نشست خبری سالانه گروه دیانیونیون به مناسبت روز خبرنگار با ارائه گزارشی از سوی شرکت تحقیقاتی emrc درباره تغییر رفتار بازار خردهفروشی ایران در دو بحران اخیر برگزار شد؛ گزارشی که نشان میدهد اگرچه سطح مصرف در بازار کالاهای تندمصرف (FMCG) تقریباً ثابت ماند، اما ارزش ریالی این بازار تحت تأثیر تورم 52 درصد افزایش یافته است.
در این نشست که با حضور ناصر پاشاپور نیکو، مدیرعامل و رئیس هیأتمدیره گروه دیانیونیون محمد موسوی، مدیرعامل شرکت ارتباط تصویر اشاره و عضو هیأتمدیره گروه دیانیونیون و کامیار امامی، مدیرعامل شرکت emrc برگزار شد، ابعاد مختلف رفتار مصرفکنندگان و شرایط بازار خردهفروشی در دورههای مختلف بحران بررسی شد.
بر اساس گزارش این شرکت، بازار خردهفروشی ایران در سه بازه زمانی شامل آبان و آذر 1404 به عنوان دوره پیش از بحران، دی و بهمن 1404 به عنوان دوره وقایع دیماه و اسفند 1404 و فروردین 1405 به عنوان دوره جنگ مورد بررسی قرار گرفته است. این تحلیل بر پایه دادههای پنل خردهفروشی کالاهای تندمصرف و با جامعه آماری حدود 75 هزار فروشگاه در شهرهای مهم ایران انجام شده است.
مصرف ثابت ماند، اما هزینه خانوار افزایش یافت
یکی از مهمترین یافتههای این گزارش، تفاوت میان رشد ریالی و حجمی بازار است. فروش حجمی کل بازار در سه دوره مورد بررسی تقریباً بدون تغییر و با رشد تنها 2.0درصد باقی مانده، در حالی که فروش ریالی 52 درصد افزایش یافته است. به این ترتیب، عامل اصلی رشد ارزش بازار را باید تورم دانست، نه افزایش مصرف.
این وضعیت نشان میدهد خانوارها در دوره بحران تا حد امکان سطح مصرف خود را حفظ کردهاند، اما برای خرید همان میزان کالا، هزینه بیشتری پرداختهاند.
گزارش همچنین نشان میدهد شوک اولیه بحران به کاهش موقت خرید منجر شده است. تمام صنایع در دوره دی و بهمن نسبت به آبان و آذر افت فروش حجمی را تجربه کردند، اما در دوره اسفند و فروردین، بیشتر صنایع دوباره رشد فروش حجمی داشتند. بر این اساس، اثر بحران بیشتر به شکل یک وقفه کوتاهمدت در خرید ظاهر شده و نه یک رکود پایدار.
تغییر سبد خرید خانوارها
یکی دیگر از یافتههای قابل توجه، تغییر ترکیب بازار در دوره بحران است. سهم فروش ریالی مواد غذایی در اسفند و فروردین نسبت به آبان و آذر افزایش داشته، در حالی که سهم نوشیدنیها و لبنیات کاهش یافته است. این تغییر میتواند نشانه اختصاص بخش بیشتری از هزینه خانوار به کالاهای ضروریتر در شرایط بحرانی باشد.
در این میان، مواد غذایی بیشترین فشار تورمی را تحمل کردهاند و رشد قیمت این گروه در دوره اسفند و فروردین سریعتر از سایر صنایع بوده است. نظرسنجی از حدود 400 فروشگاه نیز نشان میدهد افزایش قیمتها و تغییر الگوی هزینهکرد خانوارها از مهمترین چالشهای بازار در دوره جنگ بوده است.
برندها به سمت کالاهای مقرونبهصرفه میروند
ناصر پاشاپور نیکو در ادامه نشست با اشاره به کاهش شاخص توان خرید خانوارها، از تغییر رویکرد برندها برای سازگاری با شرایط جدید خبر داد. به گفته او، مشکلات زنجیره تأمین، افزایش هزینه حملونقل و دشواری تأمین مواد اولیه به افزایش قیمتها منجر شده است.
او همچنین توضیح داد که برندها بهویژه از اردیبهشت به بعد، به سمت کاهش تنوع محصول و تغییر اندازه بستهبندیها حرکت کردهاند تا هم تأمین کالا آسانتر شود و هم هزینههای انبارداری کاهش پیدا کند. تولید بستهبندیهای مقرونبهصرفه یا بزرگتر نیز یکی از واکنشهای برندها به کاهش قدرت خرید مصرفکنندگان عنوان شد.
پاشاپور همچنین از افزایش حدود 50 درصدی هزینههای تولید خبر داد و تأکید کرد که تأمین ارز، مواد اولیه، محدودیت قدرت خرید، تغییرات مقررات و طولانی شدن عدم توافقها از مهمترین چالشهای پیش روی برندها هستند. به گفته او؛ توجه به این شرایط، احتمال افزایش دوباره قیمتها در نیمه دوم سال وجود دارد.
تبلیغات از سکوت تا بازگشت تدریجی
در بخش دیگری از نشست، وضعیت بازار تبلیغات در دوره بحران بررسی شد. محمد موسوی با اشاره به کاهش فعالیت تبلیغاتی برندها در مقاطعی از بحران گفت شرکتها در دورهای ترجیح دادند فعالیت خود را بیشتر به محل فروش منتقل کنند و تبلیغات تلویزیونی و دیجیتال کمرنگتر شد.
به گفته او؛ پس از عبور از مشکلات اولیه عرضه و با رونق نسبی بازار، فعالیتهای دیجیتال، تبلیغات در محل فروش، تلویزیون و تبلیغات محیطی از نیمه خرداد دوباره افزایش یافت. در این دوره، تمرکز برندها بیشتر بر کالاها و خدمات ضروری بوده و برخی محصولات نیز از فرصت آزاد شدن تبلیغات خود برای بازگشت به بازار استفاده کردند.
در مجموع، گزارش emrc تصویری از بازاری ارائه میدهد که با وجود بحران و فشار تورمی، سطح مصرف خود را تا حد زیادی حفظ کرده، اما افزایش قیمتها، کاهش قدرت خرید و دشواریهای زنجیره تأمین، ساختار هزینه و رفتار بازیگران بازار را تغییر داده است.
توسط 
توسط 
دیدگاهتان را بنویسید