مزایای GMS در گوشی‌های اندروید و اهمیت دریافت آپدیت‌های امنیتی ماهانه

GMS (مخفف Google Mobile Services) یا همان سرویس‌های موبایلی گوگل چیزی است که گوگل آن را در گوشی‌های اندرویدی قرار می‌دهد. چیزی که شما احتمالاً ترجیح می‌دهید آن را در گوشی خود به‌طور پیش‌فرض داشته باشد تا آنکه مجبور به نصبش باشد. اما مزایای GMS چیست و چرا داشتن آن در گوشی نیاز است؟

تا همین یک سال پیش کمتر کسی علاقه‌ای به دانستن اینکه اصلاً GMS چیست و چه دلیلی برای وجود آن در گوشی اندرویدی است، نشان می‌داد. تا وقتی که اعلام شد برخی شرکت‌ها نمی‌توانند در گوشی‌های جدید خود از GMS استفاده کنند. ممکن است برای شما هم سوال باشد که GMS دقیقاً چه کاری انجام می‌دهد و چرا یک گوشی اندرویدی به آن نیاز دارد؟

GMS Core، گوگل پلی سرویس و برنامه‌های گوگل یا همان GApps ارتباط بسیار نزدیکی با هم دارند و این تنها محدود به مجموعه برنامه‌های گوگل نیست و توسعه‌دهندگان دیگر نیز می‌توانند از این ارتباط در برنامه‌های خود بهره‌مند شوند. اما برای این که دریابید چرا وجود GMS برای بسیاری از کاربران اندرویدی در گوشی مهم است، باید ابتدا با هسته آن آشنا شوید.

GMS Core چیست؟

GMS Core دقیقاً همان بخشی از اندروید است که رایگان و اوپن سورس نیست و برنامه‌های اندرویدی برای آنکه به سرویس‌های موبایلی گوگل متصل باشند از آن استفاده می‌کنند. به طور مثال، هسته GMS به توسعه دهندگان اجازه می‎دهد تا از سرویسی مانند گوگل مپس برای نمایش موقعیت مکانی استفاده کنند و یا کاربران بتوانند پیشرفت خود را در بازی‌ها روی اکانت گوگل ثبت و ذخیره کرده و یا با حساب گوگل خود وارد برنامه شوند. این درست همان بخشی از اندروید است که گوگل اجازه ندارد به دلیل تحریم‌های آمریکا آن را در اختیار برخی شرکت‌ها قرار دهد.

به‌طورکلی برای استفاده از برنامه‌های گوگل وجود سرویس‌های موبایلی گوگل یک ضرورت است. برنامه‌هایی مانند جیمیل، کروم، سرچ، یوتیوب و حتی جیبورد برای اجرای صحیح به این فایل‌ها نیاز دارند. حتی اگر شما این برنامه‌ها را به طریقی دیگر نصب کنید، باز هم بدون GMS عملکرد درستی نخواهند داشت. اما نصب GMS هم داستان‌های خاص خود را دارد و به سادگی نصب یک اپ بر روی گوشی نیست، چراکه برای نصب آن و دستکاری در ساختار فایل‌ها به دسترسی بالاتر و روت کردن گوشی نیاز است.

روت کردن گوشی هر چند امکاناتی مانند نصب GMS را برای کاربر فراهم می‌کند، اما پیامدهایی هم به همراه خواهد داشت که تقریباً تمامی آنها به امنیت گوشی باز می‌گردد. اصلی‌ترین ضربه‌ای که روت کردن به گوشی می‌زند اینست که شرکت سازنده دستگاه دیگر آن را تحت پوشش گارانتی قرار نخواهد داد و در صورت بروز مشکلات نرم‌افزاری مسئولیت آن بر عهده کاربر است. علاوه‌براین با روت کردن گوشی، فایل‌های سیستمی دستگاه در اختیار برنامه‌ها (حتی بدافزارها و نسخه‌های آلوده) قرار خواهند گرفت و این می‌تواند منجر به تغییر در فایل‌های سیستمی‎، حذف  آنها و یا دزدیده شدن اطلاعات شما شود.

یکی دیگر از جنبه‌های منفی روت کردن گوشی اینست که آپدیت‌های سیستم برای دستگاه شما ارائه نخواهد شد. از آن گذشته این فرایند پیچیده‌تر از آن چیزی است که در ابتدا تصور می‌شود و تضمینی وجود ندارد که آیا به نتیجه مطلوب دست پیدا خواهید کرد یا خیر. در مجموع این عملیات می‌تواند گوشی کاربر را در معرض خطرات امنیتی زیادی قرار دهد. از همین رو نمی‌توان آن را به عنوان یک تکنیک موثر پیشنهاد کرد.

کاربرد Google Play Services چیست؟

هزاران دستگاه اندرویدی در جهان وجود دارد که به واسطه هسته GMS به گوگل پلی و سرویس‌های گوگل پلی دسترسی دارند. این دستگاه‌ها از نسخه‌های مختلف اندروید بهره می‌برند که هر کدام از آنها، ویژگی‌های منحصر به فردی دارد. اما برخی از این ویژگی‌ها (مانند جواب دادن به پیام از طریق نوتفیکیشن آن)، مواردی هستند که توسط Play Services ارائه می‌شوند. در واقع Google Play Services اپلیکیشنی است که از طریق اتصال به فریمورک GMS مجموعه‌ای از APIها را فراهم می‌کند تا توسعه‌دهندگان بتوانند با استفاده از آن برنامه‌های خود را با عملکردی مشابه در نسخه‌های مختلف اندروید ارائه کنند.

به‌طورکلی نصب چنین برنامه‌هایی در گوشی‌ای که تنها مجهز به نسخه متن باز اندروید است، نیازمند قرار دادن یک سری فایل در پوشه‌هایی درون سیستم در حال اجرا است. این کار برای شما شدنی نیست، مگر آنکه در سطح سیستمی دسترسی داشته باشید، چراکه شما نمی‌توانید فایل‌های در حال استفاده را حذف و یا با چیز دیگری جایگزین کنید. در واقع این فرایند متفاوت با نصب یک برنامه معمولی در گوشی است. نصب رام‌های متفرقه با آنلاک کردن بوت‌لودر گوشی یکی از راه‌های پردردسر برای چنین کاری است.

نداشتن GMS در گوشی به چه معناست؟

در صورت نبود سرویس‌های موبایلی گوگل شما همچنان می‌توانید از گوشی خود برای برقراری زنگ و تماس و حتی نصب میلیون‌ها برنامه اندرویدی از مارکت‌های دیگر استفاده کنید. با این حال همچنان برای استفاده همه جانبه از گوشی موانعی پیش روی شما خواهد بود. وجود GMS چیزی فراتر از نصب و اجرای برنامه‌هایی مانند یوتیوب است. یک گوشی اندرویدی برای سینک کردن تقویم، مخاطبین، پیام‌ها در دستگاه‌های مختلف و هر اطلاعاتی که به هر طریقی به اکانت گوگل مربوط است به GMS نیاز دارد.

به عبارت دیگر GMS راهی است که گوگل از طریق آن برای خود کسب درآمد می‌کند و متفاوت از نسخه رایگان اندروید است. شرکت‌های سازنده گوشی اندرویدی نیز برای در اختیار داشتن آن به گوگل پول پرداخت می‌کنند چراکه از ارزش داشتن آن مطلعند و می‌دانند که ساخت نرم‌افزاری قابل رقابت با نسخه گوگل که مستقیماً در ارتباط با اندروید باشد، کار آسانی نیست.

محروم شدن از آپدیت‌های امنیتی اندروید

اگر از کاربران گوشی‌های اندرویدی باشید، احتمالاً چند باری آپدیت‌های امنیتی یا همان Security Patch اندروید را دریافت کرده‌اید. ممکن است در نگاه شما آپدیت‌های امنیتی گوشی یک کار کسل‌کننده باشد که هیچ فایده‌ای ندارد. دلیل این موضوع هم آنست که شما پس از نصب آپدیت هیچ تغییری در گوشی خود حس نمی‌کنید. آپدیت‌های امنیتی اندروید شاید در نگاه شما بیخود و حوصله‌سربر به نظر آیند، اما آنها واقعا مهمند.

بروزرسانی‌های امنیتی با هدف رفع مجموعه‌ای از باگ‌ها و ایرادات در گوشی‌های اندرویدی ارائه می‌شوند. این که شما پس از نصب آپدیت هیچ تغییری در دستگاه خود مشاهده نمی‌کنید در واقع ماهیت آپدیت و رفع باگ‌های موجود در دستگاه است. شما متوجه تغییر نخواهید شد چراکه آنها حفره‌های امنیتی را از بین می‌برند، حفره‌هایی که گاهاً بسیار کوچک هستند. آپدیت‌های امنیتی از گوشی شما در برابر خطرات احتمالی مانند هک شدن جلوگیری می‌کنند. در صورت عدم رفع باگ‌های موجود در اندروید هکرهای نه فقط به اطلاعاتی مانند پیام‌های تلگرام و واتساپ که حتی می‌توانند به حساب‌های بانکی شما و همه آنچه که در گوشی ذخیره کرده‌اید دسترسی داشته باشند.

به‌طور معمول گفته شده که گوشی‌های اندرویدی تا دو سال آپدیت‌های امنیتی را دریافت می‌کند، اما در عمل داستان کمی متفاوت است. گوگل پس از کشف باگ‌های امنیتی، آن‌ها را برطرف می‌کند، سپس تغییرات اعمال شده را در AOSP (پروژه اندروید متن باز) قرار داده و شرکای خود، یعنی آن دسته از سازندگان گوشی که مجوز استفاده از GMS را در اختیار دارند را از وجود آن مطلع می‌کند. گوگل در واقع این عملیات را به صورت ماهانه تکرار می‎کند و سازندگان گوشی اصلاحات ایجاد شده را در فریمور اختصاصی خود اعمال کرده و آن را برای کاربران خود ارائه می‌کنند.

به غیر از پیکسل‌های گوگل که این آپدیت‌های امنیتی را در سریع‌ترین زمان ممکن دریافت می‌کنند، گوشی‌های گلکسی سامسونگ تا 3 سال به صورت منظم آپدیت‌های امنیتی اندروید را دریافت می‌کنند. در برندهای دیگر اما روند ارائه آپدیت به این نظم و ترتیب نیست. به عبارت دیگر میلیون‌ها گوشی در بازار وجود دارد که حتی کمتر از دو سال از عرضه آنها به بازار گذشته و با این حال  هیچ به‌روزرسانی امنیتی دریافت نکرده‌اند و این یعنی چنین دستگاه‌هایی می‌توانند به سادگی در معرض خطر قرار بگیرند.

اهمیت آپدیت‌های امنیتی اندروید

امنیت مانند بکاپ می‌تواند یک کار کسل‌کننده به نظر برسد. مشکل بکاپ اینست که بسیاری از کاربران تا زمانی تمامی اطلاعات خود را از دست نداده باشند به آن فکر نمی‌کنند. درست به همین شکل، تا زمانی که اکانتی از شما هک نشده باشد یا کلاهبرداری از حسابتان صورت نگرفته باشد، اهمیت حفظ امنیت را شاید چندان جدی نگیرید. هکرها ممکن است همیشه راهی برای سوءاستفاده از شما پیدا کنند، اما آپدیت‌های امنیتی راهی برای کاهش خطرات اینچنینی است که با رفع باگ و آسیب‌پذیری‌های دستگاه، امنیت شما را بالاتر می‎برد. پس بهتر است هر زمان که گوشی نسخه جدید آپدیت امنیتی را به شما پیشنهاد کرد، نصب آن را پشت گوش نیندازید.