تنش بر سر حق پخش جام جهانی 2026؛ واکنش تند اصناف به محدودیت‌های جدید ساترا

ابلاغیه جدید سازمان تنظیم مقررات صوت و تصویر فراگیر (ساترا) در خصوص نحوه پخش زنده مسابقات جام جهانی 2026 در پلتفرم‌های استریم، با واکنش تند و اعتراض رسمی تشکل‌های صنفی روبه‌رو شد. این دستورالعمل که در آستانه آغاز مسابقات صادر شده، عملاً هرگونه استقلال رسانه‌ای و تجاری پلتفرم‌های بخش خصوصی را در بازتاب این رویداد ورزشی محدود می‌کند.

بر اساس دستورالعمل جدید ساترا، کلیه پلتفرم‌های VOD (از جمله آپارات اسپرت و آنتن) از پخش مستقیم مسابقات منع شده و صرفاً مجاز به استفاده از خروجی مستقیم (آی‌فریم) سازمان صداوسیما هستند. این تصمیم بدان معناست که پلتفرم‌های استریم حق استفاده از گزارشگر اختصاصی، هویت بصری متمایز و مدیریت تبلیغات مستقل را نخواهند داشت.

در واقع، کاربران در هر پلتفرمی که به تماشای مسابقات بپردازند، تنها با یک قاب تصویری واحد و از پیش تعیین‌شده از تلویزیون دولتی مواجه خواهند شد. گفتنی است که پلتفرم‌های استریم داخلی چنین رفتار انحصارطلبی را از سوی ساترا در زمان پخش مراسم قرعه‌کشی جام جهانی نیز دیده بودند.

اتحادیه رسانه‌های صوت و تصویر فراگیر و انجمن صنفی شرکت‌های ویدئوی آنلاین در نامه‌های جداگانه به این اقدام اعتراض کردند. به اعتقاد این تشکل‌ها، اجبار پلتفرم‌ها به استفاده از آی‌فریم، هویت مستقل این رسانه‌ها را سلب کرده و آن‌ها را به توزیع‌کنندگان صرف محتوای دولتتی تقلیل می‌دهد. از منظر کارشناسان، این تصمیم ضربه‌ای مهلک به اقتصاد پلتفرم‌ها است؛ چراکه علاوه بر سلب امکان جذب تبلیغات، ترافیک اینترنت نیز به سمت زیرساخت‌های انحصاری صداوسیما هدایت می‌شود و هزینه‌های سنگین فنی و نگهداری همچنان بر دوش بخش خصوصی باقی می‌ماند.

دغدغه‌های امنیتی صداوسیما یا فرار از رقابت با آپارات و آنتن؟

درحالی‌که گفته می‌شود صداوسیما «ملاحظات امنیتی» را دلیل این محدودیت اعلام کرده است، اصناف با رد این توجیه، پیشنهاد کرده بودند که سیگنال‌های پالایش‌شده در اختیار پلتفرم‌ها قرار گیرد تا آن‌ها بتوانند با مدیریت خود اقدام به پخش کنند. عدم‌پذیرش این پیشنهاد از سوی نهادهای متولی، این گمانه را تقویت کرده است که هدف اصلی، فراتر از دغدغه‌های نظارتی و در راستای تثبیت انحصار مالی است.

ابهام در پایه‌های حقوقی این تصمیم و فقدان شفافیت در خصوص حق پخش رسمی مسابقات، در حالی رخ می‌دهد که منتقدان هشدار می‌دهند این رویکرد نه‌تنها منجر به بازگشت مخاطبان به تلویزیون ملی نخواهد شد، بلکه با کاهش جذابیت سرویس‌های داخلی، کاربران را به سمت شبکه‌های ماهواره‌ای خارجی سوق خواهد داد.