آموزش ویدیویی اورکلاک پردازنده های نسل 9 اینتل با مادربرد های Z390 گیگابایت

سالهاست شرکت های تولید کننده مادربرد در رقابتی نزدیک، مادربرد های رده بالای خود را به امکانات خاص برای اورکلاک بهتر و راحت تر پردازنده مجهز می کنند. مهندسین شرکت گیگابایت نیز به عنوان یکی از گروه های اصلی طراح و توسعه دهنده مدار تغذیه و رگلاتوری بخش پردازنده مادربردهای اینتل، با کوله باری از تجربه، بهترین خصوصیات و ویژگی ها را برای جدیدترین نسل از مادربرد های Z390 به کار گرفته اند تا هر کاربری با هر درجه ای از تجربه، مبتدی یا حرفه ای، بتواند به روشی ساده و مطمئن نسبت به اورکلاک پردازنده های خود اقدام کند. اورکلاک به روش های گوناگونی میسر می شود و کاربران به طرق مختلف می توانند پردازنده های خود را اورکلاک کنند. در این مقاله برای شما خوانندگان گرامی ویدیو آموزشی آماده کرده ایم، که در آن قصد داریم شما را با یکی از روش های معمول اورکلاک در سطح مبتدی و متوسط آشنا کنیم.

ابتدا به ساکن ویدیو را در این بخش قرار می دهیم و در ادامه ی متن، سعی خواهیم کرد به زوایای مختلف اورکلاک و چالش های آن بپردازیم. نام نرم افزار های مورد استفاده در این آموزش: HWiNFO64، Geekbench Pro، 3D Mark Professional 2018، CINEBENCH، و CPUz است.

• عوامل اصلی موثر در اورکلاک:

1. بخت آزمایی سیلیکن یا Silicon lottery

زمانی که سازندگان ریزپردازنده ها مانند Intel، TSMC، Samsung و غیرو… ویفر های سیلیکن را می سازند، تفاوت های کیفی بسیار نامحسوس و اجتناب ناپذیری بین ویفر ها وجود دارد، مثلا تفاوت های ناچیز در میزان املاح شیمیایی و یا ریخته گری در سطح های مختلف ویفر باعث می شود، چیپ های تولید شده از هر بچ ویفر، خصوصیات کیفی متفاوتی داشته باشند، که در نهایت این خصوصیات کیفی، باعث می شود برخی چیپ ها، توانایی های بهتری نسبت به بقیه از خود نشان دهند.

صد البته واحد کنترل کیفی و فنی شرکت های تولید کننده، همه ی چیپ هایی که “حداقل” استاندارد کیفی را داشته باشند را بسته بندی و عرضه می کنند، اما، یکسری چیپ ها در این میان هستند که توانایی هایی بیش از “حداقل” استاندارد کیفی را دارند، که به اصطلاح به آنها خوش بچ می گویند. اینگونه چیپ ها برای عملکرد “استاندارد” خود، نیاز به ولتاژ کمتری نسبت به بقیه دارند و پتانسیل آنها برای رسیدن به فرکانس هایی فراتر از میزان استاندارد تعیین شده را دارند.

بحث بخت آزمایی سیلیکن، در این جا مطرح می شود که شما در زمان خرید پردازنده، مثل هندوانه دربسته، نمی دانید و نمی توانید کیفیت چیپ خریداری شده را اندازه گیری کنید و کیفیت چیپ پردازنده ای که شما خریداری می کنید، کاملا به شانس و اقبال شما بستگی دارد. اگر خوش شانس باشید و پردازنده ی کیفی خوبی نصیبتان شود، می توانید در اورکلاک شانس بیشتر و بهتری داشته باشید. اگر هم کم اقبال باشید، و پردازنده کیفی خوبی نصیبتان نشود، غمی نیست چرا که آن پردازنده در حالت تعیین شده کارخانه ای وظیفه خود را به خوبی انجام می دهد. پس، بخت آزمایی سیلیکن، رکن اول و اساسی در میزان موفقیت شما در اورکلاک دارد.

2. مادربرد مجهز به مدار تغذیه و رگلاتوری مناسب

شرکت گیگابایت در مادربرد های مجهز به چیپست Z390، با تمرکز خاص بر مدار تغذیه و رگلاتوری مناسب، بخش عظیمی از هزینه را صرف توسعه و تجهیز این بخش از مادربرد های خود کرده اند تا بتوانید پردازنده ی خود را با حداکثر بهره وری و در ثبات و امنیت کامل، به راحتی اورکلاک کنید. فازهای 40 آمپری متعدد، ورودی اضافی برای برق پردازنده، استفاده از ماسفت های با دوام و مجهز کردن مدار به چیپ های گران قیمتی IR PowlRstage، همه از ویژگی های خاص مادربرد های Z390 گیگابایت است که آنها را در زمینه اورکلاک چند قدم جلوتر و قوی تر از رقبا قرار می دهند.

اما هرچقدر مدار تغذیه مادربرد خوب باشد، بحث خنک نگاه داشتن آن در زمان اورکلاک یکی از اصلی ترین فاکتور ها در موفقیت و ثبات در فرکانس های بالاست. شرکت گیگابایت با ایجاد مکانیزم کولینگ چند مرحله ای و تمرکز زدایی از بخش های داغ مدار تغذیه، توانسته است یکی از خنک ترین مدار های VRM را در میان دیگر مادربرد های Z390 تولید کند و شما با خیال راحت بتوانید با تهیه یکی از مادربرد های Z390 گیگابایت، نسبت به اورکلاک پردازنده خود اقدام کنید.

3. کولینگ مناسب

در بحث اورکلاک، به غیر از مواردی که بیان شد، شما نیاز به یک خنک کننده قدرتمند دارید. چرا که در اغلب موارد در هنگام اورکلاک پردازنده شاید مجبور به افزایش ولتاژ باشید و افزایش ولتاژ به معنای گرمای بیشتر، و نیاز به خنک کننده قوی تر است. بنابراین همیشه به یاد داشته باشید، بدون داشتن یک کولر خوب، اورکلاک یا اصلا میسر نیست، و یا اگر هم امکان پذیر باشد پتانسیل موفقیت و میزان آن بسیار پایین خواهد بود. این یک قانون است که هرچه کولر بهتری بر روی سیستم خود داشته باشید، شانس رسیدن به فرکانس های بالاتر و موفقیت در اورکلاک بیشتر خواهد بود.

4. پاور مناسب و استاندارد

کیفیت و ثبات در ارائه ولتاژ های خروجی، حفظ جریان و عدم افت ولتاژ، تداوم در ارائه نیروی مورد نیاز و محدود ساختن نوسان های خروجی در ریل های مختلف، علی الخصوص ریل 12 ولت، از جمله ویژگی های یک پاور خوب مناسب اورکلاک است. پاور قلب تپنده سیستم است و هرچه بر روی این قطعه سرمایه گذاری کنید، نه تنها سلامت قطعات شما در طولانی مدت تضمین می شود بلکه در اورکلاک و فشار های سنگین می توانید موفقیت بیشتری داشته باشید.

5. آموزش و تحقیق

هرگز بی گدار به آب نزنید، پیش از انجام هر کاری باید حتما در رابطه با آن تحقیق کرد. سعی کنید بخش های مختلف مادربرد، بخصوص بخش های رگلاتوری برق پردازنده را بشناسید و با عملکرد آنها آشنا شوید. اینکه نقش V-Core به عنوان ولتاژ اصلی پردازنده در بالابردن فرکانس است، نقش ضریب یا Multiplier به چه صورتی است و در ترکیب با فرکانس پایه یا BCLK چگونه عمل می کند. نقش VRM، و افزایش دما، و همچنین میزان ولتاژ امن برای هر بخش از VRM در چه محدوده ای قرار دارد، حتما باید یاد بگیرید و مطمئن جلو بروید. افزایش بیش از اندازه ولتاژ، ممکن است در دراز مدت به چیپ شما آسیب برساند و پردازنده به مرور Degrade کند. بنابراین همیشه با تحقیق جلو بروید و از اهل فن، در فروم های تخصصی مانند فروم سخت افزار و یا دیگر فروم های تخصصی در این زمینه کمک بگیرید تا موفق شوید.

• فواید اورکلاک پردازنده:

1. شاید بتوان مهمترین نتیجه اورکلاک پردازنده را از بین بردن گلوگاه در سیستم عنوان کرد. در همه ی سیستم های کامپیوتری همه ی قطعات در یک سطح نیستند و افزایش فرکانس پردازنده می تواند، کارت گرافیک، رمها، و قدرت پردازش به طور محسوسی افزایش و ارتقا یابد و در صورتی که سیستم در این بخش ها دچار گلوگاه باشد، با افزایش فرکانس پردازنده، این گلوگاه می تواند برطرف و یا بهبود یابد.
2. افزایش فریم در بازی های کامپیوتری، می تواند یکی دیگر از فواید افزایش قدرت پردازنده باشد. دوستان گیمر عزیزی که با سیستم های خود بازی می کنند می توانند از امکان اورکلاک برای افزایش فریم دهی در بازی های ویدویی مورد علاقه خود بهره ببرند. صد البته میزان تاثیر افزایش فرکانس پردازنده در همه ی عناوین بازی های کامپیوتری یکسان نیست و بسته به موتور بازی و نوع طراحی سیستم ممکن است، در برخی بازی ها افزایش فرکانس تاثیر مستقیم و محسوسی در افزایش FPS داشته باشد و در برخی بازی ها آنچنان که باید یا انتظار می رود، اورکلاک پردازنده ثاثیر جالب توجهی نداشته باشد. این موضوع به عوامل دیگری مانند رزلوشن مانیتور و نوع کارت گرافیک شما هم بستگی دارد.
3. اورکلاک پردازنده می تواند به رندر کاران و کاربرانی که تبدیل های ویدیویی و طراحی سه بعدی انجام می دهند، به صورت مستقیم در پردازش سریعتر پروژه ها کمک کند. بخصوص کاربرانی که پروژه های سنگین دارند و سرعت به پایان رسیدن پروژه آنها وابستگی مستقیم به سرعت پردازنده دارد. این کاربران به صورت مشروع می توانند از اورکلاک بهره ببرند و نتیجه ی آن در افزایش درآمد و بهره وری آنها موثر است.
4. اورکلاک همچنین می تواند به عنوان یک سرگرمی برای کاربران حرفه ای مورد استفاده قرار گیرد.

• چالش های اورکلاک پردازنده:

1. شرکتهای تولید کننده چیپ تعیین می کنند شما می توانید از فلان پردازنده با حداکثر فرکانس کاری 9GHz استفاده کنید، ولی، همزمان با باز نگه داشتن ضریب آن، در صورتی که بخواهید و بتوانید فرکانس آن را بالاتر ببرید، محدودیتی برای شما قائل نمی شوند. این بدان معنی است که شما آزاد هستید تا از محدودیت رسمی به صورت غیر رسمی عبور کنید، ولی به چه میزان، و با چه شیوه ای. این سکوت و عدم ارائه راهکاری دقیق و متحد الشکل برای عبور از محدودیت، باعث می شود بسیاری از کاربران به شیوه های نادرست نسبت به اورکلاک پردازنده اقدام کنند و مثلا با دادن ولتاژ بیش از اندازه، با استفاده از قطعات نامرغوب، کولینگ نامناسب و یا تنظیم نادرست، به قطعات گران قیمت خود آسیب برسانند. پس باید مراقب بود اورکلاک با آگاهی انجام شود و از قطعات خوب و مناسب این کار، استفاده کرد.
2. وقتی شما توانایی سیستم خود را به حداکثر میزان خود می رسانید و به اصطلاح فرکانس پردازنده را تا سرحد مرزهای پایداری بالا می برید، عملا، بر روی لبه ی مرز ثبات حرکت می کنید و در صورت بروز کوچکترین ناهماهنگی در مدار و یا نوسان در پاور، احتمال Failure و شکست سیستم را بالا می برید. اگر با کامپیوتر اورکلاک شده پردازش های حساس انجام می دهید، حتما دقت کنید در طولانی مدت، احتمال شکست سیستم عامل و بروز ناپایداری در کامپیوتر های اوورکلاک شده، تا 20 برابر بیشتر از سیستم هایی است که در حالت کارخانه ای کار می کنند.
3. عدم دفع مناسب گرمای تولید شده توسط پردازنده در هنگام اورکلاک باعث Throttle کردن یا به اصطلاح خفه کردن پردازنده می شود. بدین صورت که وقتی پردازنده در فرکانسی بالاتر فعالیت می کند و کولر نتواند گرمای ایجاد شده در سطح پردازنده را به خوبی دفع کند، سیستم داخلی پردازنده برای کاهش فرکانس فعال شده و به صورت اتوماتیک قدرت پردازنده را کاهش می دهد تا سلامت پردازنده حفظ شود. در این حالت، نه تنها قدرت پردازنده افزایش نمی یابد، بلکه با کاهش فرکانس سرعت پردازش از حالت پیش فرض نیز کمتر خواهد شد.
4. اورکلاک معمولا با افزایش ولتاژ کاری پردازنده همراه است و این موضوع باعث بالارفتن مصرف TDP پردازنده می شود. مصرف بیشتر، پاور قدرتمند و با کیفیت تری را می طلبد و مصرف بیشتر برق را به همراه خواهد داشت.
5. نیاز به پایش Monitoring دائمی سیستم در هنگام اورکلاک یکی دیگر از مشکلاتی است که سیستم های اورکلاک شده برای کاربران خود به ارمغان می آورند. اینکه کاربر لازم است برای حفظ سلامت قطعات، دائم نسبت به بررسی دمای آنها اقدام کند و بخشی از وقت و نیروی خود را صرف این موضوع کند.

امیدواریم مطالب مطرح شده در این مقاله مورد استفاده شما قرار گرفته باشد و با خرید یکی از مادربرد های سری جدید Z390 گیگابایت، بتوانید از اورکلاک پردازنده های نسل 8 و 9 اینتل لذت ببرید. در پایان ضمن تشکر ویژه از دفتر محترم شرکت گیگابایت برای در اختیار قرار دادن این قطعات خوب، منتظر نظرات و انتقادات شما دوستان در بخش کامنت ها هستیم؛ همچنین اگر سوالی برای خوانندگان گرامی بوجود آمده است، می توانند در این بخش مطرح کنند. لازم به ذکر است اولویت پاسخ به سوالاتی است که در ارتباط با اورکلاک با مادربرد های Z390 گیگابایت باشند.