آشنایی با کانکتورهای پاور کامپیوتر (کدام کانکتور را به کدام قطعه متصل کنیم؟)

هر کامپیوتر برای راه‌اندازی قطعات مختلف خود به یک منبع تغذیه نیاز دارد. با استفاده از کانکتورهای مختلف، می‌توانید جریان و ولتاژ مورد نیاز برای هر قطعه را تامین کنید. در این بین به دلیل تفاوت در کانکتورها، برخی از کاربران در اتصال کانکتورها دچار مشکل می‌شوند. به همین دلیل در این مقاله از مجله سخت‌افزار قصد داریم با یک راهنمای تصویری، شما را با انواع کانکتورهای پاور کامپیوتر آشنا کنیم.

• انواع پاورها
• کانکتور 4+20 پین
• کانکتور 4+4 پین
• کانکتور 8 پین PCI
• کانکتور 4 پین Molex
• کانکتور SATA
• کانکتور EPS

انواع پاورها

پاورهای کامپیوتر در توان‌های مختلفی تولید می‌شوند که هر کدام از آن‌ها دارای تعداد ریل خروجی، تعداد کانکتورها، شیوه اتصال کابل‌ها و شدت جریان خروجی متفاوتی هستند. به‌طور کلی پاورها به سه دسته تقسیم می‌شوند:

Non-Modular: تمامی کابل‌ها به‌صورت دائمی و غیرقابل جداکردن، به پاور متصل هستند که به این نوع از پاورها «غیر ماژولار» می‌گویند. پاورهای غیر ماژولار نسبت به دو گروه دیگر، قیمت کمتری دارند ولی در عوض، دیگر نمی‌توانید هر کابلی را که خواستید از پاور جدا کنید و با مشکل Cable Management مواجه می‌شوید. درواقع در پاور غیر ماژولار، تمامی کانکتورهای ضروری (کانکتورهایی که برای روشن شدن کامپیوتر به آن‌‎ها نیاز است) و کانکتورهای غیرضروری (کانکتورهایی که حتی بدون اتصالشان هم کامپیوتر می‌تواند روشن شود) به پاور متصل هستند. به این نوع از پاورها، «Fixed» هم گفته می‌شود.

Semi-Modular: بعضی از کابل‌ها به پاور متصل هستند و نمی‌توان آن‌ها را جدا کرد (کانکتورهای ضروری مثل برق مادربورد و CPU) ولی گروهی دیگر از کابل‌ها را می‌توان جداگانه به پاور متصل کرد (کانکتورهای غیرضروری مثل SATA ،PCIe و کارت گرافیک) که به این نوع پاورها «نیمه ماژولار» می‌گویند.

Fully Modular: تمام کابل‌ها قابلیت جداسازی از پاور را دارند که به این نوع از پاورها «فول ماژولار/تمام ماژولار» می‌گویند. به این معنی که تمامی کانکتورهای ضروری و غیرضروری از پاور جدا می‌شوند. قابلیت شخصی‌سازی در این پاورها به‌شدت بالاست و خیلی بالاتری هم دارند. به این نوع از پاورها، (بدون پیشوند و کلمه اضافه‌ای) «Modular» هم گفته می‌شود. در تصویر زیر، محیط یک پاور 750 وات را مشاهده می‌کنید:

توان مورد نیاز هر قطعه، توسط کانکتورهای اختصاصی‌ آن تامین می‌شود و هر کانکتور نیز از بخش‌های مختلفی از بورد پاور خارج می‌شود. با نگاه به سخت‌افزار پاور، تا حد زیادی می‌توان متوجه شد که چقدر کیفیت دارد. 6 کانکتور اصلی، مهم‌ترین کانکتورهای پاور کامپیوتر هستند:

کانکتور 4+20 پین:

این کانکتور برای اتصال به مادربورد و تامین توان مورد نیاز آن مورد استفاده قرار می‌گیرد. در برخی از پاور‌های بی‌کیفیت و با توان بسیار پایین، شاهد حضور کانکتور 20 پین هستیم و در برخی پاور‌ها نیز کانکتور به صورت یکپارچه و با تعداد 24 پین ثابت دیده می‌شود. در بعضی از پاورها که این نوع بسیار معمول است، شاهد حضور کانکتور 4+20 پین هستیم که می‌توانید در مادربوردهای ساده که به یک کانکتور 20 پین نیاز دارند، از کانکتور مورد نیاز استفاده کنید و در مادربورد‌های قدرتمندتر، با اتصال بخش 4 پین به قسمت 20 پین، از آن استفاده کنید.

کانکتور 4+4 پین:

این کانکتور به دو صورت دیده می‌شود که در برخی پاورها همانند تصویر بالا به شکل دو کانکتور 4 پین در کنار یکدیگر و در بعض دیگر به‌صورت یک کانکتور یکپارچه 8 پین دیده می‌شوند. کاربرد کانکتور 4+4 یا 8 پین برای تامین توان مورد نیاز پردازنده است. در پاورهای با توان بالا، یک کانکتور 4+4 پین و یک کانکتور 8 پین در کنار یکدیگر وجود دارند که از آن پاورها می‌توانید برای مادربورد‌های مخصوص سرور استفاده کنید که دارای دو سوکت پردازنده هستند،.

در پاورهای با توان پایین نیز شاهد حضور تنها یک کانکتور 4 پین برای پردازنده هستیم. شما باید بر اساس توان مورد نیاز برای پردازنده و کانکتور مادربورد خود، از کابل مخصوص 4 پین، 4+4 پین یا 8 پین استفاده کنید. استفاده از یک کانکتور 4 پین برای مادربوردهایی که دارای کانکتور 8 پین هستند، مشکلی در روشن شدن سیستم به وجود نمی‌آورد. ولی توصیه می‌شود درصورتی‌که از پردازنده‌های قدرتمندی استفاده می‌کنید، کانکتور 4+4 یا 8 پین را به مادربورد متصل کنید تا تامین توان پردازنده به بهترین شکل ممکن انجام شود. به طور معمول کانکتور مخصوص پردازنده در قسمت بالای سوکت پردازنده (نزدیک به پورت‌های پشت مادربورد) قرار دارد.

کانکتور 8 پین PCI (در برخی پاورها به‌صورت 2+6 پین):

این کانکتور برای اتصال به کارت گرافیک‌های قدرتمندی به کار می‌رود که به‌طور معمول توان مصرفی بالایی نسبت به سایر محصولات دارند. برخی از کارت‌های حرفه‌ای، به سه عدد کانکتور 8 پین نیاز دارند ولی به طور معمول پاورهای با توان پایین، این کانکتور را ندارند. یکی از نکاتی که می‌توانید کانکتور 8 پین PCI را از 8 پین مخصوص پردازنده به سادگی تشخیص دهید، گیره کانکتور است (نمونه این گیره را می‌توانید در اینجا ببینید). البته در این بین بعضی از پاورها دارای کانکتور 6 پین و بعضی نیز دارای کانکتور 6 پین هستند. از نظر ظاهری می‌توانید تمام این موارد را در تصویر بالا ببینید.

کانکتور 4 پین Molex:

کانکتور Molex به‌طور مخصوص برای تامین توان مورد نیاز برخی تجهیزات مانند فن، HDD و درایو نوری IDE مورد استفاده قرار می‌گیرد. به طور معمول در پاورهای ارزان قیمت، کیفیت کانکتور Molex بسیار پایین است و پایه‌های کانکتور دچار مشکل می‌شوند.

کانکتور SATA:

مخصوص تامین توان تجهیزات مجهز به پورت SATA مانند درایو نوری، هارد دیسک و SSD است. البته امروزه به تعداد حداقل 4 عدد از این کانکتور برای یک سیستم مورد نیاز است.

کانکتور EPS:

یکی دیگر از کانکتورهای پاور کامپیوتر، EPS (مخفف Entry-Level Power Supply) است که مخصوص افراد و یا شرکت‌هایی است که سیستم‌های قدرتمندی داشته و برای اتصال به CPU از آن‌ استفاده می‌شود. برخلاف کانکتور PCI و PCIe که وظیفه برق‌رسانی به کارت گرافیک را دارند، کانکتور EPS وظیفه تامین انرژی CPU را برعهده دارد.

ویژگی منحصربه‌فرد این کانکتور اینجاست که به‌طور پیوسته و مستمر به CPU برق‌رسانی می‌کند و به همین دلیل اکثرا برای پردازنده‌ سرورها استفاده می‌شوند. امروزه کانکتور 8 پین EPS متداول‌ترین نوع از این کانکتور است. با این حال، افراد عادی که قصد دارند از سیستم خود استفاده‌های حرفه‌ای و با قدرت بالا کنند (مثل اورکلاک کردن)، تنها یک عدد کانکتور EPS برایشان کافی است.

مقالات مرتبط:

• آثار و علائم خرابی پاور کامپیوتر چیست؟
• بررسی پاور کولر مستر COOLER MASTER GX III 850W GOLD
• آشنایی با نکات ضروری که برای خرید پاور مناسب باید به آن ها توجه کرد
• استاندارد جدید ATX 3.0 اینتل چیست و چرا باید پاور جدید تهیه کنیم؟