نسل بعدی پلی‌ استیشن 6 و ایکس‌ باکس بدون دیسک عرضه می‌شوند

سونی امروز به صورت ناگهانی به جامعه کاربران پلی‌ استیشن اعلام کرد که از ژانویه 2028 (دی 1406) دیگر هیچ دیسک فیزیکی جدیدی تولید نخواهد کرد. اگرچه این خبر کاملاً غیرمنتظره نبود اما واکنش منفی بسیاری از طرفداران پلی‌ استیشن را به همراه داشت زیرا این تصمیم به طور غیرمستقیم نشان می‌دهد که پلی‌ استیشن 6 تنها به صورت دیجیتالی عرضه خواهد شد. البته سونی چنین موضوعی را به صراحت اعلام نکرد اما با توجه به اینکه تولید دیسک‌ها درست در آستانه عرضه احتمالی کنسول نسل بعدی متوقف می‌شود چنین برداشتی منطقی به نظر می‌رسد.

در همین حال وب‌سایت Windows Central گزارش داده که مایکروسافت نیز به سمت تصمیم مشابهی حرکت کرده است و نسل بعدی ایکس‌ باکس با اسم رمز Project Helix نیز کاملاً بدون درایو دیسک عرضه خواهد شد. همچنین گزارش شده است که هزینه ساخت پلی‌ استیشن 6 به مرز 1000 دلار رسیده و عرضه 999 دلاری آن محتمل‌تر از همیشه است.

سونی دیسک را برای پلی‌ استیشن 6 کنار گذاشت، ایکس‌ باکس پروژه Helix مایکروسافت هم ظاهراً همین مسیر را دنبال می‌کند

هرچند این تصمیم برای بخشی از گیمرها خوشایند نیست اما آمارها تا حد زیادی از چنین رویکردی حمایت می‌کنند. فروش بازی‌های فیزیکی طی سال‌های اخیر با افت شدیدی روبه‌رو شده، روندی که هیچ نشانه‌ای از تغییر آن دیده نمی‌شود. در بریتانیا، فروش نسخه‌های فیزیکی بازی‌ها بین سال‌های 2019 تا 2024 حدود 40 درصد کاهش یافت در حالی که درآمد حاصل از فروش دیجیتالی به بیش از 90 درصد کل هزینه کاربران برای خرید بازی در پلتفرم‌های کامپیوتر و کنسول رسیده است. بازار آمریکا نیز شرایط مشابهی دارد. موسسه NPD Group که اکنون با نام Circana فعالیت می‌کند سال‌ها کاهش مداوم فروش نسخه‌های فیزیکی را گزارش کرده در حالی که تقریباً تمام رشد بازار به فرمت‌های دیجیتالی اختصاص یافته است.

سخت‌افزار کنسول‌ها نیز همین پیام را منتقل می‌کند. خود سونی از نسل گذشته تمرکز بیشتری روی مدل‌های کاملاً دیجیتالی داشته است. پلی‌ استیشن 5 نسخه Digital Edition از سال 2023 در بیشتر بازارهای مهم فروش بیشتری نسبت به مدل مجهز به درایو دیسک ثبت کرده است. از سوی دیگر مایکروسافت نیز تولید نسخه مجهز به درایو دیسک ایکس‌ باکس سریز اس را متوقف کرده و تنها مدل بدون درایو دیسک را در خط تولید نگه داشته است.

این شرکت‌ها صرفاً از روی هوس رسانه‌های فیزیکی را کنار نمی‌گذارند بلکه رفتار مصرف‌کنندگان را دنبال می‌کنند، رفتاری که همان طور که سونی امروز در اطلاعیه رسمی خود اشاره کرد سال‌ها است به شکل مداوم در حال تغییر و شتاب گرفتن است. از طرف دیگر افزایش قیمت قطعات حافظه و فضای ذخیره‌سازی نیز ظاهراً باعث شده هزینه تولید پلی‌ استیشن 6 و ایکس‌ باکس Project Helix به محدوده 1000 دلار برسد. حذف درایو دیسک یکی از معدود راهکارهایی به شمار می‌رود که می‌تواند قیمت نهایی این کنسول‌ها را تا حد امکان پایین نگه دارد.

البته مخالفان این تصمیم نیز استدلال قابل توجهی دارند. اگرچه اکنون بیشتر کاربران به خرید دیجیتالی روی آورده‌اند اما اقلیتی که همچنان نسخه‌های فیزیکی را خریداری می‌کنند اهمیت زیادی برای آن قائل هستند. این گروه شامل کلکسیونرها، کاربران مناطق روستایی با اینترنت محدود و همچنین افرادی در بازارهایی است که قیمت نسخه‌های دیجیتالی رقابتی نیست. کنار گذاشتن کامل این دسته از کاربران هرچند از نظر آمار و ارقام تصمیمی منطقی به نظر برسد، هزینه‌های خاص خود را نیز به همراه خواهد داشت. با این حال هیچ‌کدام از این دلایل باعث نمی‌شود این تغییر بدون دردسر باشد. تنها می‌توان گفت که در شرایط فعلی این تحول بیش از هر زمان دیگری اجتناب‌ناپذیر به نظر می‌رسد.

با وجود رشد چشمگیر فروش نسخه‌های دیجیتالی، حذف کامل دیسک‌های فیزیکی نگرانی‌های زیادی را ایجاد کرده است. کاربران با کنار رفتن دیسک‌ها دیگر امکان امانت دادن بازی به دوستان یا خرید و فروش نسخه‌های دست دوم را نخواهند داشت و مالکیت واقعی بازی نیز جای خود را به مجوز دیجیتالی وابسته به حساب پلی‌ استیشن نتورک می‌دهد. همچنین اگر یک بازی از فروشگاه حذف شود یا سرورها با اختلال جدی مواجه شوند، دسترسی به برخی عناوین می‌تواند دشوار یا حتی غیرممکن شود. از طرف دیگر کلکسیونرها نیز جعبه، دیسک و حس مالکیت نسخه فیزیکی را از دست خواهند داد، آن هم در شرایطی که قیمت بازی‌های دیجیتالی معمولاً تفاوتی با نسخه‌های دیسکی ندارد.

این نگرانی‌ها بی‌دلیل نیست زیرا سونی پیش از این قصد داشت فروشگاه‌های پلی‌ استیشن 3 و پلی‌ استیشن ویتا را تعطیل کند. از سوی دیگر گزارش‌ها نشان می‌دهد مایکروسافت در حال آزمایش قابلیتی برای ایکس‌ باکس است که می‌تواند دیسک‌های فیزیکی را به نسخه دیجیتالی تبدیل کند. چنین قابلیتی شاید گذار به آینده تمام دیجیتالی را آسان‌تر کند اما همچنان نمی‌تواند مزایای اصلی نسخه‌های فیزیکی مانند امکان انتقال مالکیت و حفظ بلندمدت بازی‌ها را به طور کامل جایگزین کند.