ساعت نه شب استوری حراج بالا رفته و دایرکت پیج یکی یکی پر میشود. «موجوده؟»، «قیمت؟»، «واریز کردم، اینم فیشش». ادمینی که سفارش ها را جواب میدهد عکس رسید را باز میکند، مبلغ و ساعت را با سفارش میخواند و بسته را کنار میگذارد. دو روز بعد که صاحب پیج گردش حساب را نگاه میکند، یکی از آن واریزها هیچ وقت نیامده است.
فیش جعلی در فروشگاه اینستاگرامی معمولاً با حمله ای پیچیده نمیآید. از قاعده ای رد میشود که خود پیج گذاشته: «بعد از واریز، فیش را بفرستید». این گزارش درباره تشخیص رسید ساختگی نیست؛ درباره کنار گذاشتن همین قاعده است.
خلاصه اش این است: عکس رسید را از مسیر خرید بیرون ببرید. هر سفارش مبلغ دقیق خودش را بگیرد، خریدار همان عدد را به کارت خود شما بزند، و سفارش وقتی بسته شود که پول روی حساب دیده شده، نه وقتی عکسی در دایرکت رسیده است.
فیش جعلی در فروشگاه اینستاگرامی از کجا وارد میشود؟
مسیر خرید در بیشتر پیج ها یک شکل است. قیمت در دایرکت گفته میشود و شماره کارت یا در بیو است یا در هایلایت «نحوه خرید». خریدار از اپ بانکش پول میزند و اسکرین شات میفرستد. بعد یک نفر باید اپ بانک را باز کند و ببیند پول واقعاً آمده یا نه.
نقطه ضعف همین قدم آخر است. عکس رسید عملاً شده دروازه سفارش، و ساختن رسید جعلی کار سختی نیست. به برآورد ابزار سئو سیگنال، فقط عبارت «رسید ساز جعلی» ماهی حدود پنج هزار بار در گوگل جستجو میشود. گوگل هم وقتی «فیش جعلی» را تایپ میکنید، اسم بانک ها را یکی یکی پیشنهاد میدهد: ملت، ملی، سامان، کشاورزی.
بیشتر راهنماها در این نقطه فهرست نشانه میدهند: فونت را ببینید، دنبال غلط املایی بگردید. راستش این نشانه ها به کار پیجی که شب های حراج سفارش پشت سفارش میگیرد نمیآید. جمله «ارسال فیش الزامی است» در بیو حرفه ای به نظر میرسد، ولی در واقع به کلاهبردار میگوید دقیقاً چه چیزی را بسازد.
پلیس فتا هم همین را گفته است. سردار داود معظمی گودرزی، رئیس پلیس فتای تهران بزرگ، بهمن ۱۴۰۳ هشدار داد «به فیش واریزی که طرف معامله در فضای مجازی ارسال میکند، اعتماد نکنید» و ملاک دریافت پول را پیامکی دانست که به گوشی خود شما میرسد.
سه لحظه ای که فیش ساختگی راحت تر رد میشود
رسید ساختگی همیشه یک جور جواب نمیدهد. در پیج فروشگاهی سه لحظه هست که کار کلاهبردار در آنها خیلی ساده تر است.
حراج استوری و لایو. وقتی یک محصول با یک قیمت در چند دقیقه خریدارهای زیادی پیدا میکند، پیامک های بانک پشت سر هم میرسند و همه یک مبلغ را میگویند. پیامک بانک میگوید چقدر آمد؛ نمیگوید از طرف چه کسی و برای کدام سفارش. یک عکس ساختگی میان عکس های واقعی گم میشود و تنها راه پیدا کردنش این است که کسی تعداد واریزها را با تعداد سفارش ها بشمارد، که معمولاً دیر انجام میشود.
ادمین ثبت سفارش. در پیج های بزرگ تر، کسی که دایرکت ها را جواب میدهد معمولاً همان کسی نیست که پیامک بانک به گوشی اش میآید. ادمین فقط عکس رسید را دارد. پرسیدن از صاحب پیج برای هر سفارش کار را کند میکند، پس کم کم عکس میشود قانون.
سفارش آخر شب و بهانه پایا. شب، خریدار یا عجله دارد یا رسید پایا میفرستد: «پایا زدم، صبح مینشیند». این بهترین بهانه است، چون فروشنده همان لحظه هم پولی نمیبیند و چیزی برای مقایسه ندارد. پیشنهادهای گوگل برای «فیش جعلی پایا» نشان میدهد این نوع رسید هم کم جستجو نمیشود. قاعده اش ساده است: انتقال پایا و ساتنا تا روی حساب ننشسته، پرداخت نیست.
یک اشتباه رایج هم در هر سه لحظه تکرار میشود: اعلان واریز را روی صفحه قفل گوشی دیدن و مبلغش را نخواندن.
خداحافظی با فیش یعنی چه؟
راه حل، تشخیص بهتر عکس نیست؛ حذف عکس از مسیر خرید است.
اول، هر سفارش یک مبلغ دقیق میگیرد؛ مبلغی که هیچ سفارش باز دیگری روی همان کارت ندارد. خریدار به جای شماره کارت خام، در دایرکت یک لینک پرداخت میگیرد. صفحه این لینک شماره کارت، نام صاحب کارت و همان مبلغ دقیق را نشان میدهد و خریدار از اپ بانک خودش به کارت شما میزند.
بعد، پیامک واریزی که به گوشی شما میرسد با همان مبلغ دقیقاً به یک سفارش میخورد و همان را پرداخت شده علامت میزند. نه عکسی لازم است و نه حدس زدن اینکه این پیامک مال کدام خریدار است. ادمین هم دیگر منتظر صاحب پیج نمیماند، چون خبر پرداخت به جایی میرود که تیم کار میکند. این کار یک درگاه پرداخت کارت به کارت است.
آبان گیت وی همین را برای فروشنده انجام میدهد: لینک پرداخت جای شماره کارت را میگیرد و پول مستقیم روی کارت خود فروشنده مینشیند، بی آنکه حسابی وسط راه نگهش دارد. خبر هر پرداخت هم در تلگرام به صاحب پیج میرسد و اگر بخواهد، به گروه تلگرامی تیمش.
برای خریدار چه عوض میشود؟
اعتماد در خرید اینستاگرامی از هر دو طرف ترک خورده است. سرهنگ پاشایی، رئیس مرکز فوریت های پلیس فتا، مرداد ۱۴۰۵ گفت از بیش از یک میلیون و ۵۰۰ هزار کسب و کاری که در اینستاگرام فعال اند، نیمی جعلی اند. خریداری که به یک شماره کارت ناشناس در دایرکت پول میزند، همان قدر نگران است که فروشنده از عکس رسید.
صفحه پرداخت این نگرانی را کم میکند. خریدار پیش از پرداخت نام صاحب کارت و مبلغ را میبیند و اپ بانکش هم قبل از تایید نهایی همان نام را نشان میدهد. بعد از پرداخت هم لازم نیست اسکرین شات بگیرد و برای کسی بفرستد، چون همان صفحه پرداخت شدن را نشان میدهد.
چیزی که با رفتن فیش تمام نمیشود
خداحافظی با عکس رسید، خداحافظی با هر کلاهبرداری نیست. ترفند بعدی پیامک واریز جعلی است. پیامکی که از یک شماره معمولی میآید هر متنی میتواند داشته باشد؛ پیامک واریز را وقتی جدی بگیرید که از شماره رسمی بانک خودتان آمده باشد، و هر جا شک کردید، گردش حساب حرف آخر را میزند.
دو قید دیگر هم هست. اگر سرویس پیامک بانک خاموش باشد یا پیامک دیر برسد، سفارش منتظر میماند تا خودتان واریز را ببینید. برگشت پول به خریدار هم هنوز کار خود فروشنده است.
و صادقانه بگوییم: پیجی که هفته ای چند سفارش دارد به هیچ سیستمی نیاز ندارد. باز کردن اپ بانک قبل از هر ارسال کافی است. مشکل از جایی شروع میشود که سفارش ها هم زمان میشوند یا کس دیگری جز صاحب کارت دایرکت ها را جواب میدهد.
سؤال های پرتکرار
چگونه بفهمیم فیش جعلی است؟
از روی عکس، با اطمینان نمیشود؛ رسید ساختگی امروز همان قالب اپ بانک را دارد. جای مطمئن، گردش حساب خودتان است. اگر واریزی با همان مبلغ و همان حدود زمانی آنجا نیست، عکس هر چه باشد پول نیامده است.
میشود فیش را با شماره پیگیری استعلام کرد؟
فرستنده میتواند با همان شماره از بانک خودش پیگیری کند. گیرنده پول سامانه عمومی برای استعلام شماره پیگیری بانک دیگری ندارد، برای همین این شماره برای فروشنده چیزی را ثابت نمیکند.
ارسال فیش جعلی جرم است؟
بله. گرفتن کالا با رسید ساختگی از مصداق های کلاهبرداری است و شکایتش از راه پلیس فتا پیگیری میشود. پیام های دایرکت، عکس رسید و مشخصاتی را که خریدار داده پاک نکنید؛ همان ها مدرک پرونده اند.
ادمین پیج بدون دسترسی به پیامک بانک، از کجا بفهمد پول آمده؟
خبر پرداخت باید به جایی برسد که تیم کار میکند، نه به چشم ادمین روی یک عکس. لازم نیست صاحب پیج رمز اپ بانک یا گوشی اش را دست کسی بدهد. کافی است هر سفارش وقتی بسته شود که واریزش ثبت شده و تیم آن را دیده است.
فیش جعلی تا وقتی جواب میدهد که کسی منتظر دیدن یک عکس باشد. پیجی که سفارش را به واریز گره میزند، نه به اسکرین شات، دیگر عکسی برای جعل کردن باقی نمیگذارد؛ و خریدار درستکار هم از فرستادن رسید خلاص میشود.
سلب مسئولیت:
تیم مجله سخت افزار در تهیه محتوای رپورتاژ آگهی نقشی نداشته و مسئولیتی در قبال صحت آن ندارد.
توسط 
دیدگاهتان را بنویسید