چرا گروک یک چت‌بات هوش مصنوعی برای کودکان ساخته است؟

شرکت xAI متعلق به ایلان ماسک مجموعه‌ای از چت‌بات‌های شخصیتی را معرفی کرده که یکی از آن‌ها ویژه کودکان خردسال طراحی شده است. نویسنده وبسایت Business Insider نیز برای درک بهتر این موضوع که چرا گروک یک چت‌بات هوش مصنوعی برای کودکان ساخته، تصمیم گرفت خودش آن را امتحان کند.

تا این‌جای کار، به نظر می‌رسد شخصیت‌های طراحی‌شده برای بزرگسالان در این پروژه بیشترین توجه را به خود جلب کرده‌اند؛ مانند شخصیت زن انیمه‌ای به نام Ani (آنی) که از همان ابتدا کاربران به شوخی آن را یک waifu (شخصیت زن خیالی محبوب) نامیدند که گفت‌وگوهایی شوخ‌طبعانه و مخصوص بزرگسالان دارد (کاربران برای استفاده از آن باید تأیید کنند که بالای 18 سال دارند). همچنین قرار است یک شخصیت مرد جذاب نیز به‌زودی عرضه شود.

در این میان، چت‌باتی به نام Rudi (رودی) که برای کودکان طراحی شده و به شکل یک پاندای قرمز با سویشرت قرمز و شلوار جین ظاهر می‌شود، توجه کمتری را به خود جلب کرده است.

تجربه استفاده از «رودی»

به نظر می‌رسد شخصیت رودی برای کودکان خردسال در بازه سنی 3 تا 6 سال طراحی شده باشد. این چت‌بات مکالمه را با خطاب قراردادن کاربر با عنوان «دوست قصه‌گو» آغاز می‌کند و داستان‌هایی مناسب کودکان می‌سازد. برای استفاده از این چت‌بات باید از اپلیکیشن مستقل Grok AI استفاده کرد، نه از نسخه درون‌برنامه‌ای آن در X.

به نظر می‌رسد که ما با نسخه اولیه رودی روبرو هستیم. زیرا در حین استفاده از ربات، برنامه چندین بار از کار افتاد و در همگام‌سازی جریان صوتی مکالمه مشکل داشت. همچنین، چندین بار بدون هشدار صدا تغییر پیدا کرد.

از نظر داستانی، رودی بیش از اندازه به طرح‌های فانتزی مثل سفینه فضایی یا جنگل جادویی متکی است. اما به باور نویسنده، بهترین کتاب‌های کودکانه معمولاً درباره موقعیت‌های روزمره‌اند؛ مثل گم‌شدن یک عروسک در خشکشویی، نه فقط درباره پری‌ها و جادوگران.

در یکی از گفتگوها، رودی پرسید: می‌خوای به خنده با سَمی و بانسی توی جنگل ویگلی ادامه بدی و دنبال اون استخون درخشان بگردیم؟ یا یه قصه تازه‌ بامزه رو شروع کنیم، با یه بچه جدید و حیوان خونگیش، شاید در حال پرواز با جاروی جادویی یا پاشیدن آب توی رودخونه؟

اما چرا گروک یک چت‌بات هوش مصنوعی برای کودکان ساخته است؟ ظاهراً پاسخ مشخصی برای این سؤال وجود ندارد. اما، چند ایده در این‌باره مطرح شده است.

اول اینکه: ساخت داستان کودکانه یکی از وظایف مناسب برای هوش مصنوعی مولد است. وقتی درباره جنگل جادویی داستان می‌سازید، دیگر لازم نیست نگران خطاهای واقعی یا تحریف واقعیت باشید.

رودی قرار نیست هیتلر را ستایش کند

برخلاف چت‌بات گروک در X که ممکن است ناخواسته به یک ماشین ستایش‌کننده هیتلر تبدیل یا مجبور شود به سؤالات حساس درباره اخبار روز پاسخ دهد، احتمال کمتری وجود دارد که چت‌بات مخصوص کودکان وارد چنین مسیرهای خطرناکی شود.

نویسنده مدتی با رودی سرگرم شد و برخی سؤالات حساس را نیز با آن مطرح کرد و رودی به‌خوبی از پاسخ‌گویی طفره رفت.(البته نویسنده فقط مدت کوتاهی رودی را آزمایش کرد و این احتمال را رد نمی‌کند که اگر کسی تلاش بیشتری کند، شاید بتواند رودی را وارد گفت‌وگوی نامناسب کند.)

وابسته‌کردن کودکان به چت‌بات‌ها

دلیل دیگر برای ساخت چت‌بات کودکانه ممکن است جنبه تجاری این فناوری باشد. کسب‌وکار چت‌بات‌ها برای حفظ تعامل و درگیرنگه‌داشتن کاربران بسیار مؤثر است.

شرکت‌هایی مانند Character.ai و Replika موفق شده‌اند چت‌بات‌هایی طراحی کنند که کاربران ساعت‌ها با آن‌ها گفتگو می‌کنند. همین انگیزه‌ای است که پشت طراحی شخصیت‌هایی مانند آنی قرار دارد: درگیرکردن کاربران در گفت‌وگوهای طولانی و صرف وقت زیاد در اپلیکیشن. با این حال، وقتی پای کودکان و به‌ویژه خردسالان در میان باشد، قطعاً حساسیت و چالش‌های بسیار بیشتری دارد.

آیا چت‌بات‌های هوش مصنوعی مثل گروک برای کودکان مفید هستند؟

در حال حاضر پژوهش‌های زیادی درباره تعامل کودکان با چت‌بات‌های هوش مصنوعی وجود ندارد. اما برخی والدین نگرانی‌هایی درباره استفاده کودکان از چت‌بات‌ها دارند، چراکه اپلیکیشن‌ها و فناوری‌های مختلف به‌طور فزاینده‌ای از آن‌ها استفاده می‌کنند.

نویسنده با دکتر یینگ شو، استادیار هوش مصنوعی در یادگیری و آموزش در دانشگاه هاروارد، گفتگو کرده بود که درباره کاربردهای آموزشی هوش مصنوعی برای کودکان تحقیق کرده است.

او در ایمیلی به نویسنده گفته بود: برخی مطالعات به‌تازگی شروع به بررسی رابطه بین ChatGPT/مدل‌های زبانی بزرگ و نتایج کوتاه‌مدت کرده‌اند، مثل یادگیری یک مفهوم یا مهارت خاص با کمک هوش مصنوعی. اما درباره نتایج احساسی بلندمدت، شواهد کمتری وجود دارد؛ چراکه این نوع نتایج نیازمند زمان بیشتر برای مشاهده و بررسی هستند.

همچنان سؤال‌های زیادی درباره ایده تعامل کودکان با چت‌بات‌های هوش مصنوعی وجود دارد. به نظر می‌رسد که تعامل با چت‌بات‌ها و استفاده از رودی برای داستان‌سرایی ممکن است برای کودکان جذاب و مفرح باشد، اما درمورد مفیدبودن آنها هنوز نمی‌توان چندان مطمئن بود.

برای درک این موضوع نیازی به تخصص در روان‌شناسی کودک نیست. بدیهی است که کودکان خردسال نمی‌دانند چت‌بات هوش مصنوعی دقیقاً چیست.

همچنین، گزارش‌هایی درباره بزرگسالانی وجود داشته که دچار «روان‌پریشی ناشی از ChatGPT» شده‌ یا به یک چت‌بات همراه آن‌چنان وابسته شده‌اند که ارتباطشان با واقعیت از بین رفته است. گرچه این موارد نادرند، اما همین خطرات احتمالی برای بزرگسالان باید زنگ خطری جدی برای هر کسی باشد که نسخه‌ای از این چت‌بات‌ها را برای کودکان پیش‌دبستانی طراحی می‌کند.