گزارش سالانه 1404 گروه دیجیکالا تصویری گسترده از وضعیت تجارت الکترونیک و رفتار مصرف‌کنندگان ایرانی در یک سال پرنوسان ارائه می‌دهد؛ سالی که با تورم، جنگ، گرانی و قطعی اینترنت طولانی‌مدت همراه بوده است.
بر اساس این گزارش، دیجیکالا در سال 1404 روزانه 5.6 میلیون بازدیدکننده داشته، 4.4 میلیون جست‌وجو در روز ثبت کرده و بیش از 15.3 میلیون کالا در این پلتفرم قابل دسترسی بوده است. در پایان سال نیز تعداد فروشندگان فعال دیجیکالا به 426 هزار و 865 فروشنده رسید و این شرکت اعلام کرده است که شبکه‌اش مشتریانی در 2740 شهر و روستا داشته است. سهم دیجیکالا از کل بازار خرده‌فروشی ایران نیز 1.8 درصد اعلام شده است.
دیجیکالا در سال 1404؛ بزرگ‌تر شدن بازار آنلاین
طبق گزارش رسمی دیجیکالا، این شرکت در سال 1404 به ظرفیت روزانه پردازش بیش از یک میلیون کالا رسید و در مجموع 959 مرکز زیرساختی در شبکه خود داشت. تعداد کارکنان تمام‌وقت نیز 9700 نیز اعلام شده است. در همین سال بیش از 2 میلیون نفر برای نخستین بار از دیجیکالا خرید کردند. تعداد شهرها و روستاهایی که این پلتفرم در آن‌ها مشتری داشت به 2740 مورد رسید؛ درحالی‌که فروشندگان دیجیکالا در 1615 شهر و روستا حضور داشتند.
با وجود افزایش حجم فعالیت، یکی از مهم‌ترین اعداد گزارش به افزایش قیمت‌ها مربوط می‌شود. میانگین قیمت کالاهای فروخته‌شده در دیجیکالا، بدون احتساب سوپرمارکت، نسبت به سال 1403 حدود 72 درصد افزایش داشته است. این رقم با احتساب کالاهای سوپرمارکتی به 74 درصد می‌رسد و میانگین قیمت کالاهای سوپرمارکتی نیز 55 درصد افزایش پیدا کرده است.
در مقابل، ارزش کالاهای فروخته‌شده در سال جاری حدود 91.5 درصد رشد کرده است. این اختلاف میان رشد ارزش فروش و رشد متوسط قیمت‌ها نشان می‌دهد افزایش ارزش ریالی معاملات تنها به دلیل افزایش قیمت‌ها نبوده و رشد حجم فعالیت نیز در آن نقش داشته است.
مروری بر جست‌وجوهای کاربران در گزارش سالانه دیجیکالا
یکی از بخش‌های قابل‌توجه گزارش سالانه دیجیکالا، داده‌های مربوط به جست‌وجوهای کاربران است. جست‌وجوی عبارت «ارزان» در سال 1404 نسبت به سال قبل 44 درصد افزایش پیدا کرد و این عبارت 745 هزار و 437 مرتبه جست‌وجو شد. جست‌وجوی «دست دوم» نیز 51 درصد رشد داشت و 116 هزار و 78 مرتبه جست‌وجو شد. عبارت «تخفیف» نیز با رشد 31 درصدی، 197 هزار و 832 مرتبه جست‌وجو قرار گرفت. ادغام این سه شاخص می‌تواند نشانه‌ای از تغییر رفتار مصرف‌کننده در شرایط فشار اقتصادی باشد؛ کاربران بیش از گذشته به قیمت، گزینه‌های دست دوم و تخفیف توجه کرده‌اند.
بلک‌فرایدی 1404؛ ثبت 3.3 میلیون سفارش
بلک‌فرایدی (Black Friday) یکی از مهم‌ترین رویدادهای فروش دیجیکالا در سال 1404 بود. در جریان این کارزار، 3.3 میلیون سفارش ثبت شد و 15.5 میلیون کالا به فروش رسید. ارزش کالاهای فروخته‌شده در این دوره 15 هزار میلیارد تومان اعلام شده است. تعداد خریدها نسبت به بلک‌فرایدی سال 1403 حدود 120 درصد افزایش پیدا کرد و تعداد کالاهای فروخته‌شده نیز 118 درصد رشد داشت.
در کنار این افزایش فروش، تخفیف نیز نقش مهمی داشت. در سال 1404 بیش از یک میلیون کالا با تخفیف فروخته شد و 41.5 درصد از فروش دیجیکالا شامل کالاهای تخفیف‌دار بود. میانگین تخفیفی که هر مشتری در هر سفارش دریافت کرد نیز 206 هزار تومان اعلام شده است.
حضور گوشی‌های هوشمند در بخش خریدهای قسطی
در بخش خریدهای قسطی کاربران، گوشی‌های هوشمند بیشترین حضور را داشتند. گوشی Redmi Note 14 از شرکت شیائومی، آیفون 16، سامسونگ Galaxy S24 FE و Galaxy A56 از جمله کالاهای پرطرفدار این بخش بودند. ربع سکه طلا نیز در جایگاه پنجم فهرست کالاهای قسطی قرار گرفت. در جست‌وجوهای کاربران نیز «گوشی» با 2.6 میلیون جست‌وجو، پرکاربردترین عبارت سال بود. «ایرپاد»، «گوشی سامسونگ»، «پلی استیشن 5» و «ساعت هوشمند» نیز در رتبه‌های بعدی قرار گرفتند.
هوش مصنوعی وارد تجربه خرید دیجیکالا شد؛ میانگین فروش سالانه به 1.2 میلیون تومان رسید
یکی از بخش‌های فناوری‌محور گزارش مذکور، استفاده از هوش مصنوعی برای خلاصه‌سازی نظرات کاربران است. دیجیکالا اعلام کرده است که قابلیت خلاصه‌سازی هوشمند نظرات ماهانه حدود یک میلیون کاربر دارد و در مجموع 5.2 میلیون کلیک ماهانه روی خلاصه نظرات ثبت می‌شود. این قابلیت برای 424 هزار محصول فعال بوده و 88 درصد کاربران از کیفیت خلاصه‌ها رضایت داشته‌اند.
به گفته دیجیکالا، استفاده از خلاصه‌های هوشمند نظرات سبب افزایش 4 درصدی نرخ اضافه‌شدن محصول به سبد خرید شده است. گفتنی است متوسط فروش سالانه هر فروشنده فعال دیجیکالا از 588 میلیون تومان در سال 1402 به 831 میلیون تومان در سال 1403 رسید و در سال 1404 به حدود 1.2 میلیون تومان افزایش پیدا کرد.
در همین حال، سهم برندهای ایرانی از کل فروش دیجیکالا به 50 درصد رسید. این رقم در سال 1403 حدود 47 درصد بود. تعداد برندهای ایرانی تأییدشده نیز از 24 هزار و 32 مورد به 26 هزار و 194 برند افزایش پیدا کرد.
جنگ چگونه رفتار خرید مردم در دیجیکالا را تغییر داد؟
یکی از بخش‌های منحصربه‌فرد گزارش 1404 دیجیکالا به بررسی رفتار کاربران در دوره جنگ اختصاص دارد. بر اساس گزارش، از 9 اسفند 1404 تا 18 فروردین 1405 تعداد سفارش‌های دیجیکالا تقریباً نصف شد و نرخ لغو سفارش افزایش پیدا کرد. بااین‌حال، اندازه سبد خرید تقریباً ثابت ماند.
میانگین تعداد کالا در هر سبد پیش از جنگ 3.69 کالا بود. این رقم در روزهای جنگ به 3.84 کالا و پس از آتش‌بس به 3.88 کالا رسید؛ بنابراین، کاهش خرید در این دوره بیشتر ناشی از کاهش تعداد سفارش‌ها بود، نه کوچک‌تر شدن سبد خرید مشتریان. پس از آتش‌بس هم سفارش‌ها با جهش خیره‌کننده‌ای از سطح پیش از جنگ عبور کردند.
در فهرست جست‌وجوهای کاربران در زمان جنگ، «گوشی» در رتبه اول قرار داشت و پس از آن «موتور برق»، «پاوربانک»، «ایرپاد» و «پلی استیشن 5» قرار گرفتند. اما در میان جست‌وجوهایی که به شکل ناگهانی ترند شدند، کالاهایی مانند برنج هندی، دوربین شکاری، پنل خورشیدی، تجهیزات گیمینگ و سیم‌کارت سفید دیده می‌شدند. این تغییر نشان می‌دهد در شرایط بحرانی، بخشی از کاربران به سمت کالاهایی برای تأمین نیازهای اولیه، برق، ارتباطات و آمادگی بیشتر حرکت کرده‌اند.
طلای دیجیتال؛ از خرید 6 هزار تومانی تا معامله چند میلیاردی
یکی دیگر از روندهای قابل‌توجه سال 1404، توسعه طلای دیجیتال بود. دیجیکالا اعلام کرده است که کاربران امکان خرید طلا از یک میلی‌گرم را داشته‌اند. کم‌ترین پرداخت ثبت‌شده برای خرید طلای دیجیتال 6284 تومان بوده است. در سوی دیگر، بزرگ‌ترین سفارش خرید طلای دیجیتال 3.49 میلیارد تومان ارزش داشته و معادل حدود 282.8 هزار میلی‌گرم طلا بوده است. بیشترین طلای خریداری‌شده توسط یک کاربر طی سال نیز حدود 4.6 کیلوگرم اعلام شده است.
مروری بر آمار فیدیبو و دیجی‌نکست؛ از فروش میلیونی کتاب تا سرمایه‌گذاری نزدیک به هزار میلیارد تومانی روی استارتاپ‌ها
پلتفرم فیدیبو در سال 1404 تعداد 778 هزار و 910 کتاب متنی فروخت. تعداد کتاب‌های صوتی منتشرشده در این سال 1845 عنوان و تعداد کتاب‌های صوتی فروخته‌شده 471 هزار و 750 عنوان اعلام شده است. کتاب‌خوان‌ترین کاربر فیدیبو در سال 1404 تعداد 471 کتاب مطالعه کرده و بیشترین میزان مطالعه ثبت‌شده نیز یک میلیون و 860 هزار و 42 دقیقه بوده است.
دیجی‌نکست، بازوی سرمایه‌گذاری و نوآوری گروه دیجیکالا، اعلام کرده است که مجموع ارزش استارتاپ‌هایی که از ابتدای فعالیت روی آن‌ها سرمایه‌گذاری کرده، به 995 میلیارد تومان رسیده است. ارزش استارتاپ‌های فعال در پرتفوی فعلی 250 میلیون تومان اعلام شده و مجموع سرمایه‌گذاری دیجی‌نکست از سال 1397 تا پایان 1404 به 30 میلیارد تومان رسیده است.
گزارش دیجیکالا چه تصویری از اقتصاد دیجیتال ایران ارائه می‌دهد؟
گزارش سال 1404 دیجیکالا را می‌توان فراتر از گزارش عملکرد یک فروشگاه اینترنتی خواند. داده‌های این گزارش بخشی از تغییرات رفتار مصرف‌کننده ایرانی در یک سال پرتلاطم را نشان می‌دهد. از یک سو، ارزش ریالی فروش افزایش قابل‌توجهی داشته و تعداد فروشندگان و کاربران نیز رشد کرده است.
از سوی دیگر، افزایش شدید قیمت‌ها، رشد جست‌وجوی عباراتی مانند «ارزان» و «دست دوم» و افزایش استفاده از خرید اعتباری، نشانه تغییر رویکرد خرید کاربران در مواجهه با فشار اقتصادی است. هم‌زمان، داده‌های مربوط به جنگ نشان می‌دهد بحران‌های اجتماعی و اقتصادی می‌توانند در مدت کوتاهی اولویت‌های خرید را تغییر دهند. کاهش تعداد سفارش‌ها، افزایش سهم دارو و مکمل، رشد توجه به تجهیزات تأمین برق و افزایش جست‌وجوی کالاهای مرتبط با آمادگی در شرایط بحران، از مهم‌ترین تغییرات ثبت‌شده در این دوره بوده‌اند.
در سطح کسب‌وکار نیز دیجیکالا در حال حرکت از یک فروشگاه آنلاین صرف به سمت اکوسیستم گسترده‌تر است؛ اکوسیستمی که فروش آنلاین، پرداخت اعتباری، طلای دیجیتال، خدمات فروشگاهی، تبلیغات، سرمایه‌گذاری استارتاپی و محتوای دیجیتال را در کنار یکدیگر قرار داده است.
در پایان، شاید برجسته‌ترین نکته گزارش این باشد که رفتار کاربران ایرانی در سال 1404 تنها افزایش یا کاهش خرید نبود؛ بلکه تغییر رویکرد خرید بود. مصرف‌کننده بیش از گذشته قیمت را مقایسه کرد، به تخفیف و کالای دست دوم توجه نشان داد، از اعتبار برای پرداخت استفاده کرد و در شرایط بحرانی، سبد خرید خود را با نیازهای جدید تطبیق داد. این تغییرات می‌تواند یکی از مهم‌ترین نشانه‌های تحول بازار تجارت الکترونیکی ایران در سال‌های اخیر باشد.
توسط 
دیدگاهتان را بنویسید