تلگرام چگونه فیلترینگ روسیه را دور می زند؟

پس از چندین ماه بحث و درگیری کلامی بین مدیران تلگرام و مقامات دولتی روسیه، سرانجام دسترسی به پیام رسان تلگرام در این کشور فیلتر شد. این اتفاق به دلیل مخالفت تلگرام با در اختیار قرار دادن کلیدهای رمزگشایی پیام ها به سازمان های امنیتی روسیه صورت گرفته است. دولت روسیه پیش تر از تلگرام خواسته بود به منظور حفظ امنیت و جلوگیری از سو استفاده از تلگرام برای سازماندهی اقدامات خرابکارانه و تروریستی، کلیدهای رمزگشایی از پیام های این اپلیکیشن را در اختیار سازمان های امنیتی این کشور قرار دهد اما مدیران تلگرام با بیان اینکه چنین کاری از نظر فنی غیر ممکن است اعلام کرده بودند در اختیار قرار دادن کلیدهای رمزگشایی به معنی زیر پا گذاشتن حقوق کاربران این اپلیکیشن است و حتی در صورت فیلتر شدن برنامه در روسیه نیز چنین کاری نخواهند کرد. در حالی که برخی از کاربران اعتقاد داشتند تلگرام در نهایت برای از دست ندادن بازار گسترده خود در روسیه با دولت این کشور همکاری خواهد کرد، این اتفاق صورت نداد تا از روز گذشته فیلتر شدن برنامه در این کشور آغاز شود.

بر اساس گزارشاتی که تا کنون منتشر شده روسیه از دیروز 18 میلیون آی پی را در این کشور مسدود کرده تا از این طریق تلگرام را فیلتر کند. حتی کار تا جایی پیش رفت که مقامات این کشور از مدیران پلی استور و وب سایت APK Mirror خواستند فایل های اپلیکیشن تلگرام را از سرورهای خود حذف کنند. با وجود اینکه چنین کاری باعث شده بسیاری از سرویس های اینترنتی که از گستره آی پی های مشابه استفاده می کنند نیز با مشکل مواجه شوند اما تیم فنی این اپلیکیشن با وجود بروز اخلال تا کنون توانسته اند از فیلتر شدن کامل جلوگیری کنند. پاول دوروف ساعاتی پس از این اتفاق در حساب کاربری خود در توییتر اعلام کرد با وجود فشار شدید روی تلگرام اما تا کنون تعداد کاربران این اپ با کاهش قابل ملاحظه ای روبرو نشده زیرا کاربران روس به وسیله استفاده از شبکه های خصوصی مجازی و پروکسی ها تاثیر فیلترینگ را کمرنگ کرده اند. او از کاربران روسی به دلیل حمایت و وفاداری به تلگرام نیز تشکر کرد:

در ۲۴ ساعت گذشته، تلگرام از سوی ارایه دهندگان اینترنت در روسیه مسدود شده است. به این دلیل که ما درخواست آژانس‌های امنیتی روس را برای در اختیار گذاردن کلیدهای رمزگشایی پیام‌ها را رد کردیم. با وجود ممنوعیت، تا کنون در روسیه کاهش محسوسی در تعداد کاربران‌مان نداشته‌ایم.
من برای حمایت از آزادی اینترنت در روسیه و هر جای دیگر، با بیت‌کوین، به اشخاص و شرکت‌هایی که وی‌پی‌ان و پروکسی راه انداخته‌اند، کمک مالی‌ کرده‌ام. خیلی خوشحالم که: امسال میلیون‌ها دلار به این موضوع کمک کرده‌ام و امیدوارم که دیگران نیز کمک کنند. من این مقاومت دیجیتالی را یک جنبش نامتمرکز که برای آزادی دیجیتال و پیشرفت جهان مقاومت کرده می‌نامم.

اما تلگرام چگونه توانسته است تا کنون از فیلترینگ کامل در روسیه فرار کند؟ متخصصین عقیده دارند این اپلیکیشن که نسخه 4.8.6 آن از روز گذشته در فروشگاه های نرم افزاری قرار گرفته و ظاهرا یک ویژگی اختصاصی و فنی در پشت صحنه به آن اضافه شده برای جلوگیری از مسدود شدن از تکنیکی به نام Domain Fronting استفاده می کند. اولین اپلیکیشن موبایل که از این تکنیک استفاده کرده بود برنامه پیام رسان سیگنال است که در بین کاربران به امن ترین اپ پیام رسانی جهان نیز مشهور شده است. در توضیح روش Domain Fronting باید گفت به عبارت ساده، تلگرام شرایطی را فراهم آورده تا کاربران برای استفاده از این اپلیکیشن به جای اتصال مستقیم به سرورهای آن، ابتدا به سرور شرکت هایی مانند آمازون، گوگل یا مایکروسافت متصل شوند و سپس از آن به سرور تلگرام انقال پیدا کنند. این کار مشابه عملکردی است که برنامه های تغییر IP انجام می دهند؛ با این تفاوت که سرورهای متعلق به گوگل، آمازون یا مایکروسافت به صورت فوق العاده گسترده ای در جهان مورد استفاده قرار می گیرند و بسیاری از کمپانی ها و سرویس ها از این سرورهای ابری استفاده می کنند. نتیجه این شرایط غیر ممکن بودن فیلترینگ این سرورهاست زیرا در صورت انجام چنین کاری عملا بخش بسیار بزرگی از زیرساخت یک کشور دسترسی خود به اینترنت را از دست خواهد داد. در نتیجه ضرر چنین کاری بسیار بیشتر از فایده آن (که تنها فیلتر شدن یک برنامه است) خواهد بود. ظاهرا تلگرام به این روش توانسته از مسدود شدن کامل در روسیه فرار کند و بعید نیست در صورت فیلتر شدن آن در بخش های دیگری از جهان از تکنیک مشابه برای دور زدن محدودیت ها استفاده کند.