با یکی از پراستفاده‌ترین دکمه‌های امروز دنیای دیجیتال آشنا شوید!

در دنیای محصولات دیجیتال و راب‌های کاربری مختلفی که هرروزه با آن سروکار داریم، یک دکمه ساده و مهم نقشی کلیدی ایفا کرده و بسیاری از برنامه‌های مشهور از آن در رابط کاربری خود استفاده می‌کنند دکمه‌ای که شاید چندان به چشم نیاید، اما وظیفه‌ای مهم بر گردن داشته و به همین خاطر تصمیم گرفتیم به پاس خدماتی که برایمان انجام می‌دهد، در این مقاله به آن بپردازیم. این دکمه همبرگر نام داشته و همان سه خط افقی معروف است که زیر هم قرارگرفته و غالبا نقش منو در برگیرنده گزینه‌های مختلف را بر عهده دارد.

 منشأ همبرگر

قدمت همبرگر به سال‌ها پیش از عرضه گوشی‌های هوشمند امروزی بازمی‌گردد. این دکمه اولین‌بار توسط Norm Cox از کمپانی Xerox طراحی‌شده و در اولین رابط کاربری گرافیکی دنیا به‌کار گرفته شد (بسیاری از ایده‌های Xerox در طراحی رابط کاربری بعدها توسط مایکروسافت و اپل به‌کار گرفته شد). او از سال 1982 در نقش مشاور در طراحی رابط‌های کاربری تعاملی نقش داشته و در حال حاضر در کمپانی Cox&Hall که خودش یکی از موسسان آن به‌شمار می‌آید فعالیت می‌کند. او درباره دلیل و نحوه طراحی این کلید و ظاهر آن می‌گوید که قصد داشته طراحی بسیار ساده‌ای مشابه با تابلوهای راهنمایی و رانندگی را ارائه دهد تا هرکسی به‌سادگی آن را به خاطر سپرده و در ضمن خود بتواند به نوعی نمایش‌دهنده گزینه‌های مختلف در یک منو باشد. در آن زمان تعداد پیکسل‌های صفحه‌نمایش بسیارکم بوده و آنها باید با توجه به تعداد کم پیکسل‌ها، یک طرح ساده ارائه می‌دادند. تصویر نهایی همبرگر اندازه‌ای در حدود 16×16 پیکسل داشته است. پس از توقف فعالیت Xerox Star، این دکمه نیز برای مدتی از نظرها ناپدید گشت!

بازگشت همبرگر!

باعرضه گوشی‌های هوشمند و صفحه‌نمایش کوچک، امکان قرار دادن گزینه‌های مختلف و منوها در فضایی به این کوچکی بسیار مشکل بوده است. به همین خاطر طراحان رابط کاربری به دنبال راه‌حلی بودند تا بتوانند گزینه‌های متعدد موجود را به نحوی در نرم‌افزار خود بگنجانند. در اینجا بود که دکمه همبرگر دوباره به دنیای رابط‌های کاربری بازگشت تا انسان‌ها را از سردرگمی در میان منوهای مختلف نجات دهد. هنوز مشخص نیست اولین‌بار پس از رابط کاربری گرافیکی Xerox، کدام نرم‌افزار موبایل به همبرگر مجهز شده است. نرم‌افزار Tweetie یکی از نرم‌افزارهایی بوده که از این آیکون استفاده کرده است. نرم‌افزار Voice Memos در سیستم‌عامل iOS گوشی iPhone 3Gs (که تابستان سال 2009 به بازار آمد) به این دکمه مجهز بوده است (همان‌طور که اشاره کردیم اپل علاقه وافری به ایده‌های Xerox در زمینه‌های مختلف داشته است). با لمس این دکمه، لیست فایل‌های صوتی ضبط‌شده و بخش تنظیمات پدیدار می‌شد و گزینه‌های بیشتری در اختیار کاربر قرار می‌گرفت.پس از اپل، نرم‌افزار Facebook برای گوشی‌های موبایل نیز یکی از عوامل مهم رشد و عمومیت یافتن همبرگر بوده است. آنها در ابتدا از آیکون 6 نقطه‌ای و سپس9 نقطه‌ای استفاده کرده و در نهایت در سال 2010 این دکمه‌ها به همبرگر تغییر شکل یافتند. در حال حاضر نرم‌افزارهای معروف دیگری از این دکمه استفاده کرده و حتی وب‌سایت‌ها (به‌خصوص آنها که از طراحی مینی مال و خلاصه بهره می‌برند) و نرم‌افزارهای مختلف همچون مرورگر Chrome در کامپیوتر از این دکمه استفاده می‌کنند .

دشمنان همبرگر

مانند بسیاری از ایده‌های دیگر، دکمه همبرگر نیز با عمومیت یافتن خود و در مدتی کوتاه در بسیاری نرم‌افزارها و انواع رابط‌های کاربری به‌کار گرفته شد. قطعا دکمه همبرگر یک ایده ایده‌آل و بدون ایراد نیست و در حال حاضر افراد مختلفی در مخالفت استفاده از آن سخن گفته‌اند و حالا آن را رویکردی ناپخته و ضعیف در طراحی رابط کاربری برای ابزارهای موبایل می‌دانند. این افراد معتقدند با قرار گرفتن گزینه‌های مختلف در زیر دکمه همبرگر و خارج از دید شخص، آن گزینه‌ها و امکانات فراموش خواهند شد. همچنین این دکمه اغلب در گوشه‌های بالای صفحه‌نمایش قرار می‌گیرد که دور از دسترس‌ترین مکان برای دسترسی انگشت در زمان استفاده از گوشی است. مخفی ماندن پیغام‌ها و رویدادها در زیر دکمه همبرگر و همچنین نیاز به حرکت بیش‌ازحد در بین منوها و گزینه‌ها برای دسترسی به آنچه مورد نیاز است نیز ایراد دیگری است که طراحان مخالف همبرگر به آن می‌پردازند. باوجود تمامی این مشکلات و محدودیت‌ها، هنوز هم نرم‌افزارهای زیادی از دکمه همبرگر استفاده می‌کنند اغلب افرادی که تنها می‌خواهند حجم زیادی از گزینه‌ها و منوها را به‌سرعت در نرم‌افزار جای دهند به سراغ همبرگر می‌روند. همچنین نرم‌افزارهای موبایلی که از روی سایت‌های وب ساخته شده‌اند (و همچنین نسخه موبایل برخی از وب‌سایت‌ها) از این دکمه بهره می‌برند، اما در نهایت استفاده از این دکمه ممکن است حس خاص بودن آن محصول یا نرم‌افزار را از بین ببرد.

جایگزین‌های همبرگر

اگر به نرم‌افزارهای موبایل معروف امروزی نگاه کنید، خواهید دید که اغلب به یک نوارابزار در پایین رابط کاربری خود مجهز شده‌اند. به‌این ترتیب به‌جای مخفی ماندن گزینه‌های مختلف در زیر دکمه همبرگر، پرکاربردترین و مهم‌ترین گزینه‌ها در دسترس کاربر خواهد بود و کاربر به‌سرعت می‌تواند به آنچه نیاز دارد دسترسی پیدا کند. البته انجام این کار بخشی از فضای با ارزش صفحه‌نمایش را قربانی می‌کند، اما تحقیقات نشان داده استفاده از این روش برای به تصویر کشیدن دکمه‌ها و بخش‌های مختلف، تاثیر زیادی در میزان استفاده کاربر از نرم‌افزار دارد.یک رویکرد دیگر در طراحی نرم‌افزارها نیز باعث شده تا نیاز به استفاده از دکمه همبرگر کمتر شود و آن ساده و سرراست کردن نرم‌افزارها برای تامین یک نیاز خاص به شکلی سری است. این مساله گاهی باعث شده تا یک نرم‌افزار به دو بخش مجزا در دو نرم‌افزار تقسیم شود که از آن جمله می‌توان به دو نرم‌افزار Foursquare و Swarm و همچنین دو نرم‌افزار Facebook و Messenger آن اشاره کرد. در طراحی هر یک از این نرم‌افزارهای مجزا نیز دکمه‌های اصلی در نوار پایین قرارگرفته و استفاده از دکمه همبرگر تا حد امکان کمتر شده است.

نتیجه‌گیری

تاریخ و تجربه نشان داده هیچ‌گاه نمی‌توان مدلی از طراحی را بهترین دانست. طراحی رابط کاربری و نحوه تعامل با آنها همواره در حال تحول و تکامل بوده و تحقیقات و آمارهای مختلف نکات کلیدی متعددی از عادات و برخورد ما از نحوه کار با دستگاه‌های مختلف برملا می‌کنند که خود می‌تواند تاثیری مهم در تحول رابط‌های کاربری داشته باشد. دکمه همبرگر نیز با آنکه قدمت زیادی دارد، اما در عصر گوشی‌های هوشمند شاهد شکوفایی آن بودیم و حالا نظاره‌گر کمتر شدن نقش آن در رابط‌های کاربری هستیم. قطعا دکمه همبرگر به این زودی‌ها ما را ترک نمی‌کند، اما تغییر و تحولات ممکن است کمی طعم و ظاهر و مزه آن را تغییر دهند!