مرد مکعب های رقصان: نگاهی به میراث جاودان خالق Tetris (بخش دوم)

چندی پیش در قالب این مطلب نگاهی به چگونگی ساخته شدن یکی از نام آشنا ترین و محبوب ترین بازی های تولید شده در تاریخ صنعت بازی های کامپیوتری یعنی تتریس پرداختیم و به اتفاق یکدیگر دیدیم که الکسی پاجینوف چگونه به کمک همراهانش موفق به ساخت این بازی سرگرم کننده شد. حال در مطلب پیش رو قصد داریم به نقل کردن ادامه ی ماجرا های پاجینوف و بازی تتریس بپردازیم تا ببینیم که بازی تتریس به چه ترتیبی توانست چنین موفقیت و محبوبیت قابل وصفی را تجربه نماید.

همان گونه که پیش تر هم ذکر شد الکسی پاجینوف در ایام جوانی به عضویت سازمانی به نام آکادمی علوم اتحاد جماهیر شوروی در آمد و به عنوان یکی از کارکنان این مجموعه مشغول به کار شد. او در واقع در بخش کامپیوتر این آکادمی به عنوان پژوهشگر هوش مصنوعی به فعالیت مشغول شد که مقر اصلی و مرکزیت آن در شهر مسکو بود. یکی از وظایف اصلی و مهم پاجینوف در آکادمی علوم اتحاد جماهیر شوروی، تست و آزمایش توانایی های اجرایی سخت افزار های جدیدی بود که توسط اعضای این آکادمی طراحی می شدند. به همین منظور پاجینوف به سمت طراحی بازی های ساده ای متمایل شد که توسط آن ها می توانست به تست کردن همه جانبه ی توانمندی موجود در این سخت افزار های نوپا بپردازد و همان گونه که در مطلب پیشین خود مشاهده کردیم، تلاش های او عاقبت به طراحی بازی تتریس (Tetris) انجامید. پس از طراحی این بازی بر روی کامپیوتر Electronika 60 (از محصولات اختصاصی اتحاد جماهیر شوروی) توسط پاجینوف، دو تن از دوستان و همکاران او در بخش کامپیوتر آکادمی علوم اتحاد جماهیر شوروی یعنی دمیتری پاولوفسکی و وادیم گراسیموف کار او را تکمیل کردند و به موجب تلاش های خود موفق شدند این بازی را توسط سیستم عامل ام اس داس نیز اجرا نمایند. آن ها همچنین پس از آن توانستند بازی تتریس را به روی کامپیوتر های اختصاصی IBM نیز بیاورند که در آن زمان سیستم های نسبتاً محبوبی در سطح جهان محسوب می شدند. پس از آن به موجب گسترش یافتن این بازی بر روی پلتفرم های فراگیر تر، محبوبیت بازی تتریس حتی از میان کارکنان آکادمی علوم اتحاد جماهیر شوروی نیز فرا تر رفت و کل مسکو و حتی سایر نقاط روسیه را تحت الشعاع خود قرار داد.

وادیم گراسیموف (یار دیرین پاجینوف) معتقد است که الکسی پاجینوف نام تتریس را در اثر ترکیب دو واژه ی تترامینو (همان اشکال تلفیقی موجود در بازی تتریس) و تنیس (ورزشی که همه می شناسیم) به وجود آورده است

این موضوع حتی در مدت زمان کوتاهی پس از خلق بازی تتریس، شکل جدی تری به خود گرفت و خیلی زود شهرت این بازی سرگرم کننده و اعتیاد آور، مرز های روسیه (در آن زمان شوروی) را هم در نوردید. به گونه ای که حدود دو سال پس از تولید بازی تتریس یعنی در سال 1986 میلادی، اکثر علاقمندان بازی های کامپیوتری در کشور های بلوک شرق با بازی تتریس آشنا بودند. در همین سال نسخه ای از بازی تتریس که مبتنی بر پلتفرم PC بود، راه خود را به پایتخت کشور مجارستان یعنی شهر بوداپست باز کرد و در آن جا توسط برنامه نویسان و تکنسین های مختلفی که به زیر و بم سخت افزار های کامپیوتری آشنایی کاملی داشتند، بر روی پلتفرم های متعددی پورت شد. در همین حول و حوش سران یک شرکت نرم افزاری انگلیسی به نام Andromeda سخت به این بازی سرگرم کننده علاقه مند شدند و تصمیم گرفتند تا به هر شکل ممکن امتیاز بازی تتریس را در اختیار خود بگیرند. به همین منظور آن ها راه ارتباط با این بازی ساز روس را یافته و مشغول مذاکره با پاجینوف شدند؛ اما پیش از آن که توافقی در این زمینه صورت بگیرد، خالق تتریس امتیاز پخش این بازی را در اختیار شرکت Spectrum HoloByte قرار داد. امری که چندان به مذاق همکار پاجینوف یعنی دمیتری پاولوفسکی خوش نیامد و در نهایت به جدایی آن ها از یکدیگر انجامید. به این ترتیب همکاری سه جانبه ی پاجینوف، پاولوفسکی، گراسیموف به پایان رسید و آن ها در قالب تیم قدرتمند خود دیگر هیچ بازی مشترکی را تولید نکردند. شاید بتوان ادعا کرد که اگر این سه تن در نقطه ای دیگر از دنیا (مثلاً امریکا یا ژاپن) به فعالیت مشغول بودند، شاید سرنوشت دنیای بازی های کامپیوتری به گونه ای دیگر رقم می خورد و ما اکنون شاهد حضور شرکت بازی سازی موفق دیگری در میان غول های فعال در این عرصه می بودیم. از سوی دیگر اعضای شرکت اندرومدا پس از عدم توافق با پاجینوف به هیچ وجه کوتاه نیامدند و تلاش کردند تا امتیاز این بازی را از طریق برنامه نویسان مجارستانی به دست بیاورند! با این حال شرکت Spectrum HoloByte در سال 1987 میلادی، نسخه ی اختصاصی خود از بازی تتریس را در امریکا منتشر نمود و موجب شناخته شدن هر چه بیشتر و محبوبیت فرای انتظار این بازی در میان گیمر ها شد. جالب این جاست که حتی این انتشار هم اعضای شرکت اندرومدا را از خیال تصاحب بازی تتریس دور نکرد و آن ها همچنان در پی این بودند که امتیاز نسخه هایی از این بازی را که بر روی پلتفرم های دیگری غیر از اسپکترام عرضه شده بودند را به دست آورده و حضور این بازی کاملاً شناخته شده در سطح جهان بر روی پلتفرم PC را به نام خود سند بزنند.

الکسی پاجینوف (نفر سمت راست) و دمیتری پاولوفسکی (نفر سمت چپ) در حال تست کردن بازی هایشان. یارانی که می توانستند علاوه بر بازی تتریس، عناوین پر مخاطب دیگری را نیز همراه با هم به دنیای بازی های کامپیوتری تحویل دهند. اما در نهایت در پی اختلافاتی که میانشان به وجود آمد از یکدیگر جدا شدند

در همان زمان که شرکت اندرومدا سخت در پی تصاحب امتیاز بازی تتریس بود، خالق این اثر یعنی الکسی پاجینوف چندان از فروش حق امتیاز این بازی به شرکت Spectrum HoloByte راضی به نظر نمی رسید. هر چه باشد او در یک کشور کمونیست روزگار می گذراند که بر طبق قوانین موجود در آن مالکیت هیچ شی، محصول یا امتیازی به اشخاص حقیقی تعلق نداشت و همه ی امکانات و امتیاز های موجود در تمامی بخش های شناخته شده، از آن دولت اتحاد جماهیر شوروی بود. به هر حال پاجینوف امتیاز انتشار اثری که در خاک اتحاد جماهیر شوروی و در یکی از سازمان های مهم علمی و تحقیقاتی این کشور تولید شده بود را در اختیار شرکت های بیگانه و به خصوص شرکتی از کشور امریکا، که دشمن شماره یک شوروی محسوب می شد، قرار داده بود و با شهرت یافتن بیش از حد بازی تتریس در سطح جهان این مسئله می توانست برای او دردسر ساز شود. به همین دلیل او مذاکراتی را با سازمان سیاسی پرسترویکا آغاز کرد که فعالیت هایی رفورمیستی را دنبال می کردند و با رهبر وقت اتحاد جماهیر شوروی یعنی میخاییل گورباچف نیز روابط بسیار خوب و نزدیکی داشتند. خوشبختانه پاجینوف در طی فرآیند واگذاری حق امتیاز بازی تتریس به اعضای شرکت اسپکترام که البته هیچ عایدی مالی قابل توجهی را هم برای او به همراه نیاورده بود، تعهد رسمی و قابل ذکری را به انجام نرسانده بود و از همین رو توانست به مدد راهکار های سازمان پرسترویکا حق امتیاز انتشار و بهره برداری از بازی تتریس را به مدت ده سال در اختیار دولت اتحاد جماهیر شوروی قرار دهد. دولت شوروی نیز این امتیاز را در اختیار سازمان دولتی Elektronorgtechnica قرار داد که به شکل مختصر ELORG نامیده می شد. در واقع ELORG سازمانی بود که بر ورود و خروج محصولات نرم افزاری و سخت افزاری از اتحاد جماهیر شوروی به نقاط دیگر دنیا نظارت داشت و به نوعی حق امتیاز پخش این محصولات را به صورت تمام و کمال در اختیار خود گرفته بود. در بخش بعدی مطلب مرد مکعب های رقصان (بخش سوم) که در طی روز های آینده به رشته ی تحریر در خواهد آمد، با سازمان ELORG و فعالیت های مربوط به آن بیشتر آشنا خواهیم شد و در عین حال به اتفاق یکدیگر ادامه ی سرنوشت بازی تتریس و الکس پاجینوف را هم بررسی خواهیم کرد.