ابوالحسن فیروزآبادی، دبیر سابق شورای‌عالی فضای مجازی، در گفت‌وگویی تازه نسبت به آینده اینترنت ایران هشدار داد و اعلام کرد برخی جریان‌های تندرو به‌دنبال حرکت به سمت نوعی اینترنت «بالکانیزه» هستند. به گفته او، اختلاف‌های موجود درباره نحوه حکمرانی فضای مجازی در کشور ریشه در تقابل دو نگاه «توسعه‌ای» و «انسدادی» دارد.
در میان تازه‌ترین اخبار دنیای داخلی، فیروزآبادی ضمن اشاره به تلاش عده‌ای تندرو برای بالکانیزه کردن اینترنت ایران، نسبت به تکه‌تکه شدن فضای مجازی کشور هشدار داد. به بیان دقیق‌تر، بالکانیزه شدن اینترنت یا Internet Balkanization اصطلاحی است که برای توصیف تجزیه اینترنت جهانی به شبکه‌های مجزا و تحت‌کنترل مرزهای جغرافیایی به کار می‌رود.
در این ساختار، دسترسی کاربران به شبکه جهانی تحت‌تأثیر مقررات داخلی، محدودیت‌های فنی و سیاست‌های دولتی قرار می‌گیرد. در شدیدترین شکل این سناریو، تجربه کاربران یک کشور از اینترنت به‌طور قابل‌توجهی با اینترنت آزاد و جهانی متفاوت می‌شود و بخش بزرگی از ترافیک و خدمات به شبکه‌ها و سرویس‌های داخلی وابسته خواهد شد.
به گفته دبیر پیشین شورای‌عالی فضای مجازی، دو رویکرد در مواجهه با فضای مجازی در کشور وجود دارد: نگاه توسعه‌ای که اینترنت را بستری برای رشد اقتصاد دیجیتال، توسعه کسب‌وکارها، ارتباطات و خدمات می‌داند. از طرفی، نگاه انسدادی نیز وجود دارد که روی کنترل دسترسی و محدودسازی فضای مجازی پافشاری می‌کند.
فیروزآبادی معتقد است بخش مهمی از اختلاف‌نظرهای موجود درباره اینترنت کشور، نتیجه تقابل همین دو دیدگاه است. تصمیم‌های مرتبط با فیلترینگ، دسترسی به پلتفرم‌های خارجی و توسعه زیرساخت‌های داخلی نیز طی سال‌های اخیر تحت‌تأثیر همین مناقشات بوده است.
علاوه‌برآن، باید میان مفهوم شبکه ملی اطلاعات و بالکانیزه شدن اینترنت تمایز قائل شد. ایجاد زیرساخت داخلی برای میزبانی سرویس‌ها و انتقال ترافیک داخل کشور لزوماً به معنای قطع ارتباط با شبکه جهانی نیست. مسئله اصلی زمانی شکل می‌گیرد که زیرساخت داخلی به جای اینکه مکمل اینترنت باشد، عملاً جایگزین آن شود و کاربران برای دسترسی به سرویس‌های جهانی با محدودیت‌های گسترده روبه‌رو شوند.
به همین دلیل، بحث اصلی درباره آینده اینترنت ایران نه صرفاً توسعه زیرساخت‌های داخلی، بلکه نحوه ارتباط این زیرساخت‌ها با اینترنت آزاد جهانی و میزان دسترسی کاربران به سرویس‌های بین‌المللی است.
جایگاه شورای‌عالی فضای مجازی در تعیین مسیر آینده اینترنت ایران
اظهارات فیروزآبادی در حالی مطرح می‌شود که او سال‌ها دبیر شورای‌عالی فضای مجازی، نهاد اصلی سیاست‌گذاری کلان فضای مجازی در ایران، را برعهده داشته و اکنون از بیرون این ساختار درباره اختلاف رویکردها در حکمرانی اینترنت صحبت می‌کند. این هشدار در شرایطی منتشر شده که اینترنت ایران در ماه‌های گذشته دوره‌ای پرتنش را پشت سر گذاشته است؛ دوره‌ای که گزارش‌های متعدد از اختلال و قطع طولانی اینترنت و سپس بازگشت تدریجی دسترسی کاربران حکایت داشته‌اند.
سخنان تازه فیروزآبادی نشان می‌دهد که مناقشه بر سر مدل حکمرانی اینترنت در ایران همچنان ادامه دارد. از یک سوء، توسعه اقتصاد دیجیتال و تدام فعالیت کسب‌وکارهای آنلاین به ارتباط پایدار و گسترده با اینترنت نیازمند است و از سوی دیگر، جریان‌هایی بر کنترل بیشتر فضای مجازی و تقویت سرویس‌های داخلی اصرار دارند.
هشدار پیرامون بالکانیزه شدن اینترنت را می‌توان در همین چارچوب ارزیابی کرد؛ هشداری درباره سناریویی که در آن فاصله میان تجربه کاربران ایرانی و اینترنت روزبه‌روز بیشتر می‌شود. پرسش اساسی این است که سیاست‌گذاری فضای مجازی در ایران نهایت به سمت توسعه دسترسی حرکت خواهد کرد یا دیدگاه‌های محدودکننده نقش پررنگ‌تری در تعیین آینده اینترنت کشور خواهند داشت.
توسط 
دیدگاهتان را بنویسید