واحدهای اندازه‌گیری حجم در کامپیوتر چه معنایی دارند و بزرگی آنها چقدر است؟

هر کاربری که با کامپیوتر و دستگاه های مشابه سر و کار دارد، مطمئنا اصطلاحاتی مانند مگابایت، گیگابایت و غیره را به گوش خود شنیده است و با آنها آشنایی دارد اما هنوز بسیاری از کاربران دقیقا از این مقادیر مطلع نیستند و زمانی که حرف از حجم ها میشود، تصور درستی از آنها در ذهن ندارند و درک درستی از آنها در دنیای واقعی ندارند. تمام کلماتی مانند بایت، مگابایت، گیگابایت، ترابایت و … مربوط به مقادیر دیجیتال هستند و حجم داده ها را مشخص میکنند. درک مقادیر کوچیک تری مثل مگابایت ساده تر است اما وقتی پای مقادیر بزرگ به میان میآید، ممکن است کاربران دچار گمراهی شوند. مطلع بودن از این مقیاس ها برای کسانی که با کامپیوتر، گوشی، تبلت و هر گجت دیگری که دارای ذخیره ساز است، به نوعی لازم حیاتی است پس همراه سخت افزار مگ باشید تا با آنها یک بار برای همیشه آشنا شویم.

بیت، بایت، کیلوبایت: سطوح پایه

بیائید ابتدا از کوچکترین واحدها آغاز کنیم. کوچیک ترین واحد حجمی دیجیتال، یک بیت (bit) است که این ظرفیت فقط برای ذخیره یک رقم، مانند صفر یا یک کافی است. زمانی که لازم باشد با بیت، به یک مقدار بزرگ اشاره شود، واحدهایی مانند کیلوبیت که معنی 1000 بیت را میدهد عنوان میشوند. یک مگابیت هم به معنای 1000 کیلوبیت است. همچنین اگر بخواهیم 45 مگابیت را به صورت مخفف نشان دهیم، از 45 Mb استفاده میکنیم. b کوچک نشان مخفف بیت است.

یک پله بالاتر از بیت، بایت است (byte) است که با B بزرگ نمایش داده میشود. یک بایت از 8 بیت تشکیل شده است که این حجم برای ذخیره یک کاراکتر تکی یعنی یک حرف کافی است. به طور مثال یک کلمه حجمی حدود 10 بایت دارد. یک رده بالاتر از یک بایت، یک کیلوبایت است که برابر است با 1024 بایت یا به عبارتی دیگر 8192 بیت. مخفف کیلوبایت با KB نشان داده میشود. یک صفحه توضیح متنی حجمی حدود 10 کیلوبایت دارد. برای درک بهتر حجم های بزرگتر لازم به توضیح ظرفیت های کوچک بود حالا به سراغ مقیاس های بزرگتر میرویم.

مگابایت

هر 1024 کیلوبایت برابر است با یک مگابایت. هارد دیسک های اواخر دهه 90 میلادی با این ظرفیت تولید میشدند. برای اینکه از مقدار ظرفیت مگابایت مطلع شوید به مثال های زیر توجه کنید:

• 1 مگابایت: یک کتاب 400 صفحه ای
• 5 مگابایت: یک آهنگ 4 دقیقه ای با فرمت MP3
• 650 مگابایت: یک CD با محتوای 70 دقیقه فایل صوتی

عدد 1024 را در بخش های بعدی بارها خواهید دید. به طور معمول بعد از واحد کیلوبایت، هر واحد اندازه ی دیگر از 1024 تشکیل شده است. 1024 بایت یک کیلوبایت است، 1024 کیلوبایت یک مگابایت است و غیره.

گیگابایت

با توضیحی که در انتهای بخش قبل گفته شد، طبیعتا هر 1024 مگابایت 1 گیگابایت است. گیگابایت ها که با علامت اختصاری GB شناخته میشوند یکی از رایج ترین واحدهای فعلی در سطوح ذخیره سازی محسوب میشوند. در حالی که اکثر هارد دیسک ها با واحد ترابایت امروزه شناخته میشوند، واحد گیگابایت برای ذخیره سازهایی همچون فلش مموری ها و کارت های حافظه، بسیار متداول است. چند مثال در دنیای واقعی:

• 1 گیگابایت: یک قفسه کتاب 10 یاردی
• 7 گیگابایت: حجم یک دیسک DVD
• 7 گیگابایت: مقدار حجم مصرفی به ازای هر ساعت تماشای شبکه نت فلیکس با کیفیت اولترا اچ دی

ترابایت (TB)

در هر 1 ترابایت: 1024 گیگابایت وجود دارد. در حال حاضر ترابایت رایج ترین واحد اندازه گیری حجم در هارد دیسک های معمولی است. مثال های دنیای واقعی:

• 1 ترابایت: 200 هزار آهنگ 5 دقیقه ای. 310 هزار عکس یا 500 ساعت فیلم
• 10 ترابایت: مقدار اطلاعاتی که تلسکوپ فضایی هابل در یک سال تولید میکند
• 24 ترابایت: میزان حجم ویدئوهایی که در سال 2016 در هر روز در یوتیوب آپلود شد

پتابایت (PB)

هر یک پتابایت را 1024 ترابایت یا حدودا 1 میلیون گیگابایت تشکیل داده است. در صورتی که روال عادی واحدها ادامه پیدا کند، در آینده پتابایت جایگزین ترابایت خواهد شد و بعدها استاندارد اندازه گیری حجم ذخیره سازها لقب خواهد گرفت.

• 1 پتابایت: 500 میلیارد صفحه استاندارد تایپ شده یا 745 میلیون فلاپی دیسک
• 5 پتابایت: 10 میلیارد عکس روی فیسبوک
• 20 پتابایت: مقدار اطلاعاتی که در سال 2008 روزانه در گوگل پردازش شده اند

اگزابایت (EB)

در نهایت هر 1024 پتابایت، ظرفیتی فوق العاده عظیم به نام اگزابایت را تشکیل میدهد. ابرکمپانی هایی مانند آمازون، گوگل و فیسبوک که مقادیری باورنکردنی از اطلاعات توسط آنها پردازش میشوند از معدود مواردی هستند که دارای چنین ذخیره سازهایی هستند.

• 1 اگزابایت: 11 میلیون ویدئو با کیفیت 4K
• 5 اگزابایت: تمام کلماتی که تاکنون گونه بشر به زبان آورده است.
• 15 اگزابایت: مجموع کل اطلاعاتی که توسط گوگل نگهداری میشوند.

این لیست میتواند ادامه داشته باشد و سه واحد بعدی با عناوین زتابایت، یوتابایت و برونتوبایت شناخته میشوند اما واقعیت این است که از اگزابایت که بگذریم، آوردن مثال برای دنیای واقعی واحدهای بعدی دشوار میشود و این ظرفیت های نجومی، کاربردی هم در دنیای واقعی ندارند.