ماجرای تحریم های گوگل برای ایران – آیا باید نگران باشیم؟

چند روزی است نگرانی‌های زیادی در خصوص فاز جدید تحریم های گوگل برای ایران در شبکه‌های اجتماعی ایجاد شده است. با این وجود شرایط بوجود آمده و تغییراتی که اعمال شده هنوز در هاله‌ای از ابهام قرار دارد. با اینکه به نظر نمی‌رسد تحریم جدیدی علیه ایران توسط گوگل اعمال شده باشد، در الگوریتم استفاده از از برخی از سرویس‌ها برخی از کاربران محدودیت‌های جدیدی را شاهد هستند. اما ماجرا از چه قرار است؟

فاز جدید تحریم های گوگل برای ایران واقعی است؟

قبل از آنکه به این موضوع بپردازیم باید بگوییم که گوگل تمامی سرویس‌های خود برای ایران را تحریم نکرده است  و تحریم‌های فقط شامل بخشی از سرویس‌های این شرکت می‌شود. به عنوان مثال شما سال‎هاست که از برنامه‌ای مانند جیمیل بدون مشکل استفاده می‌کنید و حتی پس از انتشار این خبرها هم مشکلی در استفاده از آن برای شما رخ نداده است (انشاالله).

اما برخی از سرویس‌های تخصصی‌تر گوگل مانند گوگل انالتیکس، گوگل دلوپر، گوگل کلاد پلتفرم، دولوپر سرویسز، یوتیوب پریمیوم و … چند سالی است که برای کاربران ایرانی تحریم هستند. از همین جهت کاربران در داخل کشور برای دسترسی به این سرویس‌ها مجبور به استفاده از سرویس‌های تغییر IP و VPN هستند.

طبق گزارشات جدید اما برخی از کاربران به تازگی حتی با VPN هم امکان دسترسی به سرویس‌های مذکور را ندارند. این عدم دسترسی باعث شده تا بسیاری از کاربران تصور کنند که گوگل تحریم‌های جدیدی علیه کاربران ایرانی وضع کرده است. اما در واقعیت تحریم جدیدی مشمول ایران نشده و گوگل تنها با تغییر سیاست‌های خود قوانین جدیدی در این زمینه برای کشورهایی وضع کرده که تحریم‌های مذکور را از راه‌های گوناگون دور می‌زدند.

دقیقاً چه اتفاقی افتاده است؟

تمامی کاربرانی که از سرویس‌های تحریم شده در داخل ایران استفاده می‌کنند، مجبور به استفاده از VPN هستند. در این میان بسیاری از فیلترشکن‌ها علی‌الخصوص انواع رایگان آنها، از یک سری IP مشخص برای ایجاد دسترسی کاربران به سرویس‌های فیلترشده استفاده می‌کنند. تشخیص و مسدود کردن چنین IPهایی برای گوگل کار چندان پیچیده‌ای نیست. یکی از اقدامات جدید گوگل همین مسدود کردن IPهای غیرواقعی کاربران تحریمی است.

نکته دیگر در خصوص VPNها اینست که نسخه‌های عموما رایگان این برنامه‌ها IP/ DNS Leak داشته و جدا از مسیری که برای دسترسی به سایت‌های مسدود شده برای کاربر فراهم می‌کنند، IP و DNS آنها را نشت می‌دهند. این یعنی به راحتی می‌توان متوجه شد که کاربری که در حال تغییر IP خود بوده، از کدام منطقه جغرافیایی در حال استفاده از سرویس تحریمی است.

با استفاده از سایت‌هایی مانند browserleaks و dnsleaktest می‌توانید دریابید که در صورت استفاده از VPN آیا آیپی یا دی‌ان‌اس شما لیک شده است یا خیر. در صورتیکه با چک کردن این وبسایت‌ها اطلاعاتی از ایران یا پرچم کشورمان را مشاهده کردید، این یعنی از برنامه‌ مناسبی برای تغییر IP استفاده نمی‎کنید و اگر بخواهید از سرویس‌‎های تحریمی گوگل استفاده کنید، دچار مشکل خواهید شد.

ارتباط کاهش درآمد یوتیوبرهای ایرانی با تحریم های گوگل

در هفته‌های گذشته برخی از یوتیوبرهای ایرانی در توئیتر اعلام کردند که گوگل سیاست نمایش تبلیغ خود را تغییر داده و برای کاربران ایرانی تبلیغ نشان نمی‌دهد. این موضوع باعث شده تا بازدید و به تبع آن درآمد کاربران ایرانی با کاهش همراه شود. اما آیا این موضوع با مسأله سفت و سخت‌تر شدن نظارت گوگل بر IP کاربران ارتباط دارد؟ پاسخ کوتاه، مثبت است.

شرکت‌های تبلیغ‌دهنده به یوتیوب مخالف این موضوع هستند که تبلیغات آنها در کشورهایی که امکان خرید محصولاتشان وجود ندارد، نمایش داده شود. چراکه با وجود صرف هزینه بابت تبلیغات، سودی عاید آنها نخواهد شد. از طرف دیگر قوانین مالیاتی جدید ایالات متحده برای یوتیوب، این شرکت را مجبور کرده تا مدیریت بهتری بر روی شناسایی موقعیت مکانی کاربران خود داشته باشد تا از این طریق بتوانند به صورت دقیق‌تر برای هر کدام از تولیدکنندگان محتوا بسته به تعداد بازدید از نقاط مختلف جهان با میزان مالیات متفاوت، مالیات دریافت کنند.

بدین ترتیب می‌توان گفت که نظارت دقیق‌تر گوگل بر روی IP و DNSهای کاربران بر روی سرویس‌های تحریمی و یوتیوبرهای ایرانی تأثیر گذاشته است.

داستان مشکلات اسپاتیفای چیست؟

پلتفرم موسیقی اسپاتیفای از سرویس فضای ابری گوگل استفاده می‌کند. همانطور که پیش‌‎تر کردیم گوگل کلاد نیز جزء سرویس‌های تحریم شده به حساب می‌آید. بنابراین اگر در روزهای اخیر در دسترسی به برنامه اسپاتیفای دچار مشکل شده‌اید، باز هم مشکل را در VPN و نشت IP و DNS پیدا خواهید کرد. لازم به ذکر است که سرویس‌های دیگری مانند Waze نیز از گوگل کلاد استفاده می‌کنند و احتمال آن وجود دارد که دسترسی به این سرویس نیز با مشکل همراه باشد.

با تحریم های گوگل چه کنیم؟

اگر از کاربران سرویس‌های رایگان و معمولی گوگل مانند جیمیل، داکز، کیپ، سرچ و … هستید، فعلا جای نگرانی نیست. البته برای خاطر جمع شدن می‌توانید از هر آنچه که در حساب گوگل خود ذخیره کرده‌اید، یک نسخه پشتیبان تهیه کنید. برای تهیه بکاپ به این لینک مراجعه کرده و فایل Takeout را دریافت کنید.

اما اگر از کاربرانی هستید که با تحریم‌های گوگل دچار مشکل شده‌اید، می‌توانید دست به کار شده و به کمپین اعتراضی این موضوع بپیوندید. در حال حاضر تعدادی از کاربران توئیتر در حال تهیه فهرستی از لیست سرویس‌هایی که امکان رفع تحریم آنها وجود دارد، هستند. خشایار نژاد (با نام کاربری @digvan در توئیتر)، مدیر توسعه محصول ایرانی گوگل قرار است که موضوع رفع تحریم سرویس‌های ممکن را پیگیری کند.

آیا در چند روز اخیر در زمینه دسترسی به سرویس‌های گوگل به مشکل برخورده‌اید؟ به ما بگویید که این مشکلات به کدامیک از سرویس‌های گوگل مربوط می‌شود.