راهکارهایی برای افزایش کارایی و بهینه‌سازی درایوهای SSD

هر کسی بخواهد در سرعت انتقال اطلاعات جهشی چشمگیر و قابل توجه داشته باشد به سراغ درایوهای SSD می‌رود. این درایوها در مقایسه با هارددیسک‌ها کارایی بسیار بالاتری داشته و تغییراتی محسوس در زمان کار با سیستم ایجاد می‌کنند. اما درایوهای SSD ساختاری کاملاً متفاوت از هارددیسک‌ها داشته و برخی موارد و امکانات سیستم عامل و تنظیمات سیستمی که تا به امروز امری عادی به شمار می‌آمد، می‌تواند در افت کارایی یک درایو SSD تاثیرگذار باشد. در ادامه با برخی از این موارد آشنا خواهیم شد و می‌بینیم اعمال تغییرات در سیستم عامل تا چه میزان می‌تواند در کارایی یک درایو SSD و سرعت انتقال اطلاعات موثر باشد. این راه‌حل‌ها می‌تواند برای برخی درایوها افزایش کارایی محسوس را به دنبال داشته و در برخی دیگر، نتیجه خاصی ایجاد نکنند (یا حتی کاهش کارایی را به دنبال داشته باشند!). پیشنهاد ما این است که پس از اعمال تنظیمات مختلف، با کمک نرم‌افزارهای تست سرعت انتقال اطلاعات این مسئله را بررسی کنید تا از میزان افزایش کارایی مطلع شوید. البته برخی موارد ممکن است در کارایی تاثیر نداشته باشند، اما می‌توانند در افزایش عمر کاری درایو موثر واقع شوند. قبل از هر چیز توصیه می‌کنیم تا حتماً از طریق بایوس سیستم، حالت AHCI را فعال نمایید تا درایو بتواند به خوبی از ویژگی NCQ بهره‌مند شده و به صورت موازی اطلاعات را انتقال دهد.

فضای گرانبها

درایوهای SSD گرانقیمت هستند و در مقایسه با هارددیسک‌ها فضای کمی به شما ارائه می‌کنند. به همین خاطر باید به بهترین شکل ممکن از این فضا استفاده کرد. سرعت بالا در انتقال اطلاعات این امکان را فراهم می‌کند تا بتوان برخی امکانات و قابلیت‌های سیستم عامل ویندوز را غیرفعال کرد تا فضای بیشتری برای ذخیره‌سازی اطلاعات در اختیارتان قرار گیرد. از کار انداختن موارد زیر می‌تواند به افزایش فضای ذخیره‌سازی کمک کند: System Restore: این ویژگی در مقاطع زمانی مختلف یا در زمان اجرای برخی رخدادها یک نسخه از اطلاعات سیستم و تنظیمات تهیه می‌کند تا در صورت بروز خطا بتوانید به نسخه بدون مشکل فایل‌ها و تنظیمات دسترسی داشته باشید. با غیرفعال کردن این ویژگی دیگر این عمل انجام نشده و بخشی از فضای درایو آزاد خواهد شد. برای انجام اینکار باید به Control Panel>System>System Protection رفته و این قابلیت را غیرفعال کنید. در ضمن غیرفعال‌سازی این قابلیت از میزان دفعات نوشتن اطلاعات روی درایو نیز کم می‌کند. Indexing Service: این ویژگی یک لیست از فایل‌های موجود در درایو تهیه می‌کند تا جستجو در میان آنها سریعتر انجام شود. این قابلیت بیشتر برای هارددیسک‌ها طراحی شده تا با توجه به کارایی پایین‌تری که دارند بتوانند سریعتر عمل جستجو را انجام دهند. با کلیک روی نام درایو، انتخاب Properties و برداشتن تیک Allow files on this drive to have contents indexed این عمل انجام خواهد شد (در صورت نمایش پنجره خطا گزینه Ignore All را انتخاب کنید). Paging File: غیرفعال‌سازی این قابلیت تنها در صورتی توصیه می‌شود که مقدار کافی حافظه برای انجام امور خود در اختیار داشته باشید. در این صورت می‌توانید این ویژگی را غیرفعال ساخته و فضای بیشتری آزاد کنید. برای انجام این کار به Control Panel>System>Advanced System Settings رفته و سپس از زبانه Advanced دکمه Setting مربوط به Performance را انتخاب کنید. در اینجا از زیانه Advanced دکمه Change را انتخاب کرده و پس از برداشتن تیک، گزینه No Paging File را انتخاب کنید. Hibernation: فایل مخفی Hiberfil.sys در درایو سیستم عامل غالباً ظرفیتی به اندازه مقدار حافظه نصب شده روی سیستم دارد و برای قابلیت Hibernate سیستم به کار گرفته می‌شود. سرعت بوت شدن در سیستم‌های مجهز به SSD آنقدر خوب است که دیگر نیازی به این ویژگی نخواهد بود و می‌توان با خیال راحت این قابلیت را غیرفعال کرد.برای غیرفعال‌سازی ابتدا Command Propmt ویندوز را اجرا کرده (با نوشتن عبارت cmd در صفحه شروع یا نوار جستجوی ویندوز) و با نوشتن دستور powercfg –h off این ویژگی را غیرفعال کنید.

بهینه‌سازی

مواردی که اشاره شد فضای بیشتری در اختیار شما قرار می‌دهند. اما تنظیمات دیگری نیز وجود دارد که ممکن است در کارایی درایو شما تاثیرگذار باشد. این تاثیر ممکن است بسیار جزیی یا تا حدودی چشمگیر باشد و در برخی موارد، سازندگان درایوها توصیه‌هایی خلاف چیزی که در اینجا مطرح می‌شود دارند. Superfetch و Windows Search: قابلیت Superfetch با ایجاد فایل‌های Cache از مواردی که کاربرد بیشتری دارند سرعت دسترسی به اطلاعات در هارددیسک‌ها را افزایش می‌دهد و از آنجا که سرعت درایوهای SSD به اندازه کافی بالا است، دیگری نیازی به آن نخواهیم داشت. در Control Panel>Administrative Tools>Services می‌توانید این دو گزینه را انتخاب کرده و غیرفعال کنید. غیرفعال‌سازی Windows Search نیز بخشی از فضای درایو را خالی خواهد کرد. Windows Write-Cache Buffer Flushing: این یکی از مواردی است که ممکن است برای تمامی درایوهای SSD نتیجه یکسانی نداشته باشد (برای مثال اینتل توصیه کرده که این ویژگی سیستم عامل در زمان استفاده از درایوهای این کمپانی حتماً فعال باقی بماند). برای غیرفعال‌سازی این ویژگی باید گزینه Properties درایو خود در صفحه Device Manager را انتخاب کرده و از زبانه Policies این کار را انجام دهید. Disk Defragment: این قابلیت به طور خودکار فعال بوده و در زمان‌های مشخصی به هم ریختگی اطلاعات در هارددیسک‌ها را برطرف سازد. به علت ساختار درایوهای SSD به هم ریختگی اطلاعات بسیار کم رخ می‌دهد و به همین خاطر می‌توان آن را غیرفعال کرد. از صفحه Properties هر درایو (در My Computer) و زبانه Tools می‌توانید این ویژگی را غیرفعال سازید.

ClearPageFileAtShutdown و Large SystemCache: ابتدا با نوشتن regedit در صفحه شروع یا نوار جستجوی ویندوز وارد Registry Editor شوید. از مسیر HKEY_LOCAL_MACHINE\SYSTEM\CurrentControlSet\Control\SessionManager\Memory Management مقدار دو گزینه ClearPageFileAtShutdown و Large SystemCache را از یک به صفر تغییر دهید (در ویندوز هشت این موارد غیرفعال هستند).

آزمایش

تمامی موارد ذکر شده در بالا را روی درایو Silicon Power Velox V60 120GB متصل به سیستم تست همیشگی شامل پردازنده Core i5-3570K، مادربورد msi Z77A G45-Gaming، هشت گیگابایت حافظه Apacer Ares II DDR3-2400، کارت‌گرافیک msi GTX 760 Gaming و منبع‌تغذیه Green GP1235B اجرا کردیم تا ببینیم آیا واقعاً تاثیری در کارایی خواهد داشت یا خیر.

همانطور که مشاهده می‌کنید، اعمال این تنظیمات توانسته اندکی در کارایی درایو در تست Crystal Disk Mark تاثیر داشته باشد که البته آنچنان چشمگیر نیست (حتی می‌تواند ناشی از نوسانات نرم‌افزار تست در زمان اجرا نیز باشد!). در تست AS SSD نیز وضعیتی مشابه داریم و در طی زمان تست (که چندین بار اجرا شد) گاهی اعداد ثبت شده نسبت به حالت عادی بیشتر و گاهی نیز کمتر است. اما نکته خوشحال‌کننده افزایش ظرفیت خالی درایو از نزدیک 24 گیگابایت به بیش از 32 گیگابایت است. همچنین غیرفعال‌سازی برخی تنظیمات توانسته مقدار دفعات نوشتن اطلاعات روی درایو را کم کند که می‌تواند در عمر مفید محصول نیز تاثیرگذار باشد. پس اگر شما هم از دارندگان خوشبخت درایوهای SSD هستید، بد نیست این موارد را در سیستم خود اعمال کنید تا حداقل فضای ذخیره‌سازی بیشتری در اختیار داشته باشید.