علت افزایش قیمت قطعات سخت افزاری در جهان چیست؟

در چند سال گذشته شاهد افزایش قیمت قطعات سخت افزاری و سیستم‌های کامپیوتری بوده‌ایم که این افزایش قیمت دلایل متعددی داشته است. به طور کلی در این مقاله سعی داریم تا علت افزایش قیمت قطعات سخت افزاری در جهان را بررسی کنیم و به عوامل مرتبط با این موضوع اشاره خواهیم کرد. همچنین به اخبار تازه در مورد قیمت‌های جدید قطعات سخت‌افزاری خواهیم پرداخت.

علت افزایش قیمت قطعات سخت افزاری در جهان

چرا قطعات سخت افزاری کامپیوتر در چند سال گذشته گران بودند؟ در واقع در سال‌های اخیر، قطعات سخت افزاری با عرضه کم و تقاضای زیادی روبرو بودند که این موضوع منجر به افزایش قیمت شده بود. اما عوامل مختلفی در افزایش قیمت این قطعات در جهان تاثیر داشته که در ادامه قصد داریم در مورد آنها صحبت کنیم.

همه‌گیری ویروس کرونا

در دوران قرنطینه ویروس کرونا، عملاً دسترسی به قطعات سخت‌افزاری از همیشه سخت‌تر شد و تولید کارخانه‌ها که اغلب آنها در چین و آسیا بودند کاهش شدید یافت که در نتیجه از آن زمان شاهد افزایش قیمت قطعات سخت افزاری مختلف بودیم. از سوی دیگر همه‌گیری ویروس کرونا منجر به این شد که مردم زمان بسیار بیشتری را در داخل خانه سپری کنند و در خانه کار کنند در نتیجه تقاضا برای خرید انواع گجتها و کامپیوتر، بعلاوه نیاز به قطعات سخت افزاری برای سرگرمی و کار در خانه بالا رفت. علاوه بر آن همه گیری کرونا سبب شد زنجیره توزیع، دسترسی و گردش کار مختل شود و در نهایت این بیماری را می توان یکی از عوامل عمده افزایش قیمت سخت افزار کامپیوتر شناخت.

احتکار و تنش‌های سیاسی

بسیاری از شرکت‌هایی که به نیمه هادی‌ها نیاز دارند، در حال تجدید نظر در استراتژی‌های تدارکات بلند مدت خود هستند و سعی دارند تا تمامی تراشه‌های تولید شده را جمع‌آوری و احتکار کنند. این رویکرد، زنجیره تامین و بازار گسترده‌ را منحرف می‌کند. در این میان تنش‌های سیاسی نیز نقش داشته است. در سال 2020، گزارش شد که شرکت‌های چینی به دلیل ترس از قرار گرفتن در لیست سیاه تحریم تجاری ایالات متحده، شروع به ذخیره‌سازی نیمه هادی‌ها کردند. در نتیجه می‌توان گفت که تنش‌های سیاسی نیز نقش زیادی در افزایش قیمت قطعات سخت افزاری داشته است.

کمبود جهانی تراشه

از دیگر عوامل مهم که باعث افزایش قیمت غیرعادی قطعات سخت افزاری شده، این است که از سال 2020 شاهد کمبود تراشه در سراسر جهان بوده‌ایم. این روند تا سال‌های بعد نیز ادامه پیدا کرد و به یکی از دلایل اصلی افزایش قیمت قطعات سخت افزاری تبدیل شد. در واقع تراشه‌های سیلیکونی این روزها در همه جا از گوشی‌های هوشمند و کامپیوترها گرفته تا یخچال‌ها و اتومبیل‌ها استفاده می‌شوند و تولید آنها آسان نیست. در این میان تنها چند کارخانه در جهان قادر به ساخت آنها هستند. بد نیست بدانید که تنها یک ماه پس از گذشت سال 2022، سازندگان کامپیوترها با افزایش قیمت تراشه‌ها مواجه شدند زیرا تولید کننده شماره یک جهان، TSMC، اعلام کرد که قیمت تولید خود را تا 9 درصد افزایش خواهد داد.

همانطور که اشاره کردیم، کمبود جهانی تراشه نتیجه یک سری اتفاقات ناگوار بود که در سال 2019 با همه‌گیری COVID-19 آغاز شد. قرنطینه و اختلال در زنجیره تامین در چین به طور قابل توجهی سرعت تولید این تراشه‌ها را کاهش داد که جزییات آن را شرح دادیم. سپس، درست زمانی که تولید دوباره در سال 2021 شروع شد، مجموعه‌ای از خشکسالی‌ها در تایوان، طوفان‌های زمستانی در تگزاس، آتش‌سوزی در تأسیسات ژاپن و تنش‌های سیاسی بین ایالات متحده و چین، شکاف عرضه را بیشتر کرد. در نهایت کمبود جدی تراشه، همچنان تا سال‌ها بعد ادامه پیدا کرد.

تقاضای جهانی

همانطور که اشاره کردیم، فروش جهانی نیمه هادی‌ها بین مه 2021 و مه 2022 حدود 18 درصد افزایش یافت. تراشه‌ها برای کسب‌وکارها در صنایع بی‌شماری، حیاتی هستند و اغلب در مقادیر زیاد مورد استفاده قرار می‌گیرند. از خودرو و لوازم الکترونیکی مصرفی گرفته تا مخابرات و مراکز داده، همگی برای محصولات و زیرساخت‌های داخلی خود به نیمه هادی‌ها نیاز دارند.

ماینینگ و پردازنده‌های گرافیکی

کارت‌های گرافیک همیشه یکی از گران‌ترین قطعات کامپیوتر بوده‌اند، اما در چند سال گذشته قیمت بالای این سخت افزار برای بسیاری از مردم غیرقابل‌قبول شده بود. علت آن است که از پردازنده‌های گرافیکی به عنوان یک جزء اصلی برای استخراج ارزهای دیجیتال مانند اتریوم یا بیت کوین برای کسب سود استفاده می‌شد. از سوی دیگر طبق گزارش بلومبرگ، ماینرهای ارزهای دیجیتال در طول رونق کریپتو در سال 2021، بیش از 15 میلیارد دلار را برای پردازنده‌های گرافیکی هزینه کردند. در نتیجه با محبوبیت ارزهای دیجیتال مختلف، تقاضا برای پردازنده‌های گرافیکی افزایش یافت و افزایش تقاضا منجر به کمبود محصولات در بازار و در نهایت افزایش قیمت این سری از سخت افزارها شد. پس می‌توان گفت که ارز دیجیتال نیز یکی از دلایل اصلی افزایش ناگهانی قیمت کامپیوترهای شخصی و سخت افزارها بود.

اسکالپینگ

در نهایت، یکی دیگر از عوامل اصلی که مشکل قیمت بالای قطعات کامپیوتری را تشدید می‌کند، اسکالپینگ است. اسکالپینگ یعنی هر زمان که تقاضای زیادی وجود داشته باشد اما عرضه محصول کم باشد، افرادی تلاش کنند تا تعداد زیادی از آن محصول را خریداری کرده و موجودی بازار را کاهش دهند و در نهایت پس مدتی آن محصول را با قیمت بسیار بالاتری بفروشند. اسکالپینگ به ویژه بر قیمت GPU‌ها تأثیر بسیار بدی گذاشت. در سال 2020، کارت‌های گرافیک RTX 3080 انویدیا، پلی استیشن 5 یا ایکس باکس سری ایکس تقریباً به محض عرضه شدن به بازار فروخته شدند. در نهایت وقتی این محصولات در بازار کمیاب‌ شدند، شاهد عرضه‌ی همان محصولات توسط برخی افراد با قیمت چندین برابر بیشتر بودیم که اتفاق بسیار عجیبی بود.

آب و هوا

این تنها فضای سیاسی نبود که بر قیمت سخت افزار تأثیر گذاشته بود. آب و هوا نیز در سال‌های گذشته، عامل افزایش قیمت محصولات کامپیوتری بوده است. کارخانه‌های تولیدی در تایوان دوره‌های خشکسالی را به طور منظم تجربه کردند که هم بر فرآیندهای تولید تراشه و هم بر منبع برق آبی که به آن متکی بودند تأثیر داشته است. از سوی دیگر در تگزاس، طوفان‌های بی‌سابقه برف در سال 2021 منجر به قطع برق فاجعه‌باری شد و صدها میلیون دلار برای سامسونگ، Infineon و NXP هزینه داشت.

آیا قیمت قطعات سخت‌افزاری کاهش خواهد یافت؟

شرایط چند سال گذشته، خرید کامپیوترهای مقرون به صرفه یا قطعات سخت افزاری را بسیار دشوار کرده بود. اما اخیراً در آسیا شاهد نبرد کارخانه‌های بزرگ بر سر قیمت تراشه‌ها بوده‌ایم و شرایط ضعیف بازار در سال 2023 باعث شده است که نام‌های صنعتی بزرگ با تلاش‌های هماهنگ برای حفظ مشتریان، هزینه‌ها را کاهش دهند. رسانه‌های خبری ادعا می‌کنند که کارخانه‌های واقع در چین ظرفیت تولید زیادی دارند و بنابراین مشتاق هستند تا سفارش بیشتری برای تولیدات خود دریافت کنند. همچنین طبق اطلاعات منتشر شده، شرکت بین المللی تولیدات نیمه هادی (SMIC)، نیمه هادی Hua Hong و نیمه هادی Jinghe قیمت خدمات را برای شرکت‌های طراحی تراشه در تایوان کاهش خواهند داد. از سوی دیگر گفته می‌شود که سامسونگ، GlobalFoundries، UMC و Powerchip همگی آمار نگران‌کننده‌ای از لغو مشتریان (در پایان سال 2023) را بدست آوردند و از دست دادن مشتریان بلندمدت، تولیدکنندگان را در کره جنوبی و تایوان مجبور به رقابت بر سر قیمت کرده است.

همچنین طبق تجزیه و تحلیل TrendForce از روند بازار، با توجه به فرآیندهای تولید در چین، تحت تاثیر محدودیت‌های صادرات ایالات متحده، شاهد کاهش هزینه‌های ساخت برای شرکت‌های طراحی IC تایوانی که به دنبال افزایش رقابت در هزینه خود هستند، خواهیم بود. طبق گزارش‌های منتشر شده، ظاهراً شرکت‌های تولیدکننده تایوان، UMC و PSMC را مجبور کرده است تا با کاهش قیمت‌های خود، از روند جدید بازار پیروی کنند. طبق اطلاعات منتشر شده، 20 درصد از این کاهش قیمت در سه ماهه چهارم سال 2023 اعمال شد و طبق گزارش‌ها، سامسونگ قیمت‌ها را 10 تا 15 درصد کاهش می‌دهد و در اوایل سال 2024 با مشتریان کلیدی خود مذاکراتی خواهد داشت. گزارش‌ها حاکی از آن است روند جدید بازار، تحولات گسترده‌ای در قیمت قطعات سخت افزاری و سیستم‌های کامپیوتری خواهد داشت.