بررسی حافظه SSD تقلبی SAMSUNG 980 PRO

اولین‌بار 10 سال پیش بود که در بازار ایران سرو کله حافظه‌های تقلبی سامسونگ پیدا شد. از آنجایی که حافظه‌های اس‌اس‌دی همواره دغدغه فکری من بوده و هست و همیشه به صورت تخصصی روی آن کار کردم، نگران بودم که چگونه می‌توان به مردم آگاهی داد تا سرشان کلاه نرود. آن زمان به سفارش مدیریت وقت لیون کامپیوتر مقاله‌ای را در این ارتباط نوشتم تا ضمن اطلاع رسانی در رابطه با وجود SSD تقلبی سامسونگ در بازار کشور، راه‌های تشخیص حافظه اصلی سامسونگ را از حافظه تقلبی شرح دادم.

برای بررسی SSD فیک سامسونگ، آن زمان لیون تعداد 6 حافظه SSD ساتا سامسونگ را از بازار تهیه کرد و برای بررسی یک هفته در اختیارم قرار داد، که نتیجه آن شد مقاله‌ای با عنوان “دوئل بین واردکنندههای SSD SAMSUNG؛ آیا SSDسامسونگ تقلبی وجود دارد؟” که در دی ماه 1394 منتشر شد. خوب به یاد دارم این اولین مقاله به زبان فارسی، و یکی از اولین مقالات در کل اینترنت در این رابطه بود که نوشته شده بود.

حیف که انجمن لیون کامپیوتر که در آن بسیاری از مقالات من قرار داشت، هفته گذشته از بین رفت. با این حال، هنوز یک نسخه PDF آن مطلب را در آرشیو خودم دارم که در این بخش قرار می‌دهم. حالا 10 سال از آن موضوع گذشته و با یک مورد جدید از حافظه‌ تقلبی سامسونگ روبه‌رو شدم که واقعا باید به سازندگان آن خسته نباشید گفت.

متقلبین سخت کوشانه تلاش کردند که دقیقاً چیزی شبیه اس‌اس‌دی سامسونگ 980Pro بسازند که در نگاه اول، قطعاً باعث گمراهی همگان خواهد شد، حتی شما! همراه ما باشید با بررسی حافظه تقلبی سامسونگ 980Pro.

شکایت از سرعت پایین

کاربری از یک فروشنده متفرقه حافظه SSD سامسونگ 980Pro 500G را تهیه کردند، اما در کمال تعجب از همان ابتدا نمی‌توانستند به‌سرعت واقعی SSD نسل چهارمی سامسونگ بر روی کامپیوتر خود برسند. تصور اولیه بر این بوده که احتمالاً ویندوز نیاز به تعویض دارد و خب به دلیل مشغله کاری ایشان پیگیری موضوع عقب میفتد.

در نهایت پس از چند ماه استفاده و تغییر ویندوز و عدم حصول نتیجه، باعث رجوع ایشان به همراه کیس خود برای عیب‌یابی می‌شود و من برای بررسی این مشکل فراخوانده شدم. لازم به ذکر است که باتوجه‌به ظاهر این حافظه، هیچ‌کسی حتی خود من هم در ابتدای امر، کوچک‌ترین احتمالی به فیک بودن SSD مربوطه نمی‌دادم.

نرم‌افزار Samsung Magician

شرکت سامسونگ از همان ده دوازده سال پیش، این نرم‌افزار را به همراه SSDهای کلاس کاربری خود منتشر کرد. بخشی از این نرم‌افزار برای تشخیص اصالت SSD یا به‌اصطلاح Athentication است، و برای تشخیص اصالت حافظه، باید به اینترنت وصل باشید.

این نرم‌افزار به‌صورت مخفیانه با ارسال شماره‌سریال، پارت نامبر و مشخصات سخت‌افزاری اس‌اس‌دی به سرورهای سامسونگ، اصالت آن را تشخیص می‌دهد؛ بنابراین در صورت عدم تشخیص و یا عدم تأیید اصالت اس‌اس‌دی، بدین معناست که حافظه مربوطه اورجینال نیست.

و خب ناگفته پیداست، با اینکه نام اس‌اس‌دی در نرم‌افزار Samsung Magician درست نشان داده می‌شد، اما سامسونگ مجیشن نمی‌توانست اصالت حافظه مذکور را تشخیص دهد. حتی من با شک عدم ارتباط اینترنت ایران با سرورهای سامسونگ، با استفاده از VPN تلاش کردم اصالت‌سنجی اتفاق بیفتد که نشد.

در همین نرم‌افزار، سرعت درگاه این SSD برابر PCIe Gen.3 x4 نمایش داده می‌شد، این در حالی است که SSD سامسونگ 980Pro از ارتباط PCIe Gen.4 x4 پشتیبانی می‌کند و پلتفرم کاربر نیز کاملاً به‌روز و قادر به پشتیبانی از چنین سرعتی بود.

جالب اینکه، نسخه فیرموری که داخل نرم‌افزار سامسونگ مجیشن نشان می‌داد، کاملاً منطبق با نسخه فیرموری بود که سامسونگ آخرین بار برای Samsung 980 Pro منتشر کرده بود.

این عجیب‌ترین چیزی بود که تا به امروز با آن مواجه شده بودم. حافظهٔ Samsung 980 Pro که نام آن در بایوس مادربرد و در نرم‌افزار Samsung Magition کاملاً درست نمایش داده می‌شود، نسخه فیرمور آن کاملاً مطابق با نسخه فیرمور سامسونگ است، اما نرم‌افزار قادر به تشخیص اصالت آن نمی‌شود و ارتباط درگاه آن به‌جای Gen.4، نسل Gen.3 نمایش داده می شود و خب سرعت آن هم بسیار پایین است.

سامسونگ Activity LED ندارد!

با دادن احتمال خرابی SSD، تصمیم گرفتم سینک مادربرد را از روی SSD بردارم و حین تست دمای اس‌اس‌دی را با دست حس کنم. پس از برداشتن سینک، باکمال تعجب متوجه وجود چراغ Activity LED بر روی این اس‌اس‌دی شدم.

حافظه‌های SSD M.2 به صورت کلی فاقد چراغ فعالیت، یا به اصطلاح Activity LED هستند. اما تک و توک هستند برندهایی مانند پاتریوت و یا FDK که از چراغ LED بر روی SSD M.2 بهره میگیرند. نکته اینجاست که حافظه‌های M.2 سامسونگ هیچ کدام Activity LED ندارند.

اینجا بود که اولین ظنّ قوی نسبت به اصالت این دستگاه حافظه، برایم ایجاد شد. به‌عنوان کسی که تجربه تمام مدل‌های حافظه Pro سامسونگ را از ابتدا داشتم مطمئن بودم حافظه SSD M.2 سامسونگ فاقد چنین LED در گوشه PCB خود است.

اس‌اس‌دی را از دستگاه خارج کردیم و با اطمینان از این موضوع که این حافظه فیک است و اصلاً سامسونگ نیست، مطلب را با کاربر در میان گذاشتیم و ایشان راضی شد تا برای اثبات، برچسب روی حافظه را از آن جدا کنیم.

با جداکردن برچسب، مشخصات کنترلر به‌صورت چاپی بر روی کنترلر نمایان می‌شود. چیزی که عجیب به نظر رسید، فونت غیرعادی مورداستفاده در پشت کنترلر آن بود و این موضوع که عموماً شرکت‌های سازنده کنترلر از جمله سامسونگ، از حکاکی لیزری بر روی کنترلر بهره می‌برند، نه روغن چاپی.

واقعیت این بود که سازنده این حافظه تقلبی سامسونگ 980Pro، تا اینجای کار را هم فکر کرده بوده که اگر یک درصد کسی برچسب روی اس‌اس‌دی را جدا کند، با صحنه اطمینان دهنده‌ای که این همان کنترلر اصلی فینیکس سامسونگ است مواجه شود!

حافظه‌های Pro سامسونگ چیپ DRAM دارند!

نکته مهم دیگر در این تصویر از SSD، فقدان چیپ حافظه کش DRAM در کنار کنترلر است. در اس‌اس‌دی‌هایی حرفه‌ای، مانند تمام مدل‌های Pro سامسونگ، یک چیپ DRAM در حدفاصل بین کنترلر و چیپ NAND قرار دارد.

در واقع وجود همین چیپ DRAM، مهم‌ترین عنصر متفاوت کننده مدل‌های Pro سامسونگ است که در بیش از 90درصد حافظه های M.2 دیگر برندها یافت نمی‌شود چرا که مابقی اکثرا DRAMless هستند و فاقد کش DRAM.

به سراغ حافظه چیپ NAND رفتیم. تقریباً اکثر شرکت‌های سازنده SSD M.2 در 99 درصد مواقع، سریال روی چیپ NAND را مخدوش می‌کنند.

متأسفانه، کلاهبردارانی که کنترلر را رنگ‌کرده بودند تا گنجشک را جای قناری بفروشند، از مخدوش کردن شماره‌سریال چیپ حافظه NAND غافل شده بودند و پارت نامبر اصلی این حافظه بر روی آن بود: 29F01T2ANCTH2

که با یک سرچ ساده در اینترنت سازنده اصلی آن پیدا شد: شرکت Intel

چیپ SSD سامسونگ باید ساخت سامسونگ باشد!

این چیپ Intel 64Layer TLC V NAND است. نکته اینجاست که شرکت سامسونگ تمام اجزای حافظه SSD خودش را خودش می‌سازد، همه چیزش سامسونگ است و هرگز از چیپ حافظه شرکت‌های دیگر استفاده نمی‌کند!

حتی اگر شماره پارت نامبر حافظه NAND در اینترنت به این راحتی پیدا نمی‌شد، باتوجه‌به وجود آرم و لوگوی شرکت اینتل بر روی چیپ، قطعاً می‌شد پی برد که ساخت سامسونگ نیست!

اما به سراغ کنترلر رفتیم، در ابتدا سعی کردیم با ناخن رنگ روی کنترلر را بسابیم که نتیجه نداد، بنابراین به پیشنهاد یکی از همکاران به سراغ تینر – حلال رنگ رفتیم – و همان‌طور که در ویدیو فوق مشاهده می‌کنید، پس از پاک‌شدن رنگ‌ها، نام و مشخصات کنترلر اصلی این حافظه تقلبی سامسونگ 980Pro، نمایان شد!

سامسونگ از کنترلر دیگر برندها هرگز استفاده نمی‌کند!

کنترلر واقعی مورداستفاده در این حافظه SSD مدل SM2263XT ساخت شرکت Silicon Motion است. این در حالی‌ست که سامسونگ فقط و فقط از کنترلرهای اختصاصی خود بر روی SSDهای خود بهره می‌گیرد و ناگفته پیداست که هرگز از کنترلر دیگران بهره نمی‌گیرد.

من بارهاوبارها در بررسی حافظه‌های SSD سامسونگ بیان کردم که دلیل برتری همه‌جانبه سامسونگ در صنعت SSD، فقط محدود به برتری کارایی Performance نیست، بلکه حفظ اصالت اجزای تشکیل‌دهنده اس‌اس‌دی، مهم‌ترین خصوصیت و برتری حافظه‌های سامسونگ نسبت به دیگران است.

اجازه بدین مطلبی که در بررسی گروهی SSDهای ساتا بیان کردم بار دیگر اینجا بر روی آن تأکید کنم. در دنیای سازندگان اس‌اس‌دی پایبندی به اجزای سازنده یک حافظه، بسیار نادر است. به‌گونه‌ای که کمتر اتفاق می‌افتد؛ مثلاً یک برند فقط از یک مدل چیپ و کنترلر ثابت بر روی حافظه خود در درازمدت استفاده کند.

سامسونگ تنها برندی است که به این موضوع پایبند است. یعنی تمام اجزای سازنده SSD خود را از روز اول تولید ثابت نگه می‌دارد، و اگر به هر دلیلی تصمیم به تغییر در هریک از اجزای سازنده آن بگیرد، قطعاً پارت نامبر، و یا مدل SSD را تغییر خواهد داد.

مابقی سازندگان اس‌اس‌دی این‌گونه نیستند و بدون اطلاع قبلی لیست BOM یا لیست اجزای سازنده اس‌اس‌دی خود را، بنا به مصلحت بازار، تغییر می‌دهند. این‌گونه می‌شود که شما نمی‌توانید مطمئن باشید اگر فلان مدل SSD در فلان بررسی موفق ظاهر شد، اگر عین آن مدل را از بازار تهیه کنید، لزوماً همان قطعات در آن به‌کاررفته و لزوماً همان پرفورمنس را به شما بدهد!

اما سامسونگ در محصول خود همیشه اصیل است.

تفاوت‌های ظاهری مشهود

در ادامه بررسی حافظه تقلبی سامسونگ 980Pro، به چهار مورد تفاوت ظاهری دیگر رسیدیم که اگرچه در این مورد تقلبی مشهود است؛ اما باید توجه داشته باشیم ممکن است در آینده با مدل‌های تقلبی مواجه باشیم که این موارد تفاوت کوچک را برطرف کنند.

اما به هر شکل، این تفاوت‌ها را شرح می‌دهیم:

تفاوت در سایز کنترلر

یکی از مهم‌ترین تفاوت‌های ظاهری غیرقابل‌انکار سایز بزرگ‌تر کنترلر سامسونگ است که بدنه فلزی نقره‌ای آن به‌وضوح از اطراف برچسب مشخصاتش بیرون‌زده است. این در حالی است که در مدل تقلبی، کنترلر به‌مراتب کوچک‌تر است.

تعداد و سایز سوراخ‌های طلایی اتصال حاشیه M.2

یک‌سری سوراخ طلایی اتصال در حاشیه مدارچاپی PCB اکثر SSDهای M.2 وجود دارد. در مدل سامسونگ سوراخ آنها بسیار ریزتر و تعداد آنها نسبت به مدل تقلبی، متفاوت است.

وجود دو سوراخ بزرگ در بدنه PCB

در مدل اورجینال Samsung 980 Pro که در اختیار من است، دو سوراخ بزرگ در دو طرف PCB این حافظه قرار دارد که جزو اتصالات محسوب نمی‌شود؛ چون هیچ ورقه طلایی ندارند. این در حالی است که مدل تقلبی این حافظه، اصولاً فاقد این دو سوراخ در دو طرف PCB خود است.

نقش‌ونگار پشت مدارچاپی

در مدل سامسونگ اصلی، نقش‌ونگار اتصالات PCB مشخص نیست و تقریباً مدارچاپی یک‌دست‌تری با رنگ مشکی دارد. این در حالی است که در مدل تقلبی، نقشه راه‌های اتصالات PCB از پشت به طور واضح مشخص است.

فریبکاری در سطح Firmware

برنامه Firmware نقش درایور را برای کنترلر ایفا می‌کند. به کمک Firmware کنترلر قادر خواهد بود که اجزای سخت‌افزاری متصل به خود را مورد شناسایی قرار دهد و به سیستم‌عامل گزارش دهد.

نوشتن Firmware اصلاً کار راحتی نیست و صرفاً سازنده کنترلر SSD قادر به نوشتن/انتشار آن است. این نرم‌افزار در اغلب موارد Open Source نیست و رمزنگاری شده است. اما سازندگان برخی کنترلرها، مانند شرکت سیلیکون موشن، بخش‌هایی را برای سازندگان SSD که از کنترلر آن شرکت استفاده می‌کنند، قابل Edit باقی گذاشته است که از جمله آن می‌تواند به بخش نام اس‌اس‌دی و نسخه فیرمورش اشاره کرد.

دلیل اینکه این حافظه در بایوس مادربرد و همچنین نرم‌افزار Samsung Magician به اسم Samsung 980 Pro نشان داده می‌شود و همچنین نسخه Firmware آن، عیناً مطابق با نسخه Firmware رسمی Samsung 980 Pro است، به این خاطر است که کلاهبرداران با زرنگی تمام، با Edit فیرمور کنترلر Silicon Motion آن را این‌گونه Edit کرده‌اند تا به این راحتی‌ها نتوان رد نرم‌افزاری فیک بودن این حافظه تقلبی سامسونگ 980Pro را پیدا کرد.

بدین ترتیب در نرم‌افزارهای متداول کار با SSD، حتی در نرم‌افزار مجیشن سامسونگ هیچ شکی باقی نخواهد ماند که این مدل حافظه تقلبی سامسونگ 980Pro به نام Samsung 980 Pro نمایش داده شود.

هرچند برخی از نرم‌افزارها مانند HWINFO، علی‌رغم تلاش متقلبین، نام اصلی کنترلر را Silicon Motion SM2263 را به‌درستی تشخیص می‌دهند و در کنار نام دروغین Samsung 980 Pro، ذات اصلی آن را نمایش می‌دهند.

نتیجه‌گیری

ما از جعبه این اس‌اس‌دی عکسی تهیه نکردیم چرا که متأسفانه فروشنده نابکار، موقع فروش، جعبه خالی یک حافظه اورجینال Samsung 980 Pro واقعی را به همراه این اس‌اس‌دی به مشتری تحویل داده بود؛ بنابراین دیگر نه برای خریدار امکان اثبات این کلاهبرداری وجود دارد و نه ما به بسته‌بندی این حافظه تقلبی دسترسی پیدا خواهیم کرد.

چه کنیم که سرمان کلاه نرود؟

اول‌ازهمه، اس‌اس‌دی سامسونگ را از فروشگاه‌های معتبر تهیه کنید. معنای معتبر مشخص است. فروشگاه معتبر فروشگاهی است که نام آن معروف است، تلفن واقعی و آدرس پستی دارد، در وب‌سایت خود نشان E-NAMAD معتبر و همچنین پیج اینستاگرام دارد.

ممکن است بگویید در چنین فروشگاه‌هایی قیمت کالاها بعضاً کمی بالاتر از بقیه جاهاست، بله درست است. بعضی از دوستان که برای 100 هزار تومن ارزانتر تمام شدن به فروشگاه متفرقه مراجعه می‌کنند، ریسک آسیب‌های اینطوری را نیز باید پذیرا باشند.

فروشگاه معتبر بااعتبار خود قمار نمی‌کند! از تأمین‌کنندگان اصلی، جنس تهیه می‌کند. آگاه است و با تخصص وارد بازار شده و حتماً پرسنل فنی درست درمان دارد. پرسنل فنی درست درمان حقوق بالایی دریافت می‌کند، تا بتواند از حقوق شما به‌عنوان مصرف‌کننده، دفاع کند. در نتیجه ممکن است برخی اجناس آنها گران‌تر از فروشگاه‌های غیرمعتبر باشد.

شهرت گارانتی، نشانه اصالت کالاست!

اس‌اس‌دی سامسونگ Rate خرابی بسیار پایینی دارد. به‌ندرت خراب می‌شود؛ بنابراین در اغلب موارد هرگز نیازی به خدمات گارانتی ندارد. اما بحث نیاز پیداکردن به خدمات گارانتی یک بحث است، بحث اینکه چه کسی اس‌اس‌دی مذکور را وارد کرده است، بحث دیگر!

شرکت‌های بزرگی مانند الماس رایان ایرانیان که سال‌هاست برای اعتبار اسم خود تلاش کرده‌اند، هرگز حاضر نمی‌شوند با واردات محصولات فیک، اعتبار خود را زیر سؤال ببرند؛ بنابراین در بحث گارانتی، ارائه خدمات، فقط بخشی از داستان است. نام و اعتبار واردکننده، بخش مهم‌تری است که به واسطه آن می‌توانید از اصالت کالایی که می‌خرید اطمینان حاصل کنید.

تطابق سریال روی SSD با سریال روی جعبه و کارت گارانتی

یکی از مهم‌ترین کارهایی که به هنگام خرید اس‌اس‌دی باید انجام دهید، تطابق سریال روی SSD، با سریال روی جعبه و سپس تطابق آن با اطلاعات روی کارت گارانتی است. این بخشی از وظیفه شما به‌عنوان خریدار است که باید حواس خود را جمع کنید، تا سرتان کلاه نرود.

ممکن است، اس‌اس‌دی مذکور فیک باشد، اما مانند مورد داستان این مقاله، با جعبه اصلی تحویل شما دهند و شما با دیدن عدم تطابق سریال متوجه مشکل شوید. یا ممکن است اس‌اس‌دی واقعاً اصل باشد، اما گارانتی برای آن وجود نداشته باشد؛ اما فروشنده باقیمت با گارانتی آن را به شما بفروشد. پس دقت کنید و سریال این سه بخش را حتماً تطبیق دهید.

 حتماً نرم‌افزار Samsung Magician را نصب کنید!

نرم‌افزار Samsung Magician برای کلیه حافظه‌های کلاس کاربری سامسونگ، شامل اس‌اس‌دی‌های اکسترنال قابل‌استفاده است. این نرم‌افزار برای آپدیت فیرمور، تشخیص اصالت و تنظیمات مربوط به کارایی اس‌اس‌دی کاربرد دارد.

پس حتماً آن را نصب و از اصل بودن حافظه Samsung خود اطمینان حاصل کنید.

در پایان امیدوارم این مطلب آگاهی‌بخشی لازم را برای شما به ارمغان آورد.