فرصت ها و تهدیدهای فیلترینگ تلگرام

با توجه به زمزمه های اخیر در خصوص فیلترینگ پیام رسان تلگرام و جایگزینی آن با پیام رسانهای داخلی، محمدباقر اثنی عشری، رئیس شورای مرکزی سازمان نظام صنفی رایانه ای کشور طی نامه ای ضمن یادآوری فرصتها و تهدیدهای این تصمیم راهکارها و پیشنهادات خود را به شورای عالی فضای مجازی اعلام کرد.

جناب آقای دکتر سید ابوالحسن فیروزآبادی

دبیر محترم شورای‌عالی و رئیس مرکز ملی فضای مجازی کشور

با عرض سلام و ارادت،

ضمن استقبال از ورود کارشناسی شما به موضوع فیلترینگ پیام رسان تلگرام و جایگزینی آن با محصولات داخلی، جای تردید نیست که نگرانی از تاثیر محدودیت‌هایی از این دست، فضای جامعه مجازی و واقعی را ملتهب ساخته و در هیاهوی مباحث سیاسی و اجتماعی، مجال چندانی برای نگاه تخصصی و صنفی به موضوع نمانده است.

متاسفانه بخش‌هایی مهم از گفته­های جناب­عالی درباره مخاطرات اقتصادی و پیش‌بینی‌هایی که درباره توسعه قلمروی تلگرام به مبادلات مالی داشته‌اید، در میان این همه گرد و غبار گم شده و دوگانه‌ای به شدت قطبی در قالب موافقین و مخالفین فیلترینگ بدون نگاه به عوارض و تبعات هر یک شکل گرفته است.

تردیدی نیست که رشد تلگرام نتیجه ضعف سرمایه‌گذاری در صنعت فناوری اطلاعات ایران در دهه گذشته است. زمان و هزینه‌های زیادی به بهانه طرح­هایی چون اینترنت ملی و دولت الکترونیکی مصرف شده که اغلب آن­ها تا کنون بی­حاصل بوده‌اند. چه بسا اگر حتی بخشی از این طرح‌های میلیاردی به درستی صرف حمایت از بخش خصوصی واقعی می‌شد امروز شاهد سر ریز رایگان و بی‌دلیل همه‌گونه اطلاعات دولتی و کشوری به سمت یک بستر ارتباطی فرامرزی نبودیم.

طی دهه‌ای که توسعه‌دهندگان فناوری اطلاعات ایران زیر بار قوانین سایه روشن، مالیات و بدهی­های سازمان دولتی کمر خم می‌کردند، سکوهای ارتباطی مانند تلگرام شکل گرفتند که اکنون در بسیاری از سازمان­های دولتی کشور به عنوان ابزار اتوماسیون اداری رایگان استفاده و انتقال حساس‌ترین پیام‌ها، اسناد و مدارک از این مسیر انجام می‌شود.

تجربه یک دهه فیلترینگ پیام‌رسان‌ها و اعمال محدودیت بر سکوهای ارتباطی که خود دوره عمر کوتاهی دارند نشان داده است کاربران در جستجوی نیازهای خود از ابزاری به ابزاری دیگر متوسل می‌شوند و حاکمیت نیز هزینه‌هایی برای بستن یک سرویس پرکاربر می‌پردازد که لزوماً مضرات آن بر عامه مردم شناخته شده نیست و این دور باطل تکرار می­شود.

سیاست حمایت از شرکت­های داخلی نیز که اخیراً به مشابه‌سازی تلگرام مامور شده­اند، صرفاً با تزریق منابع مالی به صورت وام و در کنار آن نادیده گرفتن نیازهای واقعی کاربران و توجه صرف به حاکمیت لاجرم نتیجه‌ای در خور نخواهد داشت و از هم­اکنون قابل پیش‌بینی است که به اتلاف منابع و به جای گذاشتن چند شرکت ورشکسته پس از عرضه ابزارهایی جدید ولی متروک خواهد انجامید.

تجربه تلخ تلگرام روشنگر این واقعیت است که چنانچه با دور اندیشی و آینده نگری، بخش خصوصی را از چنبره دیوانسالاری دولتی رها نسازیم، دیر یا زود شاهد حضور شرکت­های بیگانه علاوه بر دیگر ابزارهای­های پیشرفته­تر در سایر زمینه­های فناوری اطلاعات نیز خواهیم بود.

به عنوان نمایندگان تنها تشکل فراگیر بخش خصوصی در زمینه فناوری اطلاعات و ارتباطات پیشنهاد داریم:

1. اقدام فوری برای به روزرسانی ابزارهای فناوری اطلاعات در دستگاه­های دولتی جهت تسهیل در ارائه خدمات به مردم و شفاف‌سازی
2. جلب مشارکت بخش خصوصی واقعی در تهیه و تدوین نیازها و تولید ابزارهای مورد نیاز جامعه در زمینه پیام رسان­ها و شبکه‌های اجتماعی ملی
3. ایجاد امکان دسترسی بخش خصوصی به داده‌های باز برای تولید پلتفرم­هایی جهت ارائه خدمات به مردم

سازمان نظام صنفی رایانه‌ای کشور به عنوان نهادی که خود و اسلافش بیش از سه دهه در توسعه بخش خصوصی حقیقی فناوری اطلاعات قدمت دارند و هم‌اکنون با بیش از 14 هزار عضو در سراسر کشور تنها نهاد فراگیر در این زمینه به شمار می‌آید از دیدگاه تخصصی شما در این زمینه استقبال و برای همکاری کارشناسی در اقدامی ماندگار و شایسته در این زمینه اعلام آمادگی کامل می‌کند.

شاید این گرویدن به مردم برای مشکل مردم خود نه سریع‌ترین ولی دوراندیشانه‌ترین راه حل باشد.