تلویزیون‌های کوانتوم دات: فناوری واقعی یا یک شعار تبلیغاتی؟

از اولین روزهای عرضه تلویزیون‌های مدرن، ارائه بهترین کیفیت تصویر و نزدیک‌ترین رنگ‌ها به واقعیت بزرگ‌ترین چالش سازندگان بوده و آن‌ها برای دست یافتن به نمایش تصاویری پویا و رنگ‌هایی زنده، فناوری‌های متعدد و خارق‌العاده‌ای معرفی کرده‌اند. یکی از موفق‌ترین فناوری‌ها در این راستا کوانتوم دات (Quantum Dot) بوده که چندی است نام آن را در تلویزیون‌های بازار می‌بینیم. سازندگان با کمک این تکنولوژی در تلویزیون‌ها، تصاویری با جزییات نور و رنگ بسیار بالاتر به نمایش می‌گذارند. اما سوالی که ذهن بسیاری از خریداران را مشغول کرده این است که: آیا همه‌ی تلویزیون‌هایی که ادعای استفاده از این فناوری را دارند، واقعاً به آن مجهز هستند؟ یا صرفاً از نام آن برای جذاب‌تر کردن مشخصات فنی محصولشان استفاده می‌شود؟

در این مطلب، ابتدا به زبان ساده با فناوری کوانتوم دات آشنا می‌شویم، سپس بررسی می‌کنیم که سامسونگ چگونه از نسخه واقعی این تکنولوژی در تلویزیون‌هایش استفاده کرده و در ادامه نگاهی خواهیم انداخت به برندهایی که ممکن است کاربران را با استفاده از نام QLED یا Quantum Dot گمراه کنند.

کوانتوم دات چیست؟

کوانتوم دات‌ها ذرات نانوکریستالی نیمه‌رسانایی هستند که از موادی مانند سلنید کادمیوم (CdSe)، سولفید کادمیوم (CdS)، یا فسفید ایندیوم (InP) ساخته شده‌اند و قطر آنها بین 2 تا 10 نانومتر است. این ذرات به دلیل اثرات مکانیک کوانتومی خواص فتواکتیو و الکترواکتیو منحصربه‌فردی دارند.

کوانتوم دات‌ها اغلب به عنوان اتم‌های مصنوعی نیز تعریف می‌شوند، زیرا مانند حالت‌های مشاهده شده در اتم‌ها، حالت‌های الکترونیکی آن‌ها کوانتیزه شده است اما می‌توان این حالت‌ها را برای کاربردهای خاص مهندسی کرد. این ویژگی‌های کوانتوم دات‌ها باعث شد تا برای طیف گسترده‌ای از کاربردها، از جمله نمایشگرها، دستگاه‌های پزشکی و سلول‌های خورشیدی مورد توجه قرار گیرند.

کاربرد این فناوری در نمایشگرها از اوایل دهه 2010 به صورت تجاری آغاز شد و به سرعت مورد توجه قرار گرفت و پیشرفت‌های چشمگیری در رابطه با بهبود و بهینه‌سازی استفاده از آن صورت پذیرفت.

فناوری Real Quantum Dot سامسونگ

نقاط کوانتومی یا همان کوانتوم دات اولین بار در دهه 1970 از نظر تئوری مطرح شدند و در اوایل دهه 1980 با موفقیت سنتز شدند. از آنجاییکه این ذرات به دلیل ویژگی‌های فتواکتیو و الکترواکتیو، توانایی انتشار نور با رنگ‌های خالص را دارشتند، استفاده از آن‌ها در صنعت جنبه جدی‌تری به خود گرفت.

با شروع روند تحقیق و توسعه از سال 2001 در این زمینه، کمپانی سامسونگ از سال 2015 به طور جدی وارد حوزه استفاده از نقاط کوانتومی در تلویزیون‌ها شد و در نمایشگاه CES 2015، سری تلویزیون‌های SUHD را معرفی کرد که از فناوری نانوکریستال‌های نیمه‌هادی (Nano-Crystal) بهره می‌بردند. این محصولات را می‌توان پیش‌زمینه‌ای برای توسعه تلویزیون‌های QLED این کمپانی دانست.

چالش‌های استفاده از کوانتوم دات

یکی از چالش‌های اصلی فناوری کوانتوم دات استفاده از کادمیوم (Cadmium) بود که ماده‌ای سمی و مضر برای محیط زیست و سلامت انسان محسوب می‌شود.

در نسل اولیه نقاط کوانتومی، ترکیباتی مانند سلنید کادمیوم (CdSe) به دلیل توانایی تولید رنگ‌های خالص و روشن مورد استفاده قرار می‌گرفتند. اما فرسایش این ذرات منجر به تولید کادمیوم سمی می‌شد که برای محیط زیست خطرناک بود. این مسئله باعث شد استفاده از این فناوری برای مدتی محدود شود.

سامسونگ بیش از 15 سال بر روی توسعه نقاط کوانتومی بدون کادمیوم تحقیق کرد و در نهایت موفق شد نقاط کوانتومی مبتنی بر ایندیوم (Indium) را جایگزین کادمیوم کند. این نقاط کوانتومی بدون کادمیوم (Cd-free) در تلویزیون‌های سری QLED سامسونگ استفاده شدند و برای اولین بار در نمایشگاه CES 2017 به نمایش درآمدند. این سری از محصولات سامسونگ با بهبودهایی در میزان روشنایی و دقت رنگ، استاندارد جدیدی در بازار تلویزیون‌ها ایجاد کرد.

 اما این پایان ماجرا نبود. در سال 2021، سامسونگ فناوری Neo QLED را معرفی کرد که از Quantum Mini LED به عنوان منبع نور استفاده می‌کرد. این فناوری با ترکیب نقاط کوانتومی و مینی ال‌ای‌دی‌ها، دقت نوردهی و کیفیت تصویر را به سطح بالاتری رساند.

قابلیت‌هایی مانند Real Depth Enhancer و پردازنده Neural Quantum 8K نیز در مدل‌های 2022 به این فناوری اضافه شدند. سامسونگ طی سال‌های متمادی با سرمایه‌گذاری گسترده در تحقیق و توسعه، این فناوری را به بلوغ رساند و به یکی از پیشگامان بازار نمایشگرهای کوانتومی تبدیل شد.

ویژگی‌های کلیدی تلویزیون‌های سامسونگ با فناوری Quantum Dot:

تلویزیون‌های سامسونگ با فناوری Quantum Dot، که عمدتاً در سری‌های QLED و Neo QLED عرضه می‌شوند، از نقاط کوانتومی نانوکریستالی برای تولید رنگ‌های خالص و زنده استفاده می‌کنند. این فناوری با دریافت نور پس‌زمینه LED، رنگ‌های قرمز، سبز و آبی را با دقت بی‌نظیری تولید می‌کند و بدین‌ترتیب پوشش 100% فضای رنگی DCI-P3 را تضمین می‌کند.

سری Neo QLED با بهره‌گیری از فناوری Mini LED، کنتراست و کنترل نور بهتری ارائه می‌دهد و رنگ‌های سیاه عمیق‌تری نسبت به QLEDهای معمولی ایجاد می‌کند. این تلویزیون‌ها با روشنایی بالا (تا 2000 نیت) و پشتیبانی از HDR10+، تجربه‌ای سینمایی را هم در محیط‌های روشن و هم محیط‌های تاریک فراهم می‌کنند.

علاوه بر این، پردازنده‌های کوانتومی سامسونگ نیز با قابلیت‌هایی مانند AI Upscaling، امکان ارتقا کیفیت تصاویر با رزولوشن پایین را به کیفیت نزدیک به 4K یا حتی 8K میسر کرده‌اند. 

از جمله مزایای خرید این تلویزیون‌ها می‌توان به کیفیت تصویر استثنایی، طول عمر بالا و تطبیق‌پذیری برای کاربردهای متنوع اشاره کرد. فناوری Quantum Dot نه‌تنها رنگ‌های واقعی و پویا ارائه می‌دهد، بلکه در مقایسه با پنل‌های OLED خطر سوختگی پیکسل نیز ندارد و از این رو طول عمر و دوام بیشتری دارد.

این تلویزیون‌ها برای استفاده گیمینگ نیز عالی هستند، زیرا با ویژگی‌هایی مانند رفرش‌ریت 120/144 هرتز، پشتیبانی از HDMI 2.1، و تأخیر ورودی پایین، تجربه‌ای روان و سریع ارائه می‌کنند. همچنین، طراحی شیک، زاویه دید بهبودیافته نسبت به پنل‌های LED معمولی، و سیستم‌عامل هوشمند Tizen، کاربری آسان و دسترسی به اپلیکیشن‌های متنوع را فراهم کرده است. 

کیفیت تصویر:

پوشش 100% فضای رنگی DCI-P3 برای رنگ‌های زنده و واقعی.

روشنایی بالا (تا 2000 نیت در مدل‌های رده‌بالا) برای عملکرد عالی در محیط‌های روشن.

پشتیبانی از HDR10+ و Dolby Vision (در برخی مدل‌ها) برای کنتراست و جزئیات بهتر.

فناوری نور پس‌زمینه:

در سری Neo QLED از Mini LED استفاده می‌شود که کنتراست و کنترل نور بهتری نسبت به LED معمولی ارائه می‌دهد.

فناوری‌هایی مانند Direct Full Array و Ultra Black برای کاهش بازتاب نور و نمایش رنگ سیاه عمیق‌تر. 

زاویه دید:

بهبود زاویه دید نسبت به پنل‌های معمولی.

مصرف انرژی:

بهینه‌تر از LCDهای قدیمی به دلیل استفاده از LED و Mini LED.

طول عمر:

نقاط کوانتومی در مقایسه با مواد ارگانیک OLED طول عمر بیشتری دارند و مشکل سوختگی پیکسل ندارند.

مقایسه کوانتوم دات در محصولات سامسونگ با رقبا 

یکی از نکات مهمی که هنگام انتخاب تلویزیون‌های جدید باید از آن آگاه باشید این است که برخی از شرکت‌های تولیدکننده تلویزیون از لایه‌های نانوکریستال ساده یا فناوری‌های مشابه استفاده می‌کنند که عملکردی مشابه Quantum Dot دارد، اما دقت رنگی یا روشنایی آن‌ها کمتر است.

این شرکت‌ها از عنوان QLED برای بازاریابی استفاده می‌کنند در حالی که پنل‌هایشان صرفاً LED یا LCD با نور پس‌زمینه معمولی هستند و این موضوع باعث می‌شود تا کیفیت تصویرشان تفاوت محسوس و غیرقابل انکاری با تلویزیون‌های مجهز به فناوری کوانتوم دات واقعی مانند آنچه در تلویزیون‌های QLED سامسونگ هست دارند.

این تلویزیون‌ها که عموماً توسط برندهای اقتصادی‌تر (برخی مدل‌های TCL، Hisense، یا شیائومی) عرضه می‌شوند، ممکن است از فناوری مشابه Quantum Dot استفاده کنند، اما کیفیت یا پیاده‌سازی آن‌ها متفاوت است. تبلیغات گمراه‌کننده این برندها باعث شد تا مقالات متعددی در رسانه‌های معتبر درباره این موضوع منتشر شود. در این مقالات به طور مشخص به بررسی و مقایسه ویژگی‌هایی مانند استفاده از فناوری کوانتوم دات، با تلویزیون‌هایی که از نسخه واقعی این فناوری استفاده می‌کردند پرداخته شده است که برجسته‌ترین موارد آن‌ها را در جدول زیر مشاهده می‌کنید. 

تفاوت‌های کلیدی

حرف آخر

تلویزیون‌های سامسونگ با فناوری Quantum Dot با ارائه کیفیت تصویر بی‌نظیر، رنگ‌های زنده، و روشنایی بالا، استاندارد جدیدی در صنعت نمایشگرها ایجاد کرده‌اند. این فناوری با ترکیب نقاط کوانتومی بدون کادمیوم و نوآوری‌هایی مانند Mini LED، نه‌تنها تجربه‌ی سینمایی و گیمینگ بی‌رقیب ارائه می‌دهد، بلکه با طول عمر بالا و مقاومت در برابر سوختگی پیکسل، ارزش سرمایه‌گذاری بلندمدت را تضمین می‌کند.

در مقایسه با تلویزیون‌هایی که به اشتباه از عنوان QLED استفاده می‌کنند، محصولات سامسونگ به دلیل دقت رنگی، کنتراست برتر، و فناوری‌های پیشرفته مانند AI Upscaling و Ultra Black، انتخابی ایده‌آل برای کاربرانی هستند که به دنبال کیفیت، دوام، و عملکرد استثنایی هستند.

• سامسونگ پشتیبانی از انویدیا G-SYNC را به تلویزیون‌های OLED سال 2025 اضافه کرد
• سامسونگ اولین مانیتور اولد 500 هرتز جهان را معرفی کرد