آموزش سخت افزار: آشنایی با فناوری Intel XMP در رم

دوستان و همراهان سخت افزار، با شما هستیم به همراه یک برنامه آموزشی دیگر در زمینه سخت افزار. در این مطلب به یک موضوع بسیار جالب توجه و البته مهم خواهیم پرداخت که از طرفداران بسیاری نیز برخوردار است.  با “سخت افزار” همراه باشید.

پروفایل Intel XMP

به طور حتم تا کنون بارها با واژه XMP برخورد کرده اید؛ این واژه در مادربردهای مبتنی بر سوکت اینتل و اخبار مرتبط با حافظه های رم به گوش شما خورده است. XMP یا Extreme Memory Profiles یک فناوری اختصاصی معرفی شده از سوی شرکت “اینتل” است که برای مادربرد و البته حافظه های DDR خصوصا در نسخه های DDR4 و DDR3 تالیف گشته و اجرایی شد. این تکنولوژی به سیستم و کاربران اجازه خواهد داد تا فرکانس کاری حافظه های رم را بر اساس نیاز و توانایی سیستم، انتخاب نمایند. این انتخاب به روش های گوناگونی صورت می پذیرد که نتیجه همه آنها یکسان بوده و با توجه به تولید کننده مادربرد، روش های مورد نظر با کمی تفاوت در اختیار شما قرار خواهد گرفت.

حافظه های نیمه هادی رم (RAM) با استانداردهای انجمن JEDEC تولید می شوند و در هر نسل، فرکانس هایی ثابت برای این منظور در نظر گرفته می شود. اما همگی می دانیم که با استفاده از قابلیت های اورکلاک، می توان این مقادیر را افزایش داده و بدین ترتیب کارایی نهایی سیستم را بالا برد. گاها فرکانس حافظه رم با فرکانس CPU سازگار نیست؛ فرکانس پردازنده به مراتب سریع تر از فرکانس کاری ماژول های رم هستند که البته در این مطلب قصد ورود به آن را نخواهیم داشت. با این وجود برای رساندن بهتر اطلاعات به CPU می توان روی فرکانس RAM ها نیز حساب کرده و آنها را افزایش داد. اورکلاک حافظه رم کار چندان ساده ای نبوده و مشکلات بسیاری را به همراه دارد. در همین راستا اینتل تصمیم به ارائه یک فناوری پیشرفته برای اورکلاک ساده آن گرفت که به معرفی فناوری XMP رسید.

در زمانی که شما کامپیوتر یا لپ تاپ خود را روشن می کنید، سیستم به طور خودکار فرآیند چک کردن سخت افزارها را انجام می دهد، از جمله این چک شدن ها، مدیریت حافظه رم است. بایوس با استفاده از یک تراشه نصب شده بر روی حافظه های رم با نام SPD یا Serial Presence Detect استفاده می کند تا زمان بندی حافظه و فرکانس ها را به درستی تنظیم کنید.XMP یک فرمت SPD است که فرکانس های بالاتر و زمان بندی دقیق تر را برای حافظه شما اجرا می کند. پروفایل های XMP همچنین می توانند ولتاژ و جریان افزایشی را برای تغذیه فرکانس های بالاتر، به ماژول های رم اعمال نمایند. مشخصات XMP را می توان از درون BIOS در مادربردهای پشتیبانی شده مشاهده کرد. ماژول های حافظه پشتیبانی شده دارای دو پروفایل مختلف XPM هستند که سطوح مختلف اورکلاک را ارائه می دهند.

برای فعال سازی آن، می توانید وارد بایوس شده و در بخش تنظیمات XMP، پروفایل های متنوع آن را به دلخواه انتخاب نمائید. سپس سیستم ریستارت شده و رم های شما با فرکانس بالاتر اجرا خواهند شد. شایان ذکر است که برای این منظور، حافظه رم و مادربرد نیز باید از آن پشتیبانی نمایند که البته امروزه تقریبا همگی مادربردها و حافظه های رم تخصصی و حتی نیمه حرفه ای نیز از XMP 2.0 پشتیبانی می کنند. برای تائید افزایش فرکانس خود می توانید از برنامه های نظارتی همچون CPU-Z نیز استفاده نمائید. تمام حافظه های با کارایی بالا از پروفایل های XMP استفاده می کنند، زیرا همه آنها از مشخصات صنعت استاندارد DDR استفاده می کنند. در صورتی که از حافظه های مجهز به XMP استفاده نکرده و یا پروفایل Extreme Memory Profiles را راه اندازی نکنید چه اتفاقی می افتد؟ پاسخ ساده است؛ در این صورت حافظه رم با بالاترین سرعتی که CPU از آن پشتیبانی می کند فعالیت خواهد کرد. به عنوان مثال پردازنده های نسل هشتم اینتل (CoffeeLake) از فرکانس 2666 به صورت بومی برخوردار هستند. اما برای رسیدن به درجات بالاتر، می توان از پروفایل های XMP استفاده نمود.

علت وجود دو پروفایل مختلف برای این منظور چیست؟ اینتل از دو پروفایل متفاوت (“Profile 1” و “Profile 2”) استفاده کرده است که درجات متفاوت از حافظه را نمایان می کنند. برای دسترسی به حداکثر کارایی و فرکانس می توان پروفایل دوم را انتخاب نمود. به طور حتم عموما پروفایل اول پایدار تر است؛ با این وجود سازندگان مادربرد نیز در این میان نقش بسزایی را ایفا کرده و عملکرد و کارایی XMP تا مقدار بالایی به همت و طراحی آنها بستگی دارد!

در پایان این سوال به وجود می آید که آیا پروفایل XMP یک فناوری با ثبات و مطمئن است؟ پاسخ بله است؛ اینتل و تولید کنندگان RAM و مادربرد تست های پایداری متفاوتی را ارائه کرده و همگی از پروتکل های ولتاژ، تایمینگ، فرکانس و جریان مناسب پیروی می کنند که موجب کارآمدی و بهبود فرکانس های با ثبات در حافظه گشته و از این حیث مشکلی وجود ندارد.