بیشتر بدانید: مروری کوتاه بر زندگی Grace Hopper و نقش او در دنیای کامپیوتر

در دنیای فناوری امروز کمپانی‌ها و افراد زیادی حضور دارند که هر روز با محصولات خود سعی در کسب بازار داشته و می‌خواهند تاثیر بیشتری روی کاربران داشته و سهم بالاتری را از آن خود کنند. هر یک از این کمپانی‌ها در نوع خود می‌تواند تاثیرگذاری اهمیت خاص خود را داشته باشد اما اگر نگاهی به تاریخ کامپیوتر و حوادث و اتفاقات آن بیندازیم، به افرادی بر‌می‌خوریم که نقش آنها بسیار مهم و حیاتی است. شاید اگر این افراد در تاریخ کامپیوتر حضور نداشتند ما با دنیایی متفاوت با آنچه اکنون می‌بینیم روبه‌رو می‌شدیم. خانم Grace Hopper یکی از این افراد تاثیرگذار دنیای کامپیوتر است که در زمان فعالیت خود توانست تحولی مهم را رقم بزند که اثر آن تا‌کنون باقیمانده است. نهم دسامبر (۱۸ آذر) سالگرد تولد اوست و به همین خاطر هم تصمیم گرفتیم تا در مقاله‌ای کوتاه به فعالیت و نقش مهم او در دنیای کامپیوتر نگاهی بیندازیم.

 درباره Grace Hopper

او سال ۱۹۰۶ (یعنی بیش از صد سال قبل) در نیویورک به دنیا آمد و پس از تحصیل در رشته ریاضی و فیزیک و گرفتن مدرک دکترای ریاضی، ابتدا به تدریس پرداخت و در نهایت به درجه استادیاری رسید. در سال ۱۹۴۳ و در زمان جنگ جهانی دوم او تصمیم می‌گیرد تا به نیروی دریایی ارتش بپیوندد اما به علت وزن کمتر از استاندارد ارتش، پس از گذراندن دوره آموزشی در بخش پروژه‌های پردازشی نیروی دریایی در دانشگاه هاروارد به کار مشغول می‌شود. او تا سال ۱۹۴۹ در دانشگاه باقی ماند تا به امور تحقیقاتی و کار با کامپیوتر بپردازد و حتی پیشنهاد شغل استاد تمامی محل کار قبلی خود را هم رد کرد! در سال ۱۹۴۹ او به تیم توسعه‌دهنده کامپیوتر UNIVAC I پیوست که اولین کامپیوتر تجاری برای ارائه به بازار بود (و البته ظاهر آن با آنچه امروز ما می‌بینیم بسیار تفاوت داشت). در دهه هفتاد، او مسئول جایگزینی کامپیوترهای بزرگ و مرکزی اداره دفاع با کامپیوتر‌های کوچک‌تر اما متصل به یک شبکه و با قابلیت دسترسی به پایگاه داده مرکزی می‌شود. از آنجا که آن زمان سیستم‌های کامپیوتری مختلفی در بازار وجود داشت، پروسه راه‌اندازی یک شبکه از کامپیوتر‌ها و آزمایش بررسی هر یک باعث شد تا استاندارد‌های مختلفی برای فناوری‌های کامپیوتری و موارد مربوط به آنها شکل بگیرد. او در سن ۶۰ سالگی درخواست بازنشستگی کرد اما پس از مدتی کوتاه دوباره او را به خدمت فرا خواندند. پروسه درخواست بازنشستگی و فراخوان دوباره برای ادامه کار تا سن ۷۹ سالگی ادامه داشت و در نهایت او با درجه Rear Admiral بازنشسته شد. البته او خود را از نیروی دریایی بازنشسته کرد و این‌بار به عنوان مشاور ارشد در Digital Equipment Corporation مشغول به کار شد و تا زمان مرگ خود در سن ۸۵ سالگی به فعالیت در این زمینه ادامه داد.

دستاورد بزرگ

در اولین دوره حضور کامپیوتر‌ها در دانشگاه‌ها و سازمان‌ها، نحوه ارتباط با کامپیوتر از طریق وارد کردن اعداد به صورت زبان ماشین انجام می‌شد. به همین سبب در آن دوران همواره یک ریاضیدان برای کار با کامپیوتر در کنار دیگر افراد حضور داشت تا عملیات و محاسبات ریاضی مورد نیاز برای وارد کردن دستورات به کامپیوتر را انجام دهد. از آنجا که برای کار با کامپیوتر باید از زبان ماشین و صفر و یک استفاده می‌شد، ریاضیدان وظیفه داشت تا این اطلاعات را به صورت صفر و یک محاسبه کرده و برای ورود به ماشین آماده کند. شاید این اصطلاح که می‌گویند برای وارد شدن به رشته کامپیوتر و برنامه‌نویسی باید ریاضی خوبی داشت نیز از همان زمان نشات گرفته است. در زمان حاضر دانستن دانش ریاضیات یک نکته ضروری برای کار با کامپیوتر به شمار نیامده و حتی کودکان بدون دانش ریاضی هم می‌توانند به برنامه‌نویسی و ساخت نرم‌افزار بپردازند (حالا همچنان می‌توانید این تصور را در ذهن داشته باشید که هنوز هم یادگیری انتگرال و سختی‌های آن در دوران دبیرستان بیهوده بوده است و کاربردی ندارد!). Grace Hopper که در سال ۱۹۳۴ دکترای ریاضی خود را از دانشگاه Yale گرفته بود، جزو اولین کسانی بود که در سال ۱۹۴۴ با کامپیوتر Harvard Mark I کار کرده و برنامه‌نویسی با آن را انجام می داد. او باید دستورات مورد نیاز برای انجام محاسبات را به زبان ماشین تبدیل و به آن منتقل می‌کرد که عملی طاقت‌فرسا و خسته‌کننده بوده و اصلا بهینه نیست. به همین خاطر او پس از تحقیقات و بررسی‌های مختلف اولین کمپایلر برای کامپیوتر را ایجاد کرده و ایده وجود یک زبان برنامه‌نویسی مستقل از زبان ماشین را مطرح کرد که بعدها منجر به ارائه زبان برنامه‌نویسی COBOL (از جمله اولین زبان‌های برنامه‌نویسی سطح بالا) شد. یک اتفاق جالب دیگر نیز به نام Grace Hopper ثبت شده و آن پیدا کردن یک باگ واقعا در کامپیوتر Harvrd Mark II در آن زمان است که در همین شماره از ماهنامه سخت‌افزار (و در مقاله‌ای جداگانه) به طور مفصل به آن پرداخته‌ایم. همین دستاوردها باعث شدند تا در آن زمان به او لقب Amazing Grace (یعنی همین تیتری که برای این مقاله انتخاب کرده‌ایم) را بدهند.

کمپایلر چیست؟

کامپایلر یک نرم‌افزار است که به کمک آن دیگر نیازی به نوشتن دستورات کامپیوتر به صورت صفر و یک نیست. دستورات به شکلی ساده‌تر نوشته شده و کامپایلر آنها را به زبان ماشین ترجمه کرده و به کامپیوتر منتقل می‌کند. در سال ۱۹۵۲، Grace Hopper با زبان برنامه‌نویسی A-0 اولین کامپایلر را معرفی کرد که البته در حد یک رابط ساده برای انتقال دستورات مورد استفاده قرار می‌گرفت اما در نهایت بیان‌کننده ساختار کلی کامپایلر است. پیشرفت کامپایلرها در سال های بعد ادامه یافت و گفته می‌شود تیم FORTRAN کمپانی IBM اولین کامپایلر کامل را معرفی کرده است. دستورات مورد نیاز طبق یک الگو و روال مشخص و از قبل تعیین شده نوشته شده و کامپایلر آنها را پس از تحلیل و بررسی به زبان قابل فهم توسط ماشین تبدیل می‌کند. هر کامپایلر اغلب دارای سه بخش اصلی است. در اولین بخش، کد نوشته شده با زبان برنامه‌نویسی بررسی شده تا خطا نداشته باشد و طبق الگو های مورد نظر نوشته و ساختاربندی شده باشد. اگر همه چیز درست باشد، کدهای نوشته شده جمع‌آوری شده و به بخش میانی ارسال می‌شود. در بخش میانی عمل بهینه‌سازی صورت گرفته و موارد اضافی حذف می‌شود تا تنها کدهای لازم در کنار متغیرها و اطلاعات ضروری به مرحله سوم منتقل شود. در مرحله سوم کد مورد نظر به زبان ماشین تبدیل شده و برای اجرا به سخت‌افزار منتقل می‌شود.

جشن تولد Grace Hopper

Grace Hopper یکی از افراد مهم در دنیای IT به شمار می آید و به همین مناسبت از سال ۱۹۹۴ دکتر Anita Borg و دکتر Telle Whitney هر ساله یک گردهمایی به نام Grace Hopper Celebration برگزار می‌کنند تا دستاوردهای زنان فعال در دنیای فناوری و کامپیوتر را مطرح کرده و با دیگران به اشتراک بگذارند (تصویر ۱). طبق آمار، این گردهمایی بزرگ‌ترین نمونه حاضر به شمار می‌آید که به طور اختصاصی به زنان فعال در این زمینه می‌پردازد. سخنرانان این مراسم نیز همگی از استادان دانشگاه، فعالان IT و دیگر زنان سرشناس تشکیل شده اند. GHC 2014 میزبان بیش از ۷۸۰۰ بازدیدکننده از ۶۵ کشور دنیا بوده و ۸۰۰ کمپانی نیز در آن حضور یافته‌اند. البته این کنفرانس تنها مختص به زنان نیست و مدیران و کارآفرینان مرد فعال در این عرصه نیز با حضور خود در این مراسم دستاورد‌ها و ایده‌های خود را با دیگر حضار در میان می‌گذارند. تعداد افراد شرکت‌کننده و لیست اسپانسرهای این مراسم خود می‌تواند گواهی عالی برای میزان اعتبار آن به شمار آید و GHC را به محلی عالی برای جوانانی که به دنبال ایده برای آینده یا مطرح کردن ایده‌های خود هستند تبدیل کند.