بررسی اجمالی مادربرد گیگابایت GIGABYTE Z690 AORUS PRO

بالاخره انتظارها به پایان رسید و نسل جدید Alder Lake، پیشرفته ترین نسل از پردازنده‌های Mainstream جهان، رسما معرفی شد. همراه با این پردازنده‌ها، نسل جدیدی از مادربرد‌ها با چیپست Z690 وارد بازار شده اند. این مادربرد‌ها نسبت به نسل گذشته خود، چند پله ارتقا یافته اند. سوکت جدید LGA1700 با خودش پشتیبانی از PCIe Gen.5 را در کنار رمهای DDR5 به همراه آورده است. شرکت گیگابایت از جمله بزرگترین تولید کنندگان مادربرد در دنیا است که با عرضه بیش از 10 مدل مادربرد Z690، یک سبد متنوع و پر محصول را برای استفاده کاربران از جدید ترین فن آوری اینتل ارائه کرده است. امروز برای اولین بار در ایران، به بررسی اجمالی مادربرد گیگابایت GIGABYTE Z690 AORUS PRO می‌پردازیم که از طرف نماینده رسمی‌ گیگابایت در ایران در اختیار ما قرار گرفته است. بدیهی است بررسی کامل این مادربرد را نیز در ادامه این مقاله در آینده، تقدیم شما دوستان خواهیم کرد. اما ابتدا، کمی‌ در مورد تغییرات بزرگ این پلتفرم جدید و پردازنده‌های آن صحبت می‌کنیم و سپس به آنباکس و بررسی مادربرد می‌پردازیم.

آشنایی با پردازنده‌های Alder Lake و چیپست Z690

بررسی مادربرد گیگابایت GIGABYTE Z690 AORUS PRO

شرکت اینتل در ابتدای سال 2021، مدیر عامل جدیدی را برای خود برگزید. پاتریک گِلسینگر 60 ساله، معمار بزرگ پردازنده 80486 اینتل، تمام جوانی خود را در اینتل خدمت کرده بود و حتی در 32 سالگی به رده مدیریت میانی دست یافته بود. پاتریک گِلسینگر در سال 2009 اینتل را ترک کرد تا مدیریت EMC را بر عهده بگیرد و حال هیئت مدیره اینتل، پس از سالها درجا زدن، به امید بازگشت به روزهای رویایی، دست به دامان وی شده است. پاتریک با یک برنامه مشخص، قدم به قدم در حال باز سازی اینتل و تبدیل کردن آن به بزرگترین و پیشرفته ترین تولید کننده چیپ در دنیا است. در حالیکه اینتل با رقبایی سرسخت مانند TSMC، AMD، Samsung و حتی Apple دست و پنجه نرم می‌کند، پاتریک در طی مصاحبه ای اعلام کرد ما فقط به 2 سال کار و تلاش فشرده نیاز داریم تا به جایگاه مناسب خود در بازار دست پیدا کنیم.

نسل 12 پردازنده‌های اینتل، اولین قدم این شرکت برای بازگشت به دوران شکوه است. در این پردازنده‌ها برای اولین بار از یک ساختار هیبریدی بهره گرفته شده است. بدین معنا که برای انجام امور پردازشی متفاوت، یک واحد مدیریتی تحت عنوان Intel Thread Director ایجاد شده که با تشخیص نوع پردازش، کارهای سبک را به سمت هسته‌های Efficient هدایت می‌کند و کارهای سنگین را به سمت هسته‌های Performance ارسال می‌کند. بدین ترتیب با این تقسیم کار، پردازش‌ها سریعتر انجام می‌پذیرند.

بررسی مادربرد گیگابایت GIGABYTE Z690 AORUS PRO

نو آوری آلدرلیک تنها به ساختار هیبریدی آن ختم نمی‌شود، اینتل برای اولین بار از ارتباط سریع PCIe Gen.5 بهره گرفته است تا نسل آتی کارتهای گرافیک را پشتیبانی کند. اینتل همچنین برای اولین بار از رمهای DDR5 پشتیبانی می‌کند. رمهای DDR5 تفاوت‌های عمده ای با رمهای DDR4 دارند. اولین و مهمترین تفاوت آنها، بحث مدار تغذیه است. تا پیش از این رگلاتوری برق رمهای DDR4  همیشه بر روی مادربرد قرار داشته است. اما در رمهای DDR5، بخش VRM رم به داخل ماژول جابه جا شده، بنابراین با وضعیتی روبه رو هستیم که رمها هر کدام رگلاتوری برق خود را دارند. از این نظر هم قیمت آنها بالاتر است، و هم اینکه نوع ولتاژ ورودی تفاوت کرده است. در رمهای DDR5، ولتاژ ورودی ریل 5V به صورت مستقیم از پاور گرفته می‌شود. تفاوت دیگر بحث فرکانس است که به نظر رمهای DDR5 به مانند پردازنده به هنگام کارهای سنگین فرکانس خود را Boost می‌کنند. یک تفاوت عمده دیگر رمهای DDR5، بحث نوع آنهاست. دو نوع رم DDR5 خواهیم داشت، یکی با ولتاژ ثابت و غیر قابل اورکلاک، و دیگری با ولتاژ متغییر و با قابلیت اورکلاک. بحث بعدی افزایش 4 برابری میزان حجم مورد پشتیبانی بیشتر در هر ماژول رم DDR5 نسبت به نسل گذشته است که در آینده بیشتر راجب این مورد خواهیم شنید. صد البته رمهای DDR5 فعلا بسیار گران است. به همین جهت، اینتل با فراهم آوردن پشتیبانی از رمهای DDR4 و DDR5، عملا به کاربران امکان بهره گیری از رمهای نسل فعلی و یا نسل آتی را داده است. صد البته این موضوع بستگی به مادربرد انتخابی شما دارد که از کدام نوع رم پشتیبانی می‌کند.

بررسی مادربرد گیگابایت GIGABYTE Z690 AORUS PRO

در حال حاضر اینتل از خانواده آلدرلیک فقط 3 مدل پردازنده، i5 12600K(F)، i7 12700K(F) و i9 12900K(F) را معرفی کرده است. که مشخصات و تفاوت‌های آنها را در جدول فوق مشاهده می‌کنید.

این پردازنده‌ها به واقع قهرمانان اینتل در گیم هستند. هیچ پردازنده دیگری از AMD و یا حتی پردازنده‌های قدیمی‌اینتل، از نظر قدرت گیمینگ به پای نسل 12 نمی‌رسند. بنابراین اینتل همچنان با قدرت تاج پادشاهی تولید کننده بهترین پردازنده‌های گیمینگ در دنیا را برای خود حفظ کرده است. در بخش پردازش‌های موازی هم شاهد قلدری و زور بازوی قابل توجهی از سمت این پردازنده‌ها هستیم. به گونه ای که در اغلب Task‌های رندرینگ هم، پردازنده‌های اینتل، در صدر جدول قرار می‌گیرند. البته کلیه این موارد را به هنگامی‌که این پردازنده‌ها به دست ما برسد تست و آزمایش خواهیم کرد.

بررسی مادربرد گیگابایت GIGABYTE Z690 AORUS PRO

و در آخر به چیپست Z690 می‌رسیم، جایی که مهمترین تغییر آن، افزایش پهنای باند چیپست و پردازنده به 8 خط PCIe Gen.4 است، که تقریبا در مقام قیاس با Z590، افزایش 2 برابری پهنای باند را شاهد هستیم. این موضوع باعث می‌شود مادربرد‌های Z690 ارتباطات گسترده تر و بیشتری را برای اتصال تجهیزات و Peripheral‌های مختلف را به خود داشته باشند. دیاگرام Z690 را در تصویر فوق مشاهده می‌کنید.

معرفی محصول:

بررسی مادربرد گیگابایت GIGABYTE Z690 AORUS PRO

مادربرد مورد بررسی امروز ما، GIGABYTE Z690 AORUS PRO است که در زمره میان رده‌های Z690 گیگابایت محسوب ‌می‌شود. این مادربرد 330 دلاری از VRM مجهز به یک مدار 2+1+16 فازی تمام دیجیتال برای تغذیه پردازنده‌های نسل 12 استفاده می‌کند. ارتباط شبکه Wi-Fi 6 802.11ax در کنار بلوتوث نسخه 5 و کارت بشکه 2.5 گیگابیتی از جمله دیگر امکانات این مادربرد به شمار می‌رود. مدل Aorus Pro در دو نسخه DDR5 و DDR4 عرضه شده است که مدل مورد بررسی ما از نوع DDR5 است.

بررسی مادربرد گیگابایت GIGABYTE Z690 AORUS PRO

مادربرد GIGABYTE Z690 AORUS PRO علی رغم میان رده بودن، از جمله پیشرفته ترین و پر امکانات ترین محصولات گیگابایت است که در این رنج قیمتی عرضه می‌شود. در تصویر فوق نیم نگاهی به اتصالات گسترده و متنوع این مادربرد می‌اندازیم. در سراسر مدار چاپی، عملا جای خالی وجود ندارد و بخش بخش این مادربرد مملو از ارتباطات گسترده و متنوع است. اتصالات سریع USB 3.2 2×2، بایوس دوگانه، چهار درگاه SSD M.2 NVMe از نوع PCIe Gen.4 که هر چهارتا مجهز به سینک خنک کننده و ترمال پد‌های دو طرفه هستند، و همچنین دکمه‌های مینیاتوری پاور و Q-Flash بایوس در سطح برد از جمله امکانات این مادربرد به شمار می‌روند.

بررسی مادربرد گیگابایت GIGABYTE Z690 AORUS PRO

شکاف اصلی PCI Express مادربرد از نوع PCIe Gen.5 X16 است که گیگابایت آن را به رنگ سفید طراحی و از بقیه شکاف‌ها متمایز ساخته است.

بررسی مادربرد گیگابایت GIGABYTE Z690 AORUS PRO

پشتیبانی از پروفایل نسل سوم XMP رمهای DDR5 تا فرکانس بالای 6200Mhz از جمله خصوصیات خوب این مادربرد میان رده است.

بررسی مادربرد گیگابایت GIGABYTE Z690 AORUS PRO

گیگابایت برای رسیدن به این فرکانس بالا، تمام سطح مدار چاپی منطقه بین پردازنده و رم را به صورت ایزوله طراحی کرده است.

بررسی مادربرد گیگابایت GIGABYTE Z690 AORUS PRO

گیگابایت همچنین در زمینه تقویت درگاه‌های رم از آرمور مخصوصی بهره گرفته است تا طول عمر کلی اسلاتهای رم و استحکام آنها را چند برابر کند.

بررسی مادربرد گیگابایت GIGABYTE Z690 AORUS PRO

برای اورکلاک راحت تر و همچنین دستیابی به فرکانس‌های بالاتر، گیگابایت با طراحی مدار اختصاصی برای تغذیه رگلاتوری رمهای DDR5، امکان آزاد سازی ولتاژ و همچنین رسیدن به زمان تاخیر کمتر را برای کاربر فراهم کرده است.

بررسی مادربرد گیگابایت GIGABYTE Z690 AORUS PRO

از جمله خصوصیات جالبی که گیگابایت همراه این مادربرد عرضه میکند، امکان اورکلاک رمهای DDR5 از فرکانس پایه 4800Mhz به 5000Mhz تنها با یک کلیک از طریق بایوس است.

بررسی مادربرد گیگابایت GIGABYTE Z690 AORUS PRO

چهار اسلات M.2 برای بر روی این مادربرد قرار دارد که می‌توان با اتصال سه درایو SSD PCIe Gen.4 X4 در صف بندی RAID 0، امکان دستیابی به سرعت باورنکردنیه 21000MB/s را به کاربر می‌دهد.

بررسی مادربرد گیگابایت GIGABYTE Z690 AORUS PRO

از جمله نقاط قوت مادربرد GIGABYTE Z690 AORUS PRO بخش مدار تغذیه آن است که شامل 16 فاز دیجیتالی 90 آمپری منحصرا برای V-Core پردازنده می‌شود.

بررسی مادربرد گیگابایت GIGABYTE Z690 AORUS PRO

گیگابایت بخش مدیریت کولینگ مادربرد Z690 AORUS PRO بر عهده سیستم Smart Fan 6 قرار داده است. این فن آوری با اضافه کردن تعداد سنسور‌های کنترل دما در سطح مادربرد، توانایی گسترده تر مدریت فن‌ها را برای کاربر به ارمغان می‌آورد. به لطف قابلیت Fan Stop در زمان ‌های بیکاری، و همچنین استفاده اداری از سیستم، کامپیوتری کاملا سایلنت و بی صدا را تجربه خواهید کرد.

بررسی مادربرد گیگابایت GIGABYTE Z690 AORUS PRO

مادربرد Z690 AORUS PRO مجهز به اتصال بی سیم Wi-Fi 6 و بلوتوث نسخه 5 است. مجموع باند‌های این نوع از Wi-Fi می‌تواند تا 2.4 گیگابیت در ثانیه سرعت داشته باشد. نسخه 5 بلوتوث نیز نسبت به نسل‌های پیشین خود، 4 برابر رنج وسیعتری را پشتیبانی ‌می‌کند.

بررسی مادربرد گیگابایت GIGABYTE Z690 AORUS PRO

بخش صدای مادربرد Z690 AORUS PRO گیگابایت نیز از چیپ جدید و ارتقا یافته ALC 4080 شرکت Realtek بهره می‌برد که از توانمندی‌های بیشتری نسبت به نسل‌های گذشته، برخوردار است.

بررسی مادربرد گیگابایت GIGABYTE Z690 AORUS PRO

با بهره گیری از معماری جدید هیبریدی اینتل، شرکت گیگابایت 2 سناریو عمده عملکرد را برای سیستم در نظر گرفته است که از طریق بایوس و تنظیم گزینه CPU Upgrade می‌توان یکی از این دو سناریو عمده را برای سیستم فعال کرد. سناریو گیمینگ، با خاموش سازی تمام هسته‌های Efficient و پایین آوردن ولتاژ ورودی پکیج به پردازنده، باعث کاهش دما و افزایش کارایی سیستم در گیمینگ خواهد شد.

بررسی مادربرد گیگابایت GIGABYTE Z690 AORUS PRO

همچنین در صورت عدم تمایل کاربر، می‌توان با فعال سازی تمام هسته‌ها، از نهایت قدرت و سرعت نسل جدید در تمام کارهای پردازشی، بهره برد.

جعبه و وسایل همراه:

بررسی مادربرد گیگابایت GIGABYTE Z690 AORUS PRO

جعبه مادربرد Z690 AORUS PRO گیگابایت تم محبوب مشکی و نارنجی برند آئوروس را دارد و مهم ترین مشخصات مادربرد در پشت آن نوشته شده است.

بررسی مادربرد گیگابایت GIGABYTE Z690 AORUS PRO

مجهز بودن به مدار پر قدرت 2+1+16 فازی دیجیتالی برای VRM، طراحی خنک کننده‌های حرفه‌ای، پشتیبانی از PCIe Gen.5، پشتیبانی از LAN 2.5 گیگابیتی ، Wi-Fi نسخه 6 و بلوتوث نسخه 5 از جمله ویژگی‌های مهم این مادربرد به شمار ‌می‌رود.

بررسی مادربرد گیگابایت GIGABYTE Z690 AORUS PRO

اقلام داخل جعبه شامل:

  • چهار عدد کابل ساتا
  • آنتن بلوتوث و Wi-Fi
  • دفترچه راهنما و بروشور نصب
  • یک عدد کابل اکستنشن ARGB
  • دو عدد حسگر ترمیستور برای سنجش دما
  • مبدل Q-Connector برای نصب راحت اتصالات فرانت پنل کیس

می‌شود. خیلی بهتر می‌شد اگر یک کابل اکستنشن RGB هم همراه مادربرد می‌بود. اما در کل از اقلام همراه رضایت داریم.

طراحی و امکانات سخت افزاری:

بررسی مادربرد گیگابایت GIGABYTE Z690 AORUS PRO

مادربرد Z690 AORUS PRO گیگابایت از نظر طراحی ظاهری کاملا جدی و حرفه ای دارد. نیمه فوقانی مادربرد را سینک خنک کننده بزرگ طوسی و نوک مدادی پوشانده که تا روی I/O پنل امتداد یافته است. در نیمه پایین مادربرد، سینک‌های سراسری برش خورده برای چهار درگاه M.2 به چشم ‌می‌خورد. نشان فالکون آئوروس هم بر روی سینک چیپست به صورت محو خودنمایی ‌می‌کند. این مادربرد در ابعاد استاندارد ATX ساخته شده است.

بررسی مادربرد گیگابایت GIGABYTE Z690 AORUS PRO

در بخش فوقانی، از چپ به راست، مهمترین بخش‌ها شامل ورودی دوگانه برق پردازنده، شامل یک سوکت 8 پین، و یک سوکت 4 پین است که مجموع 450 وات را برای تغذیه پردازنده فراهم می‌کند.

بررسی مادربرد گیگابایت GIGABYTE Z690 AORUS PRO

پس از آن دو عدد هدر 4 پین فن PWM حضور دارند که CPU FAN به رنگ طوسی و CPT OPT به رنگ مشکی هستند. در نهایت در سمت چپ تصویر اتصالات نورپردازی شامل یک خروجی 4 پین RGB و یک خروجی 3 پین ARGB ‌می‌شود.

بررسی مادربرد گیگابایت GIGABYTE Z690 AORUS PRO

در بالای سوکت 24 پین مادربرد، نمایشگر دیباگر و در کنار آن دکمه مینیاتوری پاور قرار دارد. در پایین سوکت 24 پین، دو هدر 4 پین برای پمپ واتر کولر و یا فن قرار دارد. در پایین آن یک جفت درگاه اتصال USB 3.0 و یک درگاه اتصال USB 3.2 Gen.2 Type C برای فرانت پنل کیس قرار دارد. این مادربرد مجهز به 4 اسلات رم DDR5 از نوع تقویت شده است که از فرکانس کاری بالای 6200 مگاهرتز و حجم 128 گیگابایت (4 ماژول 32 گیگابایتی) را پشتیبانی ‌می‌کند.

بررسی مادربرد گیگابایت GIGABYTE Z690 AORUS PRO

تعداد 6 عدد درگاه SATA III نیز در لبه ی سمت راست مادربرد به چشم ‌می‌خورد که برای مدریت کابل کشی راحت تر با زاویه 90 درجه طراحی شده اند. در سمت راست آنها هدر‌های مخصوص اتصال Thunderbolt قرار دارد. در سمت دیگر درگاه‌های ساتا سوییچ مینیاتوری ریستارت قرار گرفته است. سه اسلات برای نصب کارت گرافیک در اینجا حضور دارند که اولین آن به رنگ سفید از نوع PCIe Gen.5 x16 است.

بررسی مادربرد گیگابایت GIGABYTE Z690 AORUS PRO

در لبه پایینی مادربرد کلکسیونی از انواع اتصالات حضور دارند که از سمت راست، اتصالات فرانت پنل کیس، چهار عدد هدر 4 پین فن PWM، دکمه Q-Flash، یک جفت درگاه USB 2.0 برای فرانت پنل، هدر TPM، و مجددا اتصالات نورپردازی شامل یک خروجی 4 پین RGB و یک خروجی 3 پین ARGB در این بخش قرار دارند. در انتهای لبه پایین سمت چپ نیز اتصال Audio فرانت پنل کیس در نزدیکی چیپ صدا قرار دارد.

بررسی مادربرد گیگابایت GIGABYTE Z690 AORUS PRO

در بخش صوتی شاهد حضور چیپ پر قدرت Realtek ALC4080 هستیم که گیگابایت آن را در ترکیب با خازن‌های ژاپنی چمیکون و WIMA به کار گرفته است. این چیپ پرقدرت ‌می‌تواند انواع هدفون‌ها و اسپیکر‌های حرفه‌ای را تغذیه کرده و شما را از هر لحاظ نسبت به داشتن یک کارت صدای پر قدرت بی نیاز کند.

بررسی مادربرد گیگابایت GIGABYTE Z690 AORUS PRO

پنل پشتی مادربرد از نوع ثابت است و عملا امتداد سینک خنک کننده VRM است.

بررسی مادربرد گیگابایت GIGABYTE Z690 AORUS PRO

اتصالات آن شامل دو خروجی جک صوتی و یک درگاه خروجی صدای اپتیکال، درگاه 2.5 گیگابیتی LAN، تعداد چهار عدد USB 3.2 Gen.2، از نوع A و C، همچنین USB 3.1، یک درگاه DP 1.4 هم برای خروجی تصویری گرافیک مجتمع در نظر گرفته شده است. دو اتصال طلایی رنگ هم برای اتصال آنتن SMA برای چیپ وایرلس Wi-Fi6 و بلوتوث نسخه 5 قرار داده شده است. دوست داشتیم در این پنل حداقل شاهد حضور یک LAN دیگر نیز باشیم.

بررسی مادربرد گیگابایت GIGABYTE Z690 AORUS PRO

بخش VRM مادربرد Z690 AORUS PRO گیگابایت نسبت به مدل Z690 بسیار قدرتمند تر و فربه تر است. در مورد عملکرد این بخش و توانمندی‌های آن، در بخش دوم این بررسی توضیح مفصل تری خواهیم داد.

بررسی مادربرد گیگابایت GIGABYTE Z690 AORUS PRO

در این قسمت به بررسی اجمالی این مادربرد پرداختیم، در بخش دوم تست مادربرد همراه با پردازنده و همچنین بحث در مورد امکانات دیگر را خواهیم پرداخت که در ظرف روزهای آینده در ادامه همین مقاله منتشر خواهیم کرد.

امتیاز: 4.3 از 5 (6 رای)
کمی صبر کنید...

9 دیدگاه

  1. Avatar پیمان گفت:

    درود ممنون اقای ابیشی برای معرفی مادربرد.
    شاید باورتون نشه ولی مکانیسم باز و بسته شدن این سوکت 1700 خیلی شبیه سوکت نوستالژی 775 هستش XD

  2. Avatar Anti AMD گفت:

    خوشم اومد HDMI خبیث رو نداره، زنده باد DP 😂

  3. Avatar علیرضا گفت:

    چقدر سریع از دیدن عنوان مقاله اینقدر شگفت زده شدم که نخونده اومدم کامنت بذارم
    همگام با کل دنیا
    دمتون گرم واقعا
    خبری از مادربرد های ایسوس نیست؟ نمیدونین کی قدم میان؟

  4. Avatar محمد گفت:

    چرا پورت M2 ها PCIe5 نیستن 🙁

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

شکلک‌ها (اموجی‌ها) را می‌توانید با کیبرد گوشی یا کیبرد مجازی ویندوز قرار دهید.
تصاویر نویسندگان دیدگاه از Gravatar گرفته می‌شود.