ایران در رتبهبندی جهانی میزان سانسور اینترنت در سال 2025، در جایگاه یازدهم جهان قرار گرفته است. این رتبه نشان میدهد محدودیت دسترسی به اطلاعات سیاسی و نظارت بر فضای مجازی همچنان از چالشهای جدی اینترنت در کشور به شمار میرود.
بر اساس دادههای پروژه Digital Society Project که وضعیت 179 کشور را بررسی کرده، کره شمالی شدیدترین محدودیتها را در زمینه فیلترینگ اطلاعات سیاسی اینترنتی اعمال میکند. پس از این کشور، اتیوپی، الجزایر، عربستان سعودی و امارات متحده عربی در میان کشورهایی قرار گرفتهاند که محدودیتهای گستردهای در بستر آنلاین دارند.
ترکمنستان، چین، نیکاراگوئه، ویتنام و اریتره نیز در رتبههای ششم تا دهم قرار دارند. در این ارزیابی، ایران با امتیاز فنی 2.66 در رتبه یازدهم جهان قرار گرفته است؛ جایگاهی که ایران را در جمع کشورهای دارای محدودیت شدید اینترنت قرار میدهد. پس از ایران، بلاروس، کامبوج، سودان و کوبا دیده میشود. گفتنی است عربستان و امارات با وجود داشتن اینترنت پرسرعت، در جمع کشورهای دارای شدیدترین سانسور قرار دارند.

دسترسی گسترده به اینترنت لزوماً به معنای آزادی آنلاین نیست
یکی از نکات برجسته این رتبهبندی، وضعیت کشورهای حاشیه خلیج فارس است. عربستان سعودی، امارات متحده عربی، بحرین و کویت با وجود برخورداری از ضریب نفوذ بالای اینترنت، همچنان محدودیتهای قابلتوجهی بر محتوای سیاسی و فعالیتهای آنلاین اعمال میکنند.
این وضعیت نشان میدهد که گسترش زیرساختهای ارتباطی و افزایش دسترسی مردم به اینترنت لزوماً به معنای آزادی بیشتر در فضای مجازی نیست. دولتها میتوانند همزمان با فراهمکردن دسترسی گسترده به شبکه، سامانهها و محتوای سیاسی را محدود کنند یا با فعالیتهای آنلاین انتقادی برخورد داشته باشند.
این گزارش تأکید میکند که وضعیت آزادی اینترنت در تمام نقاط آسیا یکسان نیست. بهعنوانمثال، چین و ویتنام در میان کشورهای دارای محدودیت شدید قرار دارند؛ در مقابل، ژاپن با امتیاز 1.76 و کره جنوبی با 1.47 وضعیت مطلوبتری در این ارزیابی دارند.
در همین زمینه، گزارشهایی از افزایش فشار دولتهای برخی کشورهای جنوب شرق آسیا بر سکوهای اینترنتی برای حذف محتوا منتشر شده است؛ روندی که نشاندهنده گسترش مداخلات دولتی در مدیریت فضای آنلاین این منطقه است.

اروپا در میان کشورهای دارای اینترنت آزادتر
در سوی دیگر رتبهبندی، کشورهای اروپایی بهویژه در شمال این قاره وضعیت مطلوبتری دارند. بلژیک با امتیاز 2.70، لیتوانیی با 2.56 و لوگزامبورگ با 2.55 در میان کشورهای دارای کمترین محدودیت بر اطلاعات سیاسی اینترنتی قرار گرفتهاند. کشورهای اسکاندیناوی نیز عملکرد مطلوبی دارند؛ نروژ با امتیاز 2.50، دانمارک با 2.37، فنلاند با 2.35 و سوئد با 2.19 از جمله کشورهای دارای فضای آنلاین آزادتر محسوب میشوند.
در آمریکای شمالی نیز ایالات متحده آمریکا با امتیاز 1.53 بالاتر از کانادا با امتیاز 1.07 قرار گرفته است. بااینحال، این رتبهبندی تأکید میکند که آزادی دسترسی به اطلاعات سیاسی و میزان نظارت دولتی بر شبکههای اجتماعی دو شاخص متفاوت هستند و لزوماً وضعیت یکسانی ندارند.







حاجی، به نظرم ترامپ باید در هرگونه توافق با ایران، موضوع اینترنت را هم بهصورت جدی مطرح کند. منظور من این است که اینترنت بینالمللیِ ارائهشده به ایران باید از ابتدا به شکلی طراحی شود که محتوای غیراخلاقی، مستهجن، زشت و مخرب اصلاً در آن وجود نداشته باشد و وارد فضای اینترنتی کشور نشود؛ در عین حال، مردم بتوانند به تمام امکانات مفید و سازنده دنیای دیجیتال دسترسی داشته باشند.
به نظرم آمریکا میتواند در چارچوب توافق، امکان دسترسی ایران به یک اینترنت بینالمللیِ سالم، امن، باکیفیت و متناسب با ارزشهای فرهنگی و اجتماعی جامعه را فراهم کند؛ اینترنتی که در آن خبری از محتوای ناسالم نباشد، اما دسترسی به بازیهای سالم، سایتهای تخصصی، فناوریهای روز، آموزش، سرگرمی و خدمات مفید جهانی آزاد باشد.
الان این موضوع میتواند یکی از برگهای مهم مذاکرات باشد. چرا در مذاکرات فقط درباره مسائل سیاسی و اقتصادی صحبت شود، اما درباره آینده نسل جوان، سلامت فضای مجازی و دسترسی مردم به فناوریهای مفید دنیا تصمیمی گرفته نشود؟
واقعاً ناراحتکننده است که بعضی سایتهای تخصصی سختافزار و فناوری هم بهجای پرداختن به راهحل اساسی، فقط روی محدودیت بازیها تمرکز میکنند؛ درحالیکه اصل موضوع باید ساختن یک فضای دیجیتال سالم و مفید باشد.
به نظر من، نباید نسل جوان را در معرض محتوای غیراخلاقی و مخرب قرار داد؛ اما از طرف دیگر، نباید به بهانه مقابله با این محتوا، جوانان را از بازیهای سالم، پیشرفت فناوری، آموزش و ارتباط با جهان محروم کرد.
حرف اصلی من این است: اینترنتی میخواهیم که محتوای غیراخلاقی و مخرب از اساس در آن جایی نداشته باشد، اما تمام امکانات مفید و سازنده جهان را در اختیار مردم قرار دهد.
اگر قرار است توافقی شکل بگیرد، این موضوع هم باید یکی از مطالبات جدی باشد؛ اینترنت سالم برای خانوادهها، آیندهای امن برای جوانان و دسترسی به فناوری و امکانات روز دنیا برای همه مردم ایران.