شوک به جامعه برنامه‌نویسان؛ دسترسی کاربران ایرانی به هوش مصنوعی‌های چینی Qwen و Kimi مسدود شد

در تحولی غیرمنتظره برای جامعه فناوری و توسعه‌دهندگان ایرانی، دسترسی به دو سرویس هوش مصنوعی قدرتمند چینی، یعنی مدل Qwen (محصول علی‌بابا) و سرویس Kimi (ساخته استارتاپ مون‌شات) برای کاربران داخل کشور با اختلال جدی و مسدودسازی مواجه شده است. این اتفاق در حالی رخ می‌دهد که بسیاری از متخصصان ایرانی پس از محدودیت شدید پلتفرم‌های غربی، به مدل‌های آسیایی روی آورده بودند.

در میان جدیدترین اخبار داخلی، طی ماه‌های اخیر و با تشدید محدودیت‌های دسترسی به مدل‌های آمریکایی مانند ChatGPT و Claude، اکوسیستم فناوری ایران به‌تدریج مدل‌های هوش مصنوعی چینی را به‌عنوان جایگزین‌های در دسترس و کارآمد شناسایی کرده بود. خانواده‌ مدل‌های Qwen 2.5 به‌ویژه به دلیل ماهیت متن‌باز (Open-Source) و انعطاف‌پذیری بالا، به گزینه‌ای حیاتی برای پژوهشگران، توسعه‌دهندگان و کاربران عادی تبدیل شده بود.

بااین‌حال، گزارش‌های گسترده کاربران در شبکه‌های اجتماعی و انجمن‌های تخصصی برنامه‌نویسی نشان می‌دهد که از روزهای گذشته، تلاش برای استفاده از رابط کاربری تحت وب و همچنین اتصال به API این دو سرویس با کدهای خطای دسترسی غیرمجاز، مانند Forbidden 403، روبه‌رو شده است.

بررسی‌های اولیه از آن حکایت دارد که این محدودیت‌ها نه به دلیل اختلال‌های زیرساختی، بلکه ناشی از فعال‌سازی فیلترهای جغرافیایی (Geo-blocking) در سطح شبکه‌های توزیع محتوا (CDN) این سرویس‌ها است. به‌عبارت‌دیگر، سرورهای میزبان این هوش مصنوعی‌ها اکنون فهرست سیاه جغرافیایی بر اساس موقعیت مکانی آدرس‌های IP ایران را فعال کرده‌اند.

هنوز خبری از بیانیه رسمی از تیم هوش مصنوعی‌های Qwen و Kimi نیست!

تا لحظه انتشار این خبر، هیچ‌کدام از شرکت‌های علی‌بابا و مون‌شات (Moonshot AI) بیانیه‌ای رسمی یا ابلاغیه‌ای معتبر در خصوص دلایل فیلترینگ هوش مصنوعی‌های Qwen و Kimi برای کاربران ایرانی منتشر نکرده‌اند. مشخص نیست که آیا این محدودیت ناشی از بازبینی‌های امنیتی و ضدتقلب است یا آغاز سیاست‌گذاری جدید این شرکت‌ها برای هم‌سویی با استانداردهای بین‌المللی و مسدودسازی کامل آی‌پی‌های ایران.

مسدود شدن این مسیر دسترسی، فشار مضاعفی را بر برنامه‌نویسان ایرانی وارد می‌کند؛ به‌ویژه برای آن دسته از متخصصانی که زیرساخت‌های نرم‌افزاری خود را بر پایه مدل‌های قدرتمند و اقتصادی چینی بنا کرده بودند. در حال حاضر، مهاجرت کاربران ایرانی به سرویس‌های هوش مصنوعی بین‌المللی با دشواری‌های روزافزونی همراه است و بسته‌ شدن دروازه‌های آسیایی، گزینه‌های پیش روی جامعه فناوری را به‌شدت محدودتر از گذشته می‌کند.

آیا شما نیز در روزهای گذشته برای دسترسی به سرویس‌های Qwen یا Kimi با اختلال مواجه شده‌اید؟ به نظر شما جایگزین‌های بعدی برای برنامه‌نویسان ایرانی چیست؟ لطفاً تجربه‌های خود را با ما به اشتراک بگذارید.