با آغاز روزهای داغ تابستان و افزایش چشمگیر استفاده از وسایل سرمایشی، انتظار میرفت هزینه برق خانوارها اندکی بالا برود؛ آنچه این روزها برخی مشترکان با آن روبهرو شدهاند، یک رشد 200 تا 300 درصدی در افزایش قبض برق است.
کزارشهای منتشرشده از سوی شهروندان نشان میدهد که قبض برق برخی خانوارها در تیرماه نسبت به خرداد، با جهشی ناگهانی و غیرمنتظره مواجه شده و در مواردی، هزینه پرداختی به دو تا سه برابر و حتی بیشتر رسیده است. در برخی نمونهها، قبضی که در خردادماه حدود 300 هزار تومان بوده، در تیرماه به بازهای میان 800 هزار تومان تا یک میلیون تومان افزایش پیدا کرده است. این موضوع موجی از نگرانی، اعتراض و ابهام را در میان مشترکان به وجود آورده است.
این افزایش شدید، تنها یک دغدغه مالی ساده نیست، بلکه یک مسئلهای جدی درباره شفافیت در شیوه محاسبه قبوض، میزان افزایش تعرفهها و چگونگی تعیین الگوی مصرف تبدیل شده است. بسیاری از مشترکان میگویند که الگوی مصرف روزانه آنها تفاوت محسوسی با ماههای قبلی نداشته؛ اما ناگهان از فهرست مشترکان کممصرف یا خوشمصرف خارج شدهاند و در رده مصرفکنندگان پرمصرف قرار گرفتهاند. همین مسئله سبب شده پرسشهای متعددی درباره مبانی محاسبه قبض برق و نقش عوامل مختلف در این افزایش مطرح شود.
در ماههای تابستان، افزایش مصرف برق به دلیل استفاده فراوان از کولر، پنکه و سایر تجهیزات سرمایشی، امری طبیعی و قابل پیشبینی است. بااینحال، آنچه در قبضهای اخیر دیده میشود، تنها نتیجه افزایش مصرف نیست، بلکه به نظر میرسد ترکیبی از عوامل مختلف در این جهش نقش داشته باشد. از جمله این عوامل میتوان به تغییر پلکانی تعرفهها، عبور از الگوی مصرف تعیینشده، افزایش هزینههای تولید و توزیع برق و همچنین اصلاح شیوه محاسبه قبوض اشاره کرد.
ضرورت شفافسازی درباره افزایش قبض برق از سوی نهادهای مسئول
با وجود توضیحات فوق، هنوز برای بسیاری از مردم ایران روشن نیست که سهم هر یک از این عوامل در رقم نهایی قبض چقدر بوده است. آیا خانوادهها واقعاً بیش از گذشته برق مصرف کردهاند یا ساختار جدید محاسبه هزینهها باعث شده رقم نهایی به شکل محسوسی افزایش پیدا کند؟ این پرسشها غالباً برای خانوارهایی که الگوی مصرفشان تغییر قابلتوجهی نکرده، اهمیت بیشتری دارد. از طرفی، عدم وجود توضیح شفاف از سوی نهادهای مسئول، زمینهساز شکلگیری نارضایتی عمومی و بیاعتمادی شده است.
از نگاه افکار عمومی، اطلاعرسانی دقیق و پیشبینی درباره هرگونه تغییر تعرفهای، یک ضرورت است. مردم ایران حق دارند بدانند قبضی که دریافت میکنند بر چه مبنایی محاسبه شده، الگوی مصرف چگونه تعیین میشود و درآمدهای حاصل از این افزایشها در کدام بخش از زیرساختهای انرژی هزینه خواهد شد. در غیر این صورت، شایعهها، برداشتهای نادرست و نارضایتی عمومی افزایش پیدا میکند.
افزایش هزینه و قبض برق؛ فشار تازه بر سبد معیشت خانوار
این افزایش هزینه در شرایطی رخ داده که خانوارها قبلاً نیز با فشارهای تورمی در حوزههای مختلفی مانند مسکن، خوراک و حملونقل و سایر خدمات ضروری مواجه بودهاند. برای بسیاری از خانوادههای متوسط و کمدرآمد، پرداخت چندصد هزار تومان هزینه اضافی در ماه میتواند تعادل مالی آنها را بههم بزند.
بهعنواننمونه، اگر یک خانوار قبلاً ماهانه حدود 300 هزار تومان برای برق پرداخت میکرد و اکنون این رقم حدود یک میلیون تومان رسیده باشد، هزینه سالانه برق آن خانواده از 3.6 میلیون تومان به 12 میلیون تومان افزایش پیدا میکند. چنین رقمی برای بسیاری از خانوارها فشار قابلتوجهی ایجاد میکند و حتی ممکن است آنها را ناچار به کاهش سایر هزینههای ضروری کند.
در بسیاری از کشورها، هرگونه اصلاح تعرفه انرژی با احتیاط و در قالب سیاستهای حمایتی اجرا میشود. دولتها معمولاً پیش از اعمال افزایش قیمت، اطلاعرسانی گسترده انجام میدهند، الگوهای مصرف را شفاف توضیح میدهند و برای اقشار آسیبپذیر، سازوکارهای حمایتی در نظر میگیرند. همچنین ابزارهایی برای مدیریت مصرف در اختیار مردم قرار میدهند تا شوک ناگهانی به معیشت خانوارها وارد نشود.
در چنین الگویی، اصلاح قیمت انرژی بهجای آنکه بهصورت ناگهانی و تنشزا اجرا شود، به فرآیندی تدریجی، قابلفهم و همراه با اقناع عمومی تبدیل میشود. همین موضوع میتواند به افزایش همراهی مردم و کاهش نارضایتی کمک کند.
توسط 
کلاً روزی ۳ ساعت خونه بودم این ماه،
۱,۸۰۰,۰۰۰ پول برق اومده!
۲۵۰ گیگ اینترنت، خود به خود با مودمی که نصف روز خاموشه، یه هفتهای تموم شد!
بدون اینستا و تلگرم و هیچی..
بخور بخور که برق و گاز و اینترنت نمیشناسه..
اینا که از همین دو قرون دهشاهی حقوقمون، هر مدلی و هر جهتی بخوان میکَنن.
بقالی سر کوچهـم میری، جنسی که روش نوشته ۵۵تومن میگه ۱۳۰ تومن، ۸۳ تومن، ۹۶ تومن!
میگی چرا؟
– همینه که هست.. ناراحتی نخر!
ملت به همدیگهـم رحم نمیکنن.
اینا میخوان رحم کنن؟