تحلیل سخت افزار: بررسی وضعیت کارت گرافیک های Nvidia GT

دوستان و همراهان همیشگی وب سایت سخت افزار، با شما هستیم به همراه یکی دیگر از تحلیل های سخت افزاری و اینبار در حوزه ی کارت گرافیک. در این مطلب به وضعیت کارت گرافیک های Nvidia GT خواهیم پرداخت. با ما همراه باشید.

کارت گرافیک های انویدیا عمدتا به دو دسته ی GT و GTX تقسیم می شوند. مدل های GT نیز به خودی خود دارای دو طبقه بندی شامل پایین رده (Entry-level graphics cards) و میان رده (Mid-range graphics cards) هستند. تراشه های گرافیکی مجتمع مانند مدل های استفاده شده در نسل چهارم پردازنده های اینتل (HD4000) و نسل پنجم (HD5000) بهبود های بسیاری نشان دادند. کاهش لیتوگرافی ریخته گری آنها از 28 به 14 نانومتری، امکان افزایش تعداد ترانزیستورها را فراهم نمود. از سوی دیگر Intel به وسیله جایگذاری کدک هایی همچون HEVC، VP9 و VP10 در نمونه های 7 و 10 بیتی، امکان پخش ویدئوی های 4K را در آنها امکان پذیر نمود. پردازنده های مجتمع اینتل (IGPU) هم اینک علاوه بر قابلیت پخش ویدیو های 4K، امکان انجام برخی از بازی های E-Sport را نیز دارا هستند. نرم افزارهایی همچون “فتوشاپ” و “اندروید استدیو” نیز با این تراشه ها کاملا سازگار شده و نیاز کاربران به یک کارت گرافیک مجزا را از بین برده اند. تنها رقیب اصلی این تراشه های گرافیکی را APU های AMD و کارت گرافیک های Nvidia GT تشکیل می دهند. از آنجایی که چند ماه تا عرضه ی رسمی APU های جدید پلتفرم AMD AM4/ZEN زمان باقی است، نمی توانیم تاثیر آن را بر روی کارت گرافیک های GT بسنجیم. انویدیا پس از کارت گرافیک های GT600 و GT700، دست از تولید سری GT در کلاس دسکتاپ برداشت. اما این راه در مدل های لپ تاپ ادامه یافت. بسیاری از الترابوک و لپ تاپ های میان رده ی موجود در بازار از تراشه های گرافیکی GT بهره می برند که تقریبا در تمامی موارد از حافظه های DDR3 بهره می برند. در ابتدا این سوال پیش خواهد آمد که توان پردازشی این کارت گرافیک ها در برابر پردازنده های گرافیکی مجتمع اینتل چگونه است؟

در حال حاضر قدرتمند ترین پردازنده های گرافیکی مجتمع اینتل، Iris Pro 580 نام دارند. این پردازنده های گرافیکی در CPU های ماژول شده در مدل های پردازنده های i5-6685R،i5-6585R و i7-6785R نصب شده اند. پردازنده ی گرافیکی Iris Pro 580 از 72 واحد اجرایی (execution units) برخوردار است.برای یک مقایسه ساده تنها به نکته ای کوچک اشاره می کنیم؛در پردازنده اینتل i7-6700K،گرافیک مجتمع از 24 واحد EU برخوردار است. در جدید ترین بخش از حافظه نهان یعنی L4،اینتل از 128 MB e-DRAM استفاده کرده است که جای هیچ انتقادی را نمی گذارد. اما این پردازنده های گرافیکی سخت افزارهایی نیستند که در به آسانی و به طور جامع در پلتفرم های دسکتاپ و یا حتی نوت بوک مورد استفاده قرار گیرند و به عبارت ساده تر کاربردهای آنها در مراحل دیگر همچون پزشکی، آزمایشگاه، صنعت و… است. مدل های GT مورد استفاده در کلاس دسکتاپ به چند مدل مطرح محدود می شوند که از جمله آنها می توان به GT620، GT630، GT635 و GT640 اشاره کرد. مدل های دیگر از جمله GT740، GT730 و GT720 نیز جایگزین مناسبی برای پردازنده های مجتمع گرافیکی بودند. پس از توقف تولید کارت گرافیک سری GT در مدل های دسکتاپ، انویدیا تنها به تولید کارت گرافیک های GTX روی آورد. دلیل این اقدام را می توان در بهبود توانایی های گرافیک های مجتمع دو برند اینتل و AMD دانست. در زمستان سال گذشته، Nvidia یک لیست از سری جدید کارت گرافیک های خود موسوم به GTX900MX را منتشر کرد. انویدیا 2 کارت گرافیک جدید را برای استفاده در لپ تاپ ها معرفی کرد که همگی آنها مجهز به معماری Maxwell هستند.تراشه های GM204 برای همه آنها وجود خواهد داشت. این کارت گرافیک ها با نام های GTX 980MX و GTX 970MX شناخته می شوند.تراشه GTX 980MX دارای 1664 هسته CUDA،رابط حافظه 256 بیتی،4 الی 8 گیگابایت حافظه GDDR5،فرکانس حافظه 5000 مگاهرتز و پهنای باند 160 GB/s است.این کارت گرافیک دارای چند شباهت جزئی با GTX 980 است که البته در مقادیری مانند رابط حافظه،حافظه اختصاصی و دیگر امکانات بسیار شبیه به هم بودند.

کارت گرافیک دوم با نام GTX 970MX است.این کارت گرافیک در اکثر مقادیر از نمونه مشابه خود یعنی GTX 970M قدرتمند تر معرفی شد. 1408 هسته CUDA،3 الی 6 گیگابایت حافظه جانبی، رابط حافظه 192 بیتی، فرکانس حافظه 5000 مگاهرتز و پهنای باند 120 GB/s نیز از دیگر امکانات این کارت گرافیک بود. سرعت کلاک هسته در مدل GTX 980MX برابر با 1048 مگاهرتز است و این در حالی است که کارت گرافیک GTX 970MX دارای فرکانس 941 مگاهرتز است. این GPU های جدید در معماری 28 نانومتری هستند و سری MX در تراشه های مکسول شاخه جدیدی از کارت گرافیک در لپ تاپ است. این کارت گرافیک ها هیچگاه به لپ تاپ های جدید راه پیدا نکرده و اطلاعی از وضعیت دقیق آنها در دست نیست. با ورود کارت گرافیک های GTX1000 به درن لپ تاپ های جدید، این محصولات به کلی فراموش شدند. کمی پس از آن سر و صدای معرفی “سرفیس بوک” (Surface Book) کمپانی مایکروسافت شنیده شد. در زمان معرفی این محصول اشاره ای به کارت گرافیک مورد استفاده در آن نشد و مایکروسافت به معرفی پردازنده های نسل ششمی آنها شامل مدل های Intel Core m3-6Y30، Intel Core i5-6300U و Intel Core i7-6650U اکتفا کرد. در بهترین حالت، پردازنده ی گرافیکی آنها را Intel Iris graphics 540 بر عهده داشت. اما انتظارات از یک محصول گران قیمت بیش از این حرفها بود. در نتیجه انویدیا و مایکروسافت کمی بعد از یک تراشه ی گرافیکی اختصاصی سخن گفتند که بسیار شبیه به GT940M بود. تراشه ی مورد نظر ما به همراه 3 کارت گرافیک دیگر در مارچ سال 2016 معرفی و روانه بازار شدند. با وجود آنکه در ابتدا تصور می شد که آنها تنها در سرفیس بوک های مایکروسافت مورد استفاده قرار گیرند، اما انویدیا گستره ی کاری آنها را به الترابوک، لپ تاپ های هیبریدی و حتی تبلت های هیبریدی افزایش داده و هم اینک شاهد نصب آنها در محصولات مورد بحث هستیم. این 3 کارت گرافیک با عناوین 940MX، 930MX و 920MX شناخته می شوند. در جدول زیر می توانید شاهد مشخصات فنی این محصولات باشید:

همانطور که گفته شد، این کارت گرافیک ها در کامپیوترهای پرتابلی مورد استفاده قرار گرفته اند که نیازمند یک پردازشگر گرافیکی با توان حرارتی پایین هستند. توان پردازشی کارت گرافیک 930MX تا یک برابر بیشتر از پردازنده ی گرافیکی HD4400 است. آخرین سری از کارت گرافیک های GT مارچ سال 2015 روانه بازار شدند و این محصولات نیز از تراشه های مکسول بهره می برند. در این حوزه کارت گرافیک هایی همچون GT910/920M,GT930M,GT940M,GT945M وجود دارند. تمامی مدل های مورد نظر از سیلیکون های GM107/108,GF117 و GK208 بهره می برند. این کارت گرافیک ها دیگر مناسب اجرای بازی های امروز نیستند. از سوی دیگر عملکرد پردازنده های مجتمع اینتل و AMD نیز به طور چشمگیری افزایش یافته است. در نتیجه تولید تراشه های جدید با استفاده از سیلیکون های “پاسکال” علاوه بر نداشتن توجیه اقتصادی، از نظر فنی نیز امکان پذیر نیست. کارت گرافیک های پاسکال که در ضعیفترین نمونه خود به GTX1050/TI ختم می شوند، دارای توانایی های بسیار بیشتر از GT و MX ها هستند.

انویدیا کارت گرافیک های GTX1050/TI را در مدل های قابل نصب در نوت بوک ها، در سال 2017 روانه بازار خواهد کرد. این کارت گرافیک ها از سیلیکون GP107 بهره می برند که برای 2 و 4 گیگابایت حافظه GDDR5 بهینه شده است. در جدول زیر می توانید شاهد مشخصات فنی این دو محصول باشید:

با ارائه این کارت گرافیک ها، انویدیا سیلیکون های دیگر را از بازار خارج می کند. اما عرضه ی مدل های MX همچنان ادامه دارد. کارت گرافیک های MX با توان ارائه عملکرد بهتر به نسبت تراشه های مجتمع، ضمن مصرف توان بسیار ناچیر می توانند ویدئوهای 4K و نرم افزارهای گرافیکی را بهتر از یک پردازشگر مجتمع رندر نمایند. آیا کارت گرافیک های GTX900MX تولید خواهند شد؟ بدون شک پاسخ خیر است! انویدیا نیازی به عرضه ی آنها ندارد چرا که کارت گرافیک های پاسکالی از نوع GTX1060 و GTX1050/TI به خوبی جایگزین مدل های GTX980M و GT970M شده اند. در نتیجه عرضه آنها بی معنی است. این در حالی است که Pascal ها به طبع از توان مصرفی و توان حرارتی (TDP) کمتری برخوردار هستند. اما در پایان همچنان یک سوال باقی است؛ دلیل توقف تولید کارت گرافیک GT تنها عرضه ی مدل های MX در پایین رده و GTX1000 در بالا است؟ خیر!

بیک دلیل دیگر حذف اجباری کارت گرافیک های GT را رقم خواهد زد و آن هم مصرف انرژی و توان حرارتی آنها است. به عنوان مثال کارت گرافیک GT940M در دو رابط حافظه یعنی 64 و 128 بیتی تولید شده است. تراشه های حافظه مناسب برای آن را مدل های DDR3 و GDDR5 تشکیل داده و توان حرارتی آن در حالت اول به 33 و در رابط 128 بیتی نیز به 75 وات می رسد! این در حالی است که پهنای باند کمی بیش از 16 گیگابیت در ثانیه است و در حالت پردازش های Texture شاهد 16.5~26.96 GT/s هستیم. در پردازش های مبتنی بر پیکسل نیز حداکثر سرعت 8~16.5 GP/s را شاهد هستیم. هر چند که این کارت گرافیک در برخی از مدل های خود از اینترفیس PCIe 3.0 x16 نیز پشتیبانی می کند، اما در الترابوک های آینده جایی نخواهد داشت! همانطور که اشاره کردیم، کامپیوترهای مدرن امروزی نیازمند توان حرارتی هستند و حتی امکان حذف خنک کننده های فعال (Active) در آنها وجود دارد. پس می توان اطمینان داشت که کارت گرافیک های GT جای خود را به MX و GTX1000 ها خواهند داد.